Gustave Eiffel

Dit artikel gaat over de Franse ingenieur. Voor de naar hem genoemde trein, zie Gustave Eiffel (spoorwegen).

Gustave Eiffel
Algemene informatie
Geboortenaam	Alexandre Gustave Bonickhausen dit Eiffel
Geboren	15 december 1832 Dijon, Côte-d'Or, Julimonarchie
Overleden	27 december 1923 Parijs
Geboorteland	Frankrijk
Beroep	civiel ingenieur, architect, ondernemer, ingenieur, hoofdaannemer, militair luchtvaartingenieur
Bekend van	Viaduc de Garabit Eiffeltoren Vrijheidsbeeld
Familie
Partner	Marie Gaudelet (1845–1877)
Handtekening

De Eiffeltoren gebouwd voor de wereldtentoonstelling van 1889

Alexandre Gustave Eiffel, geboren als Alexandre Gustave Bonickhausen dit Eiffel, (Dijon, 15 december 1832 – Parijs, 27 december 1923) was een Franse zakenman, industrieel en scheikundig ingenieur. Zijn naam is vooral bekend door de naar hem genoemde toren in Parijs. De combinatie van zijn zakelijk talent, organisatievermogen en de efficiënte toepassing van nieuwe technieken, met name in bouwprocessen, maakten hem tot een van de leidende figuren in de Franse industrie.

Persoonlijk leven

Ouders

De ouders van Gustave Eiffel trouwden met elkaar op 23 november 1824 in Dijon.

Zijn moeder, Catherine-Mélanie Moneuse (1799-1878) was de dochter van een houthandelaar. Zij had zakelijk talent en was een van de eerste vrouwelijke ondernemers in Frankrijk. Ze begon met een eigen kolenhandel en verkreeg ook verschillende concessies voor kolenmijnen. In deze periode, de eerste decennia van de industriële revolutie, was dit een snel groeiende bedrijfstak.

Zijn vader, François Alexandre Bönickhausen dit Eiffel (1795-1879) begon in 1811 een militaire carrière door dienst te nemen in het leger van Napoleon Bonaparte. In 1823 werd hij secretaris van de militaire administratie in Dijon. In 1834 was hij kapitein bij de Nationale Garde, maar hij verliet dat jaar het leger om bij het bedrijf van zijn vrouw te gaan werken.

Gustave had twee zussen: Catherine-Marie (1834-1901) en Laure-Alexandrine (1836-1864).

Jeugd

Omdat beide ouders van Gustave lange dagen werkten, hadden ze weinig tijd voor zijn opvoeding. Hij verbleef tijdens zijn jeugd dan ook veel bij zijn vlakbij wonende grootmoeder van zijn moeder's kant, die een groot deel van zijn opvoeding verzorgde.

Naast zijn grootmoeder woonde de zus van zijn moeder met haar man, Jean-Baptiste Mollerat (1772-1855), een vooraanstaand chemicus. De door hemzelf ontwikkelde producten maakte hij in zijn verffabriek, zoals "Vert Mollerat", een duurzame verf voor luiken en plantenbakken. Voor de jonge Eiffel was zijn zestig jaar oudere oom een voorbeeldfiguur.

Opleiding

Van 1843 tot 1850 was Eiffel leerling aan het Koninklijk College van Dijon, nu het Collège Marcelle-Pardé. Op 18-jarige leeftijd, in 1850, na het behalen van zijn baccalaureaat, verliet hij Dijon om naar het Collège Sainte-Barbe in Parijs te gaan ter voorbereiding op het toelatingsexamen voor de École Polytechnique. Hij zakte echter voor het mondeling examen, maar werd wel toegelaten tot de minder prestigieuze École Centrale des Arts et Manufactures. Hier studeerde hij scheikunde met als doel de leiding van de fabriek van zijn oom, Jean-Baptiste Mollerat, over te nemen. Dit plan werd doorkruist doordat Mollerat, een republikein, en de vader van Eiffel, een bonapartist, ruzie kregen. Eiffel specialiseerde zich tijdens zijn studie verder in de metallurgie, een gebied waarin zijn moeder zakelijke connecties had. Eiffel moet hierbij vakkennis hebben opgedaan over de fabricage en toepassingen van welijzer, een materiaal dat zijn bedrijf later veel heeft toegepast. In 1855 studeerde Eiffel af aan de École Centrale.

