Gouden rijst

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gouden rijst (rechts), gewone rijst (links)

Gouden rijst is een rijstras dat in 1997 met behulp van genetische modificatie is gemaakt door Ingo Potrykus van het Instituut van Plantenwetenschappen aan het Zwitsers Instituut voor Technologie, samen met Peter Beyer van de Universiteit van Freiburg.[1] Het onderzoek heeft acht jaar geduurd en werd betaald door de Rockefeller Foundation. Deze eerste variant bevatte weinig bèta-caroteen. In 2005 werd door Syngenta een nieuwe versie ontwikkeld, nu met een maïsgen in plaats van een narcissengen.[2] Deze zou wel voldoende bèta-caroteen bevatten (tot 23 x meer).

De werking[bewerken]

Gouden rijst is zo gemaakt dat bètacaroteen in het rijstendosperm aangemaakt wordt. Bèta-caroteen kleurt het endosperm geel vandaar de naam Gouden rijst. Bèta-caroteen is een precursor van vitamine A. Het aanmaken van bèta=caroteen in planten vereist de aanwezigheid van meerdere caroteen desaturases.
Biosynthese van bèta-caroteen werd mogelijk na de ontdekking door Peter Bramley dat het inbouwen van een enkel phytoene synthase gen van bacteriele oorsprong gebruikt kan worden om phytoeen om te zetten in lycopeen in tomaat [3]. Daarom zijn in de eerste versie slechts drie genen in het rijstgenoom ingebouwd:

  1. psy (photoene synthase)
  2. lyc (lycopene cyclase)en
  3. ctr1 afkomstig van de bodembacterie Erwinia uredovora

(Later bleek dat lyc (lycopene cyclase) al aanwezig is in rijstendosperm.)

De aangemaakte hoeveelheden bèta-caroteen waren bij de eerste mediacampagnes die rond 1999 begonnen niet hoog genoeg om in de volledige behoefte aan vitamine A te voorzien. Er wordt gehoopt dat dit bij de nieuwe variant wel het geval is[4].

Vitamine A-tekort[bewerken]

Het doel van het onderzoek was kinderen te helpen die leiden aan vitamine A-tekort. Door dit tekort stierven aan het begin van de 21ste eeuw 1 tot 2 miljoen en raakten er 500.000 blind (keratomalacie).[5] Daar de meeste van deze kinderen gevoed worden met rijst leek de verbouw van rijst met het provitamine A een uitkomst te bieden en minder kostbaar dan het verhogen van de consumptie van groenten of vlees. Interventies in voedselsamenstelling om de gezondheid te verbeteren gebeuren ook bij fluoridering en het gebruik van jodiumhoudend zout.

Kritiek[bewerken]

Greenpeace ziet gouden rijst als het paard van Troje voor gentechnologie.

Vandana Shiva, een Indiase anti-GMO activist, geeft aan dat niet het vitaminetekort in de gewassen het probleem is, maar het verlies aan biodiversiteit in de voedselgewassen, die nog versterkt worden door de controle van grote bedrijven over de productie van ggo-voedsel. Door alleen te letten op het probleem van vitamine A-tekort raakt het grotere probleem van tekort aan gevarieerd en voldoende hoogwaardig voedsel ondergesneeuwd.[6]

Een aantal wetenschappers uitten bezwaren tegen een experiment in China met gouden rijst op jonge kinderen zonder dat dit eerst was getest op dieren.[7].