S-Bahn van Berlijn

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
S-Bahn van Berlijn
S-Bahn van Berlijn
Baureihe 481, gebouwd in de jaren negentig
Baureihe 481, gebouwd in de jaren negentig
Basisgegevens
Locatie Berlijn
Vervoerssysteem S-Bahn
Startdatum 1924
Lengte trajecten 331 km
Aantal lijnen 16
Aantal stations 166
Aantal passagiers 1.060.000 per dag
Spoorwijdte 1.435 mm
Uitvoerder(s) S-Bahn Berlin GmbH
Netwerkkaart
Netwerkkaart van de S-Bahn van Berlijn
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

De S-Bahn van Berlijn is de oudste S-Bahn (Stadtschnellbahn) van Duitsland. Al in 1882 werd er een stadsnet geëxploiteerd met stoomtractie. In 1924 is begonnen met de elektrificatie. Sinds 1 december 1930 wordt het netwerk 'S-Bahn' genoemd. Toen werd ook het S-logo ingevoerd dat nog steeds wordt gebruikt.

De S-Bahn in Berlijn gebruikt 800 volt gelijkspanning via een derde rail (stroomafname aan de onderzijde). De Berlijnse en Hamburgse S-Bahnen zijn de enige in Duitsland die gebruikmaken van een derde rail. Alle andere S-Bahnnetwerken maken gebruik van het gewone spoorwegnet (met bovenleiding).

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

De Berlijnse S-Bahn werd door de Deutsche Reichsbahn geëxploiteerd. Na de deling van Duitsland en Berlijn na de Tweede Wereldoorlog werd ook het netwerk in tweeën gedeeld. Beide netten werden echter wel geëxploiteerd door de Oost-Duitse DR. Toen de DDR in 1961 de Berlijnse Muur bouwde, riepen West-Duitse politici en vakbonden de burgers op om de S-Bahn te boycotten. Het aantal reizigers op de West-Berlijnse lijnen nam in de jaren daarna inderdaad af. In Oost-Berlijn bleef de S-Bahn een belangrijk vervoermiddel. Na een staking in 1980 werd een groot deel van het net in West-Berlijn niet meer bereden. De verwaarlozing nam sterk toe.

Op 9 januari 1984 nam de Berliner Verkehrsbetriebe (BVG), o.a. de exploitant van de Berlijnse metro, het West-Berlijnse S-Bahnnet over. Er werd nieuw materieel aangeschaft (Baureihe 480) en het aantal reizigers van dit zieltogende netwerk nam weer wat toe. Na renovatiewerkzaamheden werden sommige stilgelegde lijnen weer in exploitatie genomen.

Na die Wende van 1989/1990 werden ook enkele in 1961 stilgelegde grensoverschrijdende lijnen na drie decennia weer geopend. Hiermee groeide het net in de jaren negentig weer tot een geheel voor heel Berlijn.

Sinds 1994 wordt het gehele net geëxploiteerd door S-Bahn Berlin GmbH, een dochteronderneming van de Deutsche Bahn AG.

Lijnennet[bewerken | brontekst bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie ook de lijst van stations van de S-Bahn van Berlijn

Vandaag de dag bestaat het Berlijnse S-Bahnnet uit 16 lijnen die gebruikmaken van 331 kilometer spoor. In 2003 maakten 315 miljoen mensen gebruik van de S-Bahn (1,2 miljoen per werkdag).

De drukste trajecten zijn de Stadtbahn (de hooggelegen spoorbaan oost-west), de Noord-zuidtunnel en de Ringbahn, de ringlijn rond de stad. De meeste lijnen hebben een basisfrequentie van 1 trein per 20 minuten, die overdag op sommige trajecten wordt aangevuld tot een tienminutendienst. Door bundeling van lijnen bestaat er op de bovengenoemde hoofdassen een zeer frequente dienst.