Echtgenote en kinderen

Gustave Eiffel met zijn familie ca.1875

Op 7 april 1862, op 29-jarige leeftijd, trouwde Eiffel in Dijon met Marguerite Gaudelet, die toen 17 jaar oud was. Het echtpaar kreeg vijf kinderen, drie dochters en twee zonen (Claire (1863-1934), Laure (1864-1958), Édouard (1866-1933), Valentine (1870-1966) en Albert (1873-1941)).

Zijn vrouw Marguerite overleed op 8 september 1877 in Levallois-Perret, op 32-jarige leeftijd. Zijn oudste dochter, Claire, die hem later ook bijstond in zijn werk, nam vervolgens de leiding van het gezin over. Tot zijn dood bleef zij aan de zijde van haar vader, ook na haar eigen huwelijk in 1886 met Adolphe Salles, die Eiffel's belangrijkste medewerker werd. Gustave Eiffel zou zelf nooit hertrouwen.

Naam

Zijn familie droeg lange tijd de dubbele naam "Bonickhausen dit Eiffel". Eiffel als tweede naam werd toegevoegd door een Duitse voorouder die afkomstig was uit de Eifel, in het huidige Noordrijn-Westfalen, en zich aan het begin van de 18e eeuw in Parijs vestigde. In een tijd van felle anti-Duitse sentimenten wilde Eiffel de oorspronkelijke familienaam, Bonickhausen verwijderen. Eiffel deed hiervoor op 12 maart 1877 een verzoek aan de Minister van Justitie. Op 30 oktober 1878 herhaalde hij dit verzoek. De toestemming om alleen Eiffel als familienaam te gebruiken werd hem verleend bij decreet van 1 april 1879, en dit werd vervolgens bevestigd bij een uitspraak van de Rechtbank van Eerste Aanleg van Dijon op 15 december 1880.

Overlijden

Gustave Eiffel overleed op 27 december 1923 in zijn huis in de Rue Rabelais in Parijs. Hij werd op 31 december bijgezet in het familiegraf op de begraafplaats van Levallios-Perret.

Professionele carriere

Volontair

Na afronding van zijn studie aan de École Centrale, werkte Eiffel een paar maanden in de ijzergieterij van Châtillon-sur-Seine, waar zijn zwager Joseph Collin directeur was. In 1856 bracht zijn moeder hem in contact met Charles Nepveu, een zakelijke relatie van haar. Nepveu was een Parijse ondernemer gespecialiseerd in metaalconstructies, een pionier in het gebruik van perslucht, en tevens een goede vriend van de gebroeders Émile en Isaac Pereire, (mede)oprichters van o.a. de Compagnie du chemin de fer de Paris à Saint-Germain (de eerste spoorlijn in Frankrijk) en de Compagnie des chemins de fer du Midi. Nepveu zelf was minder succesvol in zaken, zijn onderneming was financieel zwak. Desondanks besloot Eiffel om bij Nepveu in dienst te treden als volontair (zonder salaris). Gedurende de eerste maanden voltooide hij zijn opleiding door op zondagen de economielessen van Frédéric Le Play te volgen en 's avonds lessen aan het Conservatoire des Arts et Métiers.

Het eerste project waar Eiffel aan werkte was een kleine brug voor de Compagnie des chemins de fer de l'Ouest waar de Compagnie du chemin de fer de Paris à Saint-Germain in 1855 in was opgegaan. Vervolgens werkte hij samen met Nepveu aan een bod voor de bouw van de spoorbrug over de Garonne in Bordeaux.

Spoorbrug in Bordeaux

De spoorbug over de Garonne in Bordeaux

Om de netwerken van de Compagnie du chemin de fer de Paris à Orléans (PO) en de Compagnie des chemins de fer du Midi (Midi) met elkaar te verbinden was een brug over de Garonne in Bordeaux noodzakelijk. Voor deze brug was al een ontwerp gemaakt door Stanislas de Laroche-Tolay en Paul Régnauld, beiden in dienst van de Midi. Dit ontwerp was gereed gekomen in maart 1857. De brug zou 510 m lang en 8,60 m breed worden. Zes pijlers in de rivier en de beide landhoofden zouden de zeven metalen delen dragen. Nepveu werd al betrokken tijdens de ontwerpfase, maar de zwakke financiële conditie van zijn bedrijf was nadelig voor het verkrijgen van de bouwopdracht. Nepveu verkocht daarom zijn bedrijf aan de kapitaal krachtiger Compagnie belge de matériels de chemins de fer. Zowel Nepveu als Eiffel traden bij dit bedrijf in dienst, dat ging opereren onder de naam Compagnie Générale des Chemins de Fer, ook wel afgekort tot Compagnie Générale, en de opdracht voor de bouw van de brug verwierf.

