Evangelie van de Nazorenen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Evangelie van de Nazareners)
Ga naar: navigatie, zoeken
Evangelie van de Nazorenen
Auteur Onbekend
Tijd tweede eeuw n.Chr.
Taal Hebreeuws of Aramees
Categorie Apocrief evangelie

Het evangelie van de Nazorenen, ook wel het evangelie van de Nazoreeërs of evangelie van de Nazareners is een joods-christelijk apocrief evangelie. Het evangelie is afkomstig uit de tweede eeuw n. Chr.[1] en in gebruik geweest bij een joods-christelijke religieuze groepering.[2] We kennen het evangelie alleen uit citaten bij de kerkvaders en het is volgens Hiëronymus (vierde eeuw) geschreven in het Aramees of Hebreeuws.

Joods-Christelijke evangeliën[bewerken]

De meeste moderne geleerden[3] onderscheiden thans drie joods-christelijke evangeliën:

Genoemde evangeliën stammen uit de tweede eeuw n. Chr. Waarschijnlijk zijn ze allemaal op de één of andere wijze afhankelijk van het canonieke Evangelie van Matteüs en in gebruik geweest bij verscheidene joods-christelijke sekten in het Overjordaanse en Egypte. Van geen van deze evangeliën zijn fragmenten teruggevonden en we kennen ze alleen uit de citaten en meldingen van kerkvaders en andere christelijke auteurs.

Achtergrond[bewerken]

Nazarenen of Nazoreeërs[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Nazoreeërs voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het evangelie van de Nazorenen of Nazoreeërs was in gebruik bij een joods-christelijke sekte, namelijk die der Nazoreeërs. Zij accepteerden Jezus als de messias, maar hielden, anders dan "katholieke" christenen vast aan de sabbat, de besnijdenis en andere mozaïsche gebruiken. De kerkvader Hiëronymus schrijft in zijn werk getiteld De viris illustribus II in 392 dat hij van de Nazoreeërs in Aleppo in het tegenwoordige Syrië een in Hebreeuwse letters geschreven "Evangelie van Matteüs" heeft gekregen.[2] Dat het in Hebreeuwse letters is geschreven kan er op duiden dat het evangelie in de Hebreeuwse taal is geschreven, maar kan eveneens betekenen (en dat lijkt aannemelijker) dat het in de Aramese taal is opgesteld. Met enige regelmaat citeert Hiëronymus (die meertalig was en het Hebreeuws en Aramees beheerste) regelmatig uit dit evangelie. Volgens Hiëronymus kende Origenes de inhoud van dit evangelie onder de naam "Evangelie van de Hebreeën."[4] Het is echter allerminst zeker dat Origenes hetzelfde evangelie voor ogen had als Hiëronymus.

Naamgeving[bewerken]

Het lijkt aannemelijk dat de Nazoreeërs hun geschrift als hét (oorspronkelijke) "Evangelie van Matteüs" beschouwden; vergelijk bovenstaande opmerking. De H. Paschasius Radbertus (785-865) is de eerste die (in het Latijn) van een Evangelie van de Nazorenen melding maakt. Omstreeks dezelfde periode maakte ook Haymo von Halberstadt (gest. 853) melding van een Evangelie van de Nazorenen dat volgens hem hetzelfde is als het evangelie waaruit Hiëronymus citeerde.[5]

Historische getuigen[bewerken]

Het Evangelie van de Nazorenen is ons alleen bekend door citaten van christelijke auteurs: Hegesippus (100-180), Origenes (c. 184 - c. 254), Eusebius van Caesarea (c. 260 - c. 340), Epiphanius van Salamis (c. 310 - 403) en Hiëronymus van Stridon (347-420).[6] In een handschrift van het Nieuwe Testament no. 1424 dat dateert uit de negende of tiende eeuw wordt verwezen naar "het joodse evangelie" en biedt variant-lezingen op verzen uit het Matteüs-evangelie.[2]

Inhoud[bewerken]

Het Evangelie van de Nazorenen lijkt vooral varianten en uitbreidingen te bieden op verzen en teksten in het canonieke Evangelie volgens Matteüs. Het Evangelie van de Nazorenen wil vooral het joods-zijn van Jezus van Nazareth benadrukken.

Enkele uitbreidingen/ veranderingen/ afwijkingen op verhalen in het Matteüs-evangelie[bewerken]

  • Uitbreiding op het verhaal over de vergiffenis (Matt. 18,21-22 nbg):
    • "[... maar tot zeventig maal zevenmaal.] Want ook bij de profeten is nog, nadat zij door de Heilige Geest gezalfd waren, zonde aangetroffen."[7][8]
      • Er wordt nadrukkelijk verwezen naar de profeten, die ondanks de inspiratie door de Geest toch ook gewoon mensen zijn gebleven met alle gebreken en tekortkomingen.
  • Uitbreiding op het verhaal over de rijke jongeling (Matt. 19,16-26 nbg):
    • "[... verkoop uw bezit en geef het aan de armen ... en volg mij.] Er staat immers in de wet: 'Heb je naaste lief als jezelf.' En zie, veel van je broeders, zonen van Abraham, zijn overdekt met modder en sterven van de honger, terwijl jouw huis vol ligt met vele goederen. Maar helemaal niets daarvan is voor hen. En Hij keerde zich om en zei tegen zijn leerling Simon, die bij Hem zat: 'Simon, zoon van Jona het is gemakkelijker, dat een kameel gaat door het oog van een naald dan dat een rijke het Koninkrijk Gods binnengaat.']"[7][9]
      • Er wordt duidelijk gemotiveerd waarom de rijke jongeling zijn bezittingen moet afstaan.
  • Verandering op het verhaal van de gelijkenis van de talenten (vgl. Matt. 25,15vv nbg):
    • "één die het vermogen van zijn meester verbraste aan met hoeren en fluitspelers, één die de winst vermenigvuldigde en één die het talent verborg."[7][10]
  • Uitbreiding op het verhaal van de man met de verschompelde hand (vgl. Matt. 12,10-13 nbg):
    • "Ik was een steenhouwer en onderhield mijzelf met mijn handenarbeid. Ik smeek u, Jezus, om mijn gezondheid te herstellen, opdat ik mij niet hoef te schamen en door te bedelen voor mijn levensonderhoud."[11]

Bronnen[bewerken]

  • Dr. A.F.J. KLijn: Apokriefen van het Nieuwe Testament I, Kok Kampen 1984, pp. 21vv

Verwijzingen[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]