De S-Bahn en U-Bahn (de eigenlijke metro) vullen elkaar goed aan. De vervoersbewijzen zijn op beide netten geldig, op stadsplannen zijn beide netten als gelijkwaardig getekend, beide netten zijn gedeeltelijk boven- en ondergronds. De reiziger ziet eigenlijk maar een verschil tussen een lijn van de S-Bahn en de U-Bahn: de letter die voor het lijnnummer staat. Waar de S-Bahn rijdt, komt de U-Bahn vaak niet en waar de U-Bahn komt rijdt de S-Bahn vaak niet. In het centrum is het U-Bahnnet veel fijnmaziger, maar de S-Bahn rijdt veel verder de regio in. De U-Bahn vervult vooral in West-Berlijn een belangrijke functie met acht lijnen. In Oost-Berlijn zijn slechts vier U-Bahnlijnen, daar is de rol van de S-Bahn veel groter, mede dankzij uitbreidingen naar nieuwbouwwijken aan de oostkant sinds de jaren zeventig. Lijn S85 rijdt al twee jaar niet in verband met problemen met het treinmaterieel en het feit dat er te weinig machinisten zijn. De huidige lijnindeling bestaat sinds 11 december 2011.

Lijn Traject Interval
S1Berlin S1.svg Wannsee - Nikolassee - Schlachtensee - Mexikoplatz - Zehlendorf - Sundgauer Straße - Lichterfelde West - Botanischer Garten - Rathaus Steglitz - Feuerbachstraße - Friedenau - Schöneberg - Julius-Leber-Brücke - Yorckstraße (Großgörschenstr.) - Anhalter Bahnhof - Potsdamer Platz - Brandenburger Tor - Friedrichstraße - Oranienburger Straße - Nordbahnhof - Humboldthain - Gesundbrunnen - Bornholmer Straße - Wollankstraße - Schönholz - Wilhelmsruh - Wittenau - Waidmannslust - Hermsdorf - Frohnau - Hohen Neuendorf - Birkenwerder - Borgsdorf - Lehnitz - Oranienburg 10 min. (Wannsee - Frohnau)
20 min. (Frohnau - Oranienburg)
S2Berlin S2.svg Blankenfelde - Mahlow - Lichtenrade - Schichauweg - Buckower Chausee - Marienfelde - Attilastraße - Priesterweg - Südkreuz - Yorckstraße - Anhalter Bahnhof - Potsdamer Platz - Brandenburger Tor - Friedrichstraße - Oranienburger Straße - Nordbahnhof - Humboldthain - Gesundbrunnen - Bornholmer Straße - Pankow - Pankow-Heinersdorf - Blankenburg - Karow - Buch - Röntgental - Zepernick - Bernau-Friedenstal - Bernau (bei Berlin) 20 min. (Blankenfelde - Lichtenrade)
10 min. (Lichtenrade - Buch)
20 min. (Buch–Bernau)
S25Berlin S25.svg Teltow Stadt - Lichterfelde Süd - Osdorfer Straße - Lichterfelde Ost - Lankwitz - Südende - Priesterweg - Südkreuz - Yorckstraße - Anhalter Bahnhof - Potsdamer Platz - Brandenburger Tor - Friedrichstraße - Oranienburger Straße - Nordbahnhof - Humboldthain - Gesundbrunnen - Bornholmer Straße - Wollankstraße - Schönholz - Alt-Reinickendorf - Karl-Bonhoeffer-Nervenklinik - Eichborndamm - Tegel - Schulzendorf - Heiligensee - Hennigsdorf 20 min. (Teltow Stadt - Lichterfelde Süd)
10 min. (Lichterfelde Süd - Potsdamer Platz)
20 min. (Potsdamer Platz - Hennigsdorf)