De start van de bouw was op 15 september 1858. Eiffel was in eerste instantie verantwoordelijk voor de constructie van de funderingen van de pijlers in de rivier. Deze funderingen werden gelegd met behulp van persluchtcaissons volgens een door Jacques Triger ontwikkelde methode. Bijna 30 jaar later zou deze techniek ook worden gebruikt bij het maken van de funderingen van de Eiffeltoren. Op deze lastige bouwplaats toonde hij zijn vaardigheden als technicus, organisator en leider. Vervolgens werd Eiffel, op dat moment 26 jaar oud, verantwoordelijk voor de bouw van de brug zelf. Deze werd officieel geopend op de 25 augustus 1860. Een bouwtijd van twee jaar voor een dergelijke brug was een bijzondere prestatie. De dubbelsporige brug is in 2008 vervangen door een viersporige, 476 m lange, betonnen brug. Anderhalve eeuw later en met de beschikking over veel moderner technieken, was de bouwtijd twee maanden langer. De oude brug is in stand gehouden als monument. Er is een voetpad op aangebracht en de brug staat nu bekend als de "Passerelle Eiffel".

Zelfstandig ondernemer

Saint-Paul voetbrug in Ville d'Hiver, Arcachon

Na het gereed komen van de brug in Bordeaux was Eiffel betrokken bij de bouw van andere bruggen in het zuidwesten van Frankrijk. Hij woonde in deze periode in Bordeaux. Ook werkte hij samen met Paul Régnauld aan andere projecten zoals de Passerelle Saint-Paul et observatoire Sainte-Cécile in de Ville d'Hiver in Arcachon. In 1865 verliet Eiffel de Compagnie Générale om zich te vestigen als zelfstandig ingenieur.

Wereldtentoonstelling van 1867

Het eerste grote contract dat Eiffel kreeg was toezicht houden op het testen van het metalen frame dat het bedrijf van Ernest Gouïn maakte voor de Galerie des Machines dat gebouwd werd voor de Wereldtentoonstelling van 1867. In januari 1866 kreeg Eiffel de opdracht voor het metaalwerk van de Galerie des Beaux-Arts op dezelfde tentoonstelling.

Ateliers de Construction Gustave Eiffel

In 1866 richtte Eiffel werkplaatsen in voor het vervaardigen van metalen onderdelen van bruggen en andere bouwwerken. Dit was in Levallois-Perret, een voorstad van Parijs grenzend aan het 17e Arrondissement. Hiervoor richtte hij zijn eerste onderneming op: Ateliers de Construction Gustave Eiffel.

Op zijn vierendertigste was Eiffel nu ondernemer, met een solide basis aan ervaring, goed uitgeruste werkplaatsen en waardevolle contacten.

Eiffel & Cie.

In 1868 richtte Eiffel samen met Théophile Seyrig de firma Eiffel & Cie op. Uit de naam blijkt al, dat Seyrig, die ruim tien jaar jonger was als Eiffel, in de onderneming niet alleen wat betreft leeftijd, maar ook wat betreft positie de junior partner was. Seyrig had van 1861 tot 1865 aan de École Centrale des Arts et Manufactures gestudeerd voor bouwkundig ingenieur. Hij was geslaagd als de beste van zijn jaargang. In de onderneming was hij het hoofd van het bureau des études (ontwerp bureau), terwijl Eiffel de zakelijke en algehele leiding had.

Viaduc de Neuvial en Viaduc de Rouzat

Viaduc de Neuvial

Voor de aanleg van de 54 km lange spoorlijn Commentry-Gannat, een deel van de route Lyon-Bordeaux, ontwierpen Wilhelm Nördling, hoofdingenieur van de Compagnie du chemin de fer de Paris à Orléans, en Félix Moreaux, hoofdontwerper van Fives-Lille, een viertal ijzeren bruggen. De bouw van twee van deze bruggen, Viaduc de la Bouble en Viaduc du Belon, werd gegund Fives-Lille en de beide andere, Viaduc de Neuvial en Viaduc de Rouzat, aan Eiffel & Cie. Door het verkrijgen van dit contract wist Eiffel zich een positie te verwerven tussen de grote metaalbedrijven van die tijd: Société J. F. Cail & Cie, Ernest Goüin et Cie en Schneider et Cie. Hoewel niet ontworpen, waren dit de eerste twee grote spoorbruggen die door het nog jonge bedrijf werden gebouwd. De spoorlijn werd in 1871 geopend, maar alle bruggen kwamen al in 1869 gereed, zijn nog altijd in gebruik en zijn alle vier verklaard tot momument. De spoorlijn kent nog slechts regionale treinen en goederenvervoer.

