Görlitzer Bahnhof

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Görlitzer Bahnhof gezien vanaf de Spreewaldplatz, 1928

Het Görlitzer Bahnhof (Görlitzstation) is een voormalig spoorwegstation en een metrostation in de Berlijnse wijk Kreuzberg. Het in 1866 geopende en in 1951 gesloten kopstation bevond zich aan de Spreewaldplatz, die als stationsplein dienstdeed, en strekte zich in zuidoostelijke richting uit tot aan het Landwehrkanaal. In de jaren 1990 werd op het voormalige stationsterrein het Görlitzer Park aangelegd. Het metrostation Görlitzer Bahnhof, in 1902 geopend als Oranienstraße, ligt op een viaduct langs de Skalitzer Straße (die de Spreewaldplatz in het noorden begrenst) en maakt deel uit van lijn U1.

Spoorwegstation[bewerken]

Bouw en bloei[bewerken]

Het Görlitzer Bahnhof werd tussen 1865 en 1866 gebouwd als eindpunt van de Görlitzer Bahn, die de Duitse hoofdstad via Cottbus met de Silezische stad Görlitz verbond. Het stationsgebouw in Italiaanse neorenaissancestijl werd ontworpen door August Orth, die later eveneens tekende voor de nabijgelegen Emmauskerk. De financier en initiatiefnemer van de aanleg van de spoorlijn was de zakenman Bethel Henry Strousberg.

Op 13 juni 1866, tijdens de Pruisisch-Oostenrijkse Oorlog, was een militaire trein de eerste trein die vanuit het nog niet geheel afgebouwde station vertrok. In september van hetzelfde jaar begon de reguliere reizigersdienst tot Cottbus, toen nog het eindpunt van de lijn. Ruim een jaar later, op 31 december 1867, kwam het gehele traject tot Görlitz gereed en volgde de officiële opening van de Görlitzer Bahn. De namen van nabij het Görlitzer Bahnhof gelegen pleinen als de Spreewaldplatz en de Lausitzplatz verwijzen naar de landstreken waardoor de Görlitzer Bahn voerde: het Spreewald en Neder-Lausitz. Voor het station langs liep een verbindingsspoorlijn voor kolentreinen van de Schlesische Bahn naar de gasfabriek bij de Prinzenstraße.

Ligging van het Görlitzer Bahnhof, kaart uit 1902

In 1882 werd de Görlitzer Bahn genationaliseerd en kwamen spoorlijn en station onder het beheer van de Preußische Staatseisenbahnen. Aan het einde van de 19e eeuw werd tussen de Liegnitzer Straße en de Oppelner Straße een voetgangerstunnel, de Görlitzer Tunnel, onder het stationscomplex aangelegd, om de omliggende wijken beter met elkaar te verbinden.

Verval, sluiting en sloop[bewerken]

In de Tweede Wereldoorlog werd het Görlitzer Bahnhof ernstig beschadigd, maar al een maand na de beëindiging van de oorlog werd het weer provisorisch in gebruik genomen, nu (zoals alle spoorwegwerken in Berlijn) onder beheer van de Oost-Duitse Deutsche Reichsbahn (DR). Lang zou de herleving echter niet duren, want vanaf september 1946 werden de langeafstandstreinen over de Görlitzer Bahn naar het Schlesischer Bahnhof (nu Ostbahnhof) geleid. Ook voor het lokale spoorwegverkeer was de positie van het Görlitzer Bahnhof verzwakt, omdat het station weliswaar in West-Berlijn lag, maar de aansluitende lijn door Oost-Berlijn naar de DDR voerde. De grens tussen oost en west werd gevormd door het Landwehrkanaal, direct aan het zuidoostelijke uiteinde van het stationsterrein. De laatste voorstadstrein naar Königs Wusterhausen reed op 29 april 1951; een dag later nam de S-Bahn de reizigersdienst op de lijn over.

Nog tien jaar na de sluiting bleef het zwaar door de oorlog beschadigde station staan; de bouw van de Berlijnse Muur maakte herbouw en heropening in 1961 definitief onmogelijk. De sloop van het stationscomplex vond plaats in meerdere etappes en werd in 1976 beëindigd; tot 1985 maakten echter nog wel West-Berlijnse goederentreinen gebruik van het emplacement. In de jaren 1990 werd op het voormalige stationsterrein het Görlitzer Park aangelegd, waar drie loodsen nog aan het oude station herinneren. Ook de voormalige spoorbrug over het Landwehrkanaal, nu voetgangersbrug naar Treptow, is behouden gebleven. De onnodig geworden Görlitzer Tunnel werd uitgegraven om plaats te maken voor een kunstmatig dal.

Metrostation[bewerken]

Logo U-Bahn Görlitzer Bahnhof
Metrostation Görlitzer Bahnhof in 2005
Metrostation Görlitzer Bahnhof in 2005
Algemeen
Lijnen U1
Opening 18 februari 1902
Route
Lijn Richting Volgend station
Ligging
Stadsdeel Kreuzberg
Coördinaten 52° 30′ NB, 13° 26′ OL
Görlitzer Bahnhof
Görlitzer Bahnhof

Locatie van het metrostation Görlitzer Bahnhof

Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

Het bovengrondse metrostation nabij het Görlitzer Bahnhof opende op 18 februari 1902 onder de naam Oranienstraße. Het is gelegen aan de Hochbahn door Kreuzberg, een van de drie takken van de eerste Berlijnse metrolijn, die naar het eindpunt Warschauer Brücke in Friedrichshain leidde. In 1926 kreeg het metrostation de naam van het naastgelegen kopstation, tot 1982 nog met de toevoeging Oranienstraße. Tegenwoordig is metrostation Görlitzer Bahnhof onderdeel van lijn U1.

Het uit ijzer opgetrokken station met boogvormige ramen werd ontworpen door het ontwerpbureau van Siemens & Halske en bevindt zich nog in vrijwel oorspronkelijke staat. Het metrostation is dan ook opgenomen op de monumentenlijst.[1] De stations Möckernbrücke, Kottbusser Tor en Osthafen hadden ooit een vergelijkbaar ontwerp, maar werden herbouwd om praktische redenen of verwoest tijdens de Tweede Wereldoorlog. De sporen en de twee zijperrons liggen 6,3 meter boven de Skalitzerstraße, tussen de Oranienstraße / Wienerstraße en de Spreewaldplatz. In 1962 werden de perrons verlengd om ruimte te bieden aan langere treinen.

Bronnen[bewerken]

Externe links[bewerken]

Logo Wikimedia Commons
Commons heeft mediabestanden op de pagina Görlitzer Bahnhof and Görlitzer Park.