S26Berlin S26.svg Teltow Stadt - Lichterfelde Süd - Osdorfer Straße - Lichterfelde Ost - Lankwitz - Südende - Priesterweg - Südkreuz - Yorckstraße - Anhalter Bahnhof - Potsdamer Platz - Brandenburger Tor - Friedrichstraße - Oranienburger Straße - Nordbahnhof - Humboldthain - Gesundbrunnen - Bornholmer Straße - Wollankstraße - Schönholz - Wilhelmsruh - Wittenau - Waidmannslust
S3Berlin S3.svg Spandau - Stresow - Pichelsberg - Olympiastadion - Heerstraße - Messe Süd - Westkreuz - Charlottenburg - Savignyplatz - Zoologischer Garten - Tiergarten - Bellevue - Hauptbahnhof - Friedrichstraße - Hackescher Markt - Alexanderplatz - Jannowitzbrücke - Ostbahnhof - Warschauer Straße - Ostkreuz - Rummelsburg - Betriebsbahnhof Rummelsburg - Karlshorst - Wuhlheide - Köpenick - Hirschgarten - Friedrichshagen - Rahnsdorf - Wilhelmshagen - Erkner 10 min. (Ostkreuz - Friedrichshagen)
20 min. (Friedrichshagen - Erkner)
S41Berlin S41.svg Gesundbrunnen - Schönhauser Allee - Prenzlauer Allee - Greifswalder Straße - Landsberger Allee - Storkower Straße - Frankfurter Allee - Ostkreuz - Treptower Park - Sonnenallee - Neukölln - Hermannstraße - Tempelhof - Südkreuz - Schöneberg - Innsbrucker Platz - Bundesplatz - Heidelberger Platz - Hohenzollerndamm - Halensee - Westkreuz - Messe Nord/ICC - Westend - Jungfernheide - Beusselstraße - Westhafen - Wedding - Gesundbrunnen 10 min.
S42Berlin S42.svg Gesundbrunnen - Wedding - Westhafen - Beusselstraße - Jungfernheide - Westend - Messe Nord/ICC - Westkreuz - Halensee - Hohenzollerndamm - Heidelberger Platz - Bundesplatz - Innsbrucker Platz - Schöneberg - Südkreuz - Tempelhof - Hermannstraße - Neukölln - Sonnenallee - Treptower Park - Ostkreuz - Frankfurter Allee - Storkower Straße - Landsberger Allee - Greifswalder Straße - Prenzlauer Allee - Schönhauser Allee - Gesundbrunnen 10 min.
S45Berlin S45.svg Südkreuz - Tempelhof - Hermannstraße - Neukölln - Köllnische Heide - Baumschulenweg - Schöneweide - Betriebsbahnhof Schöneweide - Adlershof - Altglienicke - Grünbergallee - Flughafen Schönefeld 20 min.
S46Berlin S46.svg Westend - Messe Nord/ICC - Westkreuz - Halensee - Hohenzollerndamm - Heidelberger Platz - Bundesplatz - Innsbrucker Platz - Schöneberg - Südkreuz - Tempelhof - Hermannstraße - Neukölln - Köllnische Heide - Baumschulenweg - Schöneweide - Betriebsbahnhof Schöneweide - Adlershof - Grünau - Eichwalde - Zeuthen - Wildau - Königs Wusterhausen 20 min.
S47Berlin S47.svg Hermannstraße - Neukölln - Köllnische Heide - Baumschulenweg - Schöneweide - Oberspree - Spindlersfeld 20 min.
S5Berlin S5.svg Westkreuz - Charlottenburg - Savignyplatz - Zoologischer Garten - Tiergarten - Bellevue - Hauptbahnhof - Friedrichstraße - Hackescher Markt - Alexanderplatz - Jannowitzbrücke - Ostbahnhof - Warschauer Straße - Ostkreuz - Nöldnerplatz - Lichtenberg - Friedrichsfelde Ost - Biesdorf - Wuhletal - Kaulsdorf - Mahlsdorf - Birkenstein - Hoppegarten - Neuenhagen - Fredersdorf - Petershagen Nord - Strausberg - Strausberg Stadt - Strausberg Nord 10 min. (Spandau - Hoppegarten)