Uitbreiding

Station Budapest-Nyugati

De Frans-Duitse Oorlog veroorzaakte een algehele terugslag in Frankrijk. Gustave Eiffel zelf was tijdens deze oorlog gemobiliseerd als sergeant in de Nationale Garde. Na afloop van de oorlog verwierf Eiffel & Cie. allengs meer en meer opdrachten voor het ontwerpen en bouwen van bruggen en gebouwen met metalen constructies, zowel in Frankrijk zelf als in het buitenland.

Eiffel probeerde met de inspanningen van zijn vertrouwde adviseur Lelièvre, ook een blijvende aanwezigheid in Zuid-Amerika te vestigen, met name in Peru en Bolivia. De vroegtijdige dood van Lelièvre op 28 november 1873 maakte een einde aan dit Zuid-Amerikaanse avontuur. Een nieuwe mijlpaal in de groei en diversificatie van Eiffel & Cie. was de bouw van het station Budapest-Nyugati, Hongarije, tussen 1875 en 1877.

Spoorbrug in Porto

Maria Pia-brug tijdens de bouw

Dubbeldeksbrug (boven weg, onder spoorlijn) over de Lima rivier in Viana do Castelo, Portugal. Tegenwoordig wordt deze brug "Ponte Eiffel" genoemd.

De spoorlijn tussen de beide grootste steden van Portugal, Lissabon en Porto, was in 1864 gereed gekomen met uitzondering van de vier kilometer die Vila Nova de Gaia op de zuidoever van de Douro moest verbinden met het station Porto Campanhã op de noordoever. De spoorwegonderneming (Companhia Real dos Caminhos de Ferro Portugueses) schreef een competitie uit voor ontwerp en bouw van de noodzakelijke brug. Wegens de steil oplopende oevers moest de lijn de rivier op ongeveer 60 meter boven het wateroppervlak kruisen. Ter plaatse is de rivier diep en bij grote waterafvoer is de stroming erg sterk. Dit maakte het onmogelijk om pijlers in de rivier zelf te bouwen. De offerte van Eiffel was met 965.000 francs veruit het goedkoopste. Fives-Lille vroeg 1.410.000 francs en Batignolles (opvolger van Ernest Goüin et Cie.) 1.895.000 francs. Er was ook nog een voorstel uit Engeland (Mead, Wrightson & Cº) van 2.750.000 francs. De spoorwegonderneming besloot ten gunste van Eiffel & Cie. Eiffel toonde aan dat met een originele en inventieve oplossing de gebruikelijke kosten voor dit soort projecten aanzienlijk konden worden verlaagd.

De bouw van de spoorbrug in Porto begon in november 1875. De door Seyrig ontworpen brug, met een totale lengte van ruim 350 meter, kreeg een overspanning van 160 meter over de rivier in de vorm van een boog die een recht brugdek droeg. De boog werd zonder steigers, direct vanaf de rivieroever, gebouwd met behulp van een techniek die James Eads had ontwikkeld bij de bouw van de brug over de Mississippi in Saint-Louis. De constructie van de boog duurde slechts zes maanden, mogelijk gemaakt door uitstekende voorbereiding en de perfecte kwaliteit van de onderdelen gemaakt in de fabriek in Levallois-Perret. De officiële opening vond plaats op 4 november waarbij de brug de naam kreeg van Dona Maria Pia, de toenmalige koningin en echtgenote van koning Luís I. Op het moment van gereed komen was het de brug met de grootste boogoverspanning ter wereld. Deze enkelsporige brug heeft 114 jaar dienst gedaan en is in 1991 vervangen door een nieuwe dubbelsporige betonnen brug. De oude, door Eiffel & Cie. gebouwde brug is gehandhaafd als monument.

De Maria Pia-brug was niet de enige brug die het bedrijf van Eiffel bouwde in Portugal in de periode 1877-1878. Voor de Minho en Douro spoorweg bouwde Eiffel zes bruggen. De langste van deze bruggen, de 563 meter lange gecombineerde spoor- en verkeersbrug over de Lima in Viana do Castelo is nog altijd in gebruik.

Wereldtentoonstelling van 1878

Eiffel kreeg de opdracht voor de bouw van de grote entreehal van de Wereldtentoonstelling van 1878 in Parijs. Hij bouwde ook het paviljoen van de stad Parijs en dat van het Parijse gasbedrijf, twee gebouwen die een metalen frame combineerden met bakstenen vulling. Zelf stelde Eiffel tekeningen en maquettes tentoon, waaronder een 1:50 schaalmodel van de Maria Pia-brug. Onder de belangstellenden was Léon Boyer, een ingenieur die op dat moment werkte aan een plan voor de te bouwen spoorlijn van Béziers naar Neussargues. Boyer vroeg Eiffel om een studie te doen voor de bouw van de brug over de Truyère in deze spoorlijn, analoog aan de Ponte Maria Pia. Door een dergelijke brug zou de geprojecteerde lijn enkele kilometers korter worden en steile hellingen in de Truyère-kloof worden vermeden.

Compagnie des établissements Eiffel

Inmiddels ontstond er frictie in de relatie tussen Eiffel en Seyrig over de financiële zaken. Dit leidde ertoe dat hun partnerschap werd ontbonden per 30 juni 1879. Eiffel droeg al het kapitaal, alle orders, enz. over aan de nieuwe Compagnie des établissements Eiffel. Op 1 november 1879 werd Maurice Koechlin door Eiffel in dienst genomen als hoofd van het ontwerpbureau en opvolger van Seyrig in die positie. Koechlin was op dat moment pas 23 jaar oud.

Viaduc de Garabit

Viaduc de Garabit tijdens de bouw

Een van de eerste werken van Koechlin, is het ontwerp van de brug over de Truyère, naar de locatie genoemd Viaduc de Garabit. Het vertrouwen in Eiffel was inmiddels dermate groot, dat de opdracht voor de bouw werd verleend zonder openbare aanbesteding. De brug is gebouwd tussen 1880 en 1884, maar de spoorlijn werd pas in 1888 geopend.

Net als in de periode van Eiffel & Cie met Seyrig, kreeg ook de Compagnie des établissements Eiffel tal van opdrachten voor ontwerpen en bouwen in binnen- en buitenland.

Het Vrijheidsbeeld

De Eiffel-werkplaatsen in Levallois-Perret maakten naar ontwerp van Koechlin de draagconstructie van het door Auguste Bartholdi ontworpen Vrijheidsbeeld. De onderdelen van het beeld zelf werden gemaakt in de werkplaatsen van Gaget-Gauthier aan de Rue de Chazelles, vlakbij het Parc Monceau. De verschillende onderdelen van het standbeeld werden hier tussen 1881 en 1884 voor het eerst in elkaar was gezet. Op 4 juli 1884, de Amerikaanse Onafhankelijkheidsdag, vond de onthullingsceremonie plaats. In februari 1885 werd het beeld gedemonteerd en vervolgens verscheept naar New York, waar het in het volgende jaar weer werd opgebouwd.

Vrijheidsbeeld tijdens de eerste opbouw in Parijs

De Eiffeltoren

Tijdens de bouw van de Eiffeltoren, v.l.n.r. Stephen Sauvestre, Émile Nouguier, Gustave Eiffel, Maurice Koechlin en Adolphe Salles.

In 1889 zou het 100 jaar na de Franse Revolutie zijn. Dit was mede reden om, na de Wereldtentoonstelling van 1878, in 1889 opnieuw een Wereldtentoonstelling in Parijs te houden. Op dat moment was het Washington Monument met 169 meter de hoogste constructie ter wereld en er werden ideeën ontwikkeld om voor de Wereldtentoonstelling een nog hoger bouwwerk te maken. In juni 1884 maakten Maurice Koechlin en Émile Nouguier een eerste ontwerp voor een toren van 300 meter hoog gemaakt van welijzer. Stephen Sauvestre, hoofdarchitect van Eiffel, werd door de laatste gevraagd om architectonische verbeteringen in het ontwerp aan te brengen. Op 18 september 1884 werd een patent aangevraagd op naam van Eiffel, Koechlin en Nouguier voor een nieuw ontwerp dat de constructie van metalen pijlers en pylonen van meer dan 300 meter hoog mogelijk maakt. Eiffel kocht in december 1884 de patentrechten van zijn medewerkers.