20 min. (Hoppegarten - Strausberg)
40 min. (Strausberg - Strausberg Nord)
S7Berlin S7.svg Potsdam Hbf - Babelsberg - Griebnitzsee - Wannsee - Nikolassee - Grunewald - Westkreuz - Charlottenburg - Savignyplatz - Zoologischer Garten - Tiergarten - Bellevue - Hauptbahnhof - Friedrichstraße - Hackescher Markt - Alexanderplatz - Jannowitzbrücke - Ostbahnhof - Warschauer Straße - Ostkreuz - Nöldnerplatz - Lichtenberg - Friedrichsfelde Ost - Springpfuhl - Poelchaustraße - Marzahn - Raoul-Wallenberg-Straße - Mehrower Allee - Ahrensfelde 10 min.
S75Berlin S75.svg Warschauer Straße - Ostkreuz - Nöldnerplatz - Lichtenberg - Friedrichsfelde Ost - Springpfuhl - Gehrenseestraße - Hohenschönhausen - Wartenberg 20 min. (Westkreuz - Warschauer Straße)
10 min. (Warschauer Straße - Wartenberg)
S8Berlin S8.svg Birkenwerder - Hohen Neuendorf - Bergfelde - Schönfließ - Mühlenbeck-Möchmühle - Blankenburg - Pankow-Heinersdorf - Pankow - Bornholmer Straße - Schönhauser Allee - Prenzlauer Allee - Greifswalder Straße - Landsberger Allee - Storkower Straße - Frankfurter Allee - Ostkreuz - Treptower Park - Plänterwald - Baumschulenweg - Schöneweide - Betriebsbahnhof Schöneweide - Adlershof - Grünau - Eichwalde - Zeuthen 20 min.
S85Berlin S85.svg Pankow - Bornholmer Straße - Schönhauser Allee - Prenzlauer Allee - Greifswalder Straße - Landsberger Allee - Storkower Straße - Frankfurter Allee - Ostkreuz - Treptower Park - Plänterwald - Baumschulenweg - Schöneweide - Betriebsbahnhof Schöneweide - Adlershof - Grünau 20 min.
S9Berlin S9.svg Spandau - Stresow - Pichelsberg - Olympiastadion - Heerstraße - Messe Süd - Westkreuz - Charlottenburg - Savignyplatz - Zoologischer Garten - Tiergarten - Bellevue - Hauptbahnhof - Friedrichstraße - Hackescher Markt - Alexanderplatz - Jannowitzbrücke - Ostbahnhof - Warschauer Straße - Treptower Park - Plänterwald - Baumschulenweg - Schöneweide - Betriebsbahnhof Schöneweide - Adlershof - Altglienicke - Grünbergallee - Flughafen Schönefeld 20 min.

Aanbesteding[bewerken | brontekst bewerken]

Op 23 juli 2012 werd bekend dat de deelstaat Berlijn en het VBB Verkehrsverbund Berlin-Brandenburg GmbH een aantal lijnen aan gaan besteden. Het gaat hierbij om de S42, S41, S46, S47 en S8. De lijnen worden iets aangepast en stapsgewijs tussen 15 december 2017 en 13 december 2020 aan de nieuwe vervoerder overgedragen, voor een periode van 15 jaar (tot 31 december 2032). Een optie geeft de mogelijkheid van een verlenging tot 14 december 2047. De lijn S46 wordt in 2017 verlengd van Westend naar Berlin Hauptbahnhof.[1]

Ook wordt een aanbesteding nieuw materieel uitgeschreven voor:

  • 73 elektrische 4-wagen treinstellen
  • 28 elektrische 2-wagen treinstellen

Hiervoor hebben de volgende bedrijven een offerte ingediend:

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Berlijnse S-Bahn op Wikimedia Commons.