In mei 1886 was er een competitie voor de constructie van bouwwerken voor de Wereldtentoonstelling op het Champ de Mars. Een van de winnende ontwerpen die gerealiseerd zou worden was het door Koechlin, Nouguier en Sauvestre gemaakte, en door Eiffel ingediende plan voor een toren van 300 meter.

Normaal is bij constructies de opdrachtgever en toekomstig eigenaar verantwoordelijk voor de financiering van het project. In dit geval werd de stad Parijs weliswaar eigenaar van de toren, maar Eiffel moest zelf voor 80% van de financiering zorgen in ruil voor een exploitatievergunning voor 20 jaar. Voor de exploitatie richtte Eiffel een speciale besloten vennootschap op. De bouw van de toren begon op 28 januari 1887 en de toren kwam gereed in maart 1889.

Het Panamaschandaal

Aanleg van het Panamakanaal

Ferdinand de Lesseps, die eerder (1859-1869) het Suezkanaal had gebouwd, was in 1881 begonnen met de aanleg van het Panamakanaal. Lesseps wilde, net als bij het Suezkanaal, geen sluizen te gebruiken zodat het waterniveau in het kanaal gelijk zou zijn aan het zeeniveau. Consequentie was dat de hoeveelheid af te graven grond veel groter was als bij een versie van het kanaal met sluizen waarbij het waterniveau hoger zou zijn. Daarmee werd de bouw ook veel duurder. Al snel bleek dat Lesseps veel te optimistisch was geweest. Tropische ziekten eisten vele dodelijke slachtoffers onder de arbeiders, het werk liep ver achter op schema en de kosten bleken hoger dan begroot. In 1885 wilde Lesseps loterijobligaties uit geven om meer investeringen van kleine spaarders aan te trekken. Hiervoor was een wetswijziging nodig en om deze te realiseren kocht Lesseps politici om.

Sluizen

Ontwerp voor de sluizen van het Panamakanaal

In 1886 werd door Lesseps eindelijk onderkend dat de bouw zoals eerst voorzien, onhaalbaar was en sluizen toch noodzakelijk waren. Eiffel kreeg de opdracht hiervoor een voorlopig ontwerp te maken en werd daarna officieel gevraagd om de sluizen te bouwen. Na lang aarzelen stemde Eiffel in. Op 10 december 1887 werd het contract voor de bouw van de sluizen ondertekend. Eiffel verbond zich hierbij om binnen dertig maanden de benodigde tien sluizen te voltooien. Dit was de grootste opdracht voor zijn bedrijf ooit, maar Eiffel zal zich bewust zijn geweest van de zorgelijke financiële toestand van het kanaalbedrijf. Hij had daarom vooruitbetaling bedongen. Binnen anderhalve maand na ondertekening van het contract waren de graafwerkzaamheden op de bouwplaatsen van de sluizen al begonnen en werd ook al gewerkt aan de fabricage van de sluisdeuren.

Failliet van het Panamakanaal

Een nieuwe aandelenemissie voor de bouw van het kanaal mislukte. Eind 1888 kwam de bouw wegens geldgebrek stil te liggen en op 4 februari 1889 ging de Panamakanaal onderneming failliet. Ongeveer 800.000 veelal kleine Franse aandeelhouders werden benadeeld. De uitkomsten van een Frans parlementair onderzoek naar de ondergang van het kanaalbedrijf waren vernietigend: het bedrijf was schuldig aan fraude, corruptie en wanbeheer. In 1892 werd de omkoopaffaire uit 1885 onthuld waardoor het schandaal nog groter werd. Ook Eiffel werd hierin meegezogen en juridisch vervolgd.

Vervolging van Eiffel en vertrek uit zijn onderneming

Les Martyrs de Panama. (De martelaren van Panama) Spotprent uit 1892 met Lesseps vooraan en Eiffel achteraan.

Op 19 januari 1893 begon het proces tegen Eiffel. Dezelfde dag trok hij zich terug uit zijn bedrijf, waarbij zijn naam op zijn uitdrukkelijk verzoek werd verwijderd uit de naam van het bedrijf. Voortaan heette dit de Société de construction de Levallois-Perret. Maurice Koechlin nam de leiding over. Eiffel werd op 9 februari 1893 veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf en een boete van 20.000 frank. In hoger beroep werd Eiffel door het Hof van Cassatie op 15 juni 1893 vrijgesproken, na een onderzoek waaruit bleek dat hij niet was betrokken bij de malversaties. In 1937, 14 jaar na zijn overlijden, keerde zijn naam terug in de naam van zijn voormalige onderneming. Deze heette voortaan Société des Anciens Établissements Eiffel (SAEE).

Latere leven en werk

Gustave Eiffel in 1893

Eiffel wijdde de laatste decennia van zijn leven aan de wetenschap, met name meteorologie en aerodynamica. Hij voorzag de Eiffeltoren van meetinstrumenten en voerde talloze experimenten uit naar de effecten van wind op constructies. Eiffel stelde zijn toren ook beschikbaar voor andere wetenschappelijke en technische experimenten. Met name experimenten met draadloze telegrafie en radio waren daarbij van belang.

De toren bleek tijdens de Eerste Wereldoorlog waardevol omdat het het hoogste punt in de regio Parijs was en de radiozender strategisch belangrijk. De laatste jaren van zijn leven stonden in het teken van aerodynamische experimenten die hij uitvoerde in de windtunnel die hij in 1912 in Auteuil had laten bouwen.

Gebouwd door, of met medewerking van Eiffel

Spoorbrug van Capdenac

Eiffel is betrokken geweest bij de constructie van honderden bouwwerken. De ontwerpen werden deels gemaakt door het bedrijf van Eiffel, maar deels ook door de opdrachtgevers of derden. De onderdelen van die constructies werden vanaf 1866 meest gemaakt in zijn fabriek in Levellois-Perret en daarna op locatie geassembleerd. Het bedrijf van Eiffel leverde ook metalen delen zonder zelf betrokken te zijn bij het ontwerp en constructie van de bouwwerken waarvoor ze bestemd waren.

Onder de bouwwerken waren bruggen veruit in de meerderheid, en daarbij voerden spoorbruggen weer de boventoon. Maar Eiffel fabriceerde ook gasfabrieken en metalen frames en draagconstructies voor gebouwen. Het gaat dan niet om gehele gebouwen en, enkele uitzonderingen daargelaten, zal het bedrijf van Eiffel meestal weinig tot niets hebben bijgedragen aan het ontwerp en de totale constructie van het betreffende gebouw.

De firma van Eiffel was actief in tientallen landen, maar dat betekent niet dat Gustave Eiffel die landen zelf bezocht. Zeker in de verder afgelegen landen opereerden lokale vertegenwoordigers namens Eiffel. Wat betreft aantal bouwwerken staat Frankrijk veruit bovenaan, in Europa gevolgd door Spanje en Portugal. In Azië was de firma het meest actief in Vietnam, destijds een Franse kolonie.

Hieronder een overzicht van de bouwwerken waar (het bedrijf van) Eiffel bij was betrokken. Niet is altijd bekend in hoeverre het bedrijf van Eiffel geheel of grotendeels verantwoordelijk was voor zowel ontwerp als constructie, of dat er bijvoorbeeld slechts sprake is van het leveren van delen van (metalen) constructies zonder dat werd bijgedragen aan ontwerp en eigenlijke bouw.

In de periode dat Eiffel voor de Compagnie Générale werkte, was hij behalve bij de spoorbrug van Bordeaux, ook betrokken bij de bouw van de spoorbrug over de Nive in Bayonne (lijn Bordeaux - Hendaye) en de spoorbruggen over de Célé bij Figeac en de Lot in Capdenac (beiden lijn Brive - Rodez)

Nadat hij zich had gevestigd als onafhankelijk ingenieur-constructeur met een eigen werkplaats in Levallois-Perret, was hij verantwoordelijk voor het metaalwerk van Galeries des Beaux-Arts et d'Archéologie op de Wereldtentoonstelling van 1867 en een voetbrug in het Parc des Buttes-Chaumont, Parijs. Ook maakte hij metalen draagconstructies voor de kerk van Notre Dame des Champs en de synagoge in de Rue des Tournelles, beiden in Parijs, en de stationshallen van Toulouse en Agen. Verder was Eiffel al betrokken bij de bouw van gasfabrieken in Versailles, Poissy en Boulogne-Billancourt.

De meeste constructies waarbij Eiffel of zijn firma zijn betrokken stammen uit de periode tussen 1868, oprichting Eiffel & Cie, en 1893 toen Eiffel zich terugtrok uit zijn bedrijf. In hoeverre Gustave Eiffel persoonlijk betrokken was bij de individuele constructies, afgezien van de zakelijke kant, is in de meeste gevallen onbekend.

Eiffel & Cie.

Viaduc de Rouzat

Spoorbrug in de lijn Jassy (Iași) - Ungheni, Roemenië

Spoorbrug in Chinon over de Vienne

Grote hal van de Carnot-school (Ecole Monge) in Parijs

Visverkopersbrug in Girona, Spanje

Maria Pia-brug in 2024

Spoorbrug over de Cavado rivier in Barcelos, Portugal

Dubbeldeksbrug (boven weg, onder spoorlijn) over de Lima-rivier in Viana do Castelo, Portugal

1868 Viaduc de Neuvial en Viaduc de Rouzat, spoorbruggen over de Sioule (lijn Commentry - Gannat)

1868 Spoorbruggen in de (inmiddels opgeheven) lijn Orsay - Limours

1868 Spoorbruggen in de lijn Poitiers - Limoges

1869 Station van Verdun

1868-1869 Metalen draagconstructie voor de kerk van Saint Joseph, Parijs

1868-1869 Verkeersbrug over de Marne in Chateau-Thierry

1869 Spoorbruggen in de (inmiddels opgeheven) lijn Montpellier - Pauhlan

1869 Spoorbruggen in de (inmiddels opgeheven) lijn Cahors - Libos

1869 Brug in Mezy-sur-Seine

1869 Voetbrug van la Ferté-Milon

1869 Voetbruggen en wachtershuizen bij stuwdammen van de Seine en de Yonne

1869 Voetbrug over de Doloir

1869 Verkeersbrug van Escurolles

1869 Gasfabrieken van Les Ternes en Courcelles, Parijs

1870 Spoorbruggen in de (inmiddels opgeheven) lijn Latour sur Orb - Millau

1870 Spoorbruggen in de lijn Brive - Tulle

1870 Dieppe-draaibrug

1872 Viaduc de Thouars, spoorbrug over de Thouet (lijn Sables-d'Olonne - Tours)

1872 Spoorbruggen in de lijn Jassy (Iași) - Ungheni, Roemenië

1872 Douane en pier van Arica, Chili

1873 Spoorbrug over de Loue in de (inmiddels opgeheven) lijn l'Hôpital du Grosbois - Lods bij Ornans

1873 Brug over de Seine tussen Champagne-sur-Seine en Thomery

1873 Spoorbrug over de Ciron in Villandraut in de (inmiddels opgeheven) lijn Langon - Mont-de-Marsan

1873 Spoorbruggen in de (inmiddels opgeheven) lijn Orléans - Gien

1873 Verkeersbruggen over de Moezel

1873 Voetbrug van Salamleck, Gizeh, Egypte

1873 Verkeersbrug in La Paz, Bolivië

1873 Gasfabrieken in La Paz, Bolivië, en Tacna, Peru

1874 Spoorbrug van Oroya, Peru

1874 Wachthuizen voor een stuwdam in de Moskava, Rusland

1874 Spoorbruggen in de (inmiddels gedeeltelijk opgeheven) lijn Bressuire - Tours

1874 Spoorbrug van Louviers over de Eure (lijn opgehheven)

1874 Brug van Amboise

1874-1875 Spoorbruggen in de lijn Sables-d'Olonne - Chinon - Joué (Tours): Tours over de Cher, Azay le Rideau over de Indre, Chinon over de Vienne (brug bestaat nog maar is buiten gebruik)

1875 Station van Chinon

1875 Locomotiefloods, Tours

1875 Station Budapest-Nyugati, Hongarije

1875 Kerk in Manilla, Philippijnen

1875 San Marcoskerk in Arica, Chili,

1875 Kerk van Tacna, Peru

1875 Casino van Les Sables d'Olonne

1875 Windmolen in Larrieu

1875 Spoorbruggen in de (inmiddels opgeheven) lijn Poitiers - Saumur

1875 Spoorbruggen in de lijn Epinay-sur-Seine - Luzarches

1875 Brug in Clichy

1875 Bruggen in de spoorlijn Bazel - Biel/Bienne, Zwitserland

1875 Brug in de smalspoorlijn Porto - Póvoa de Varzim, over een beek in Viso, tegenwoordig een buitenwijk van Porto, Portugal. (De beek is ter plaatse vervangen door een ondergrondse afvoerleiding. De smalspoorlijn door een lijn van de Metro do Porto.)

1875-1877 Maria Pia spoorbrug over de Douro in Porto, Portugal

1876 Het raamwerk van het glazen dak van de grote hal van de Carnot-school (Ecole Monge) in Parijs.

1876 Gasfabrieken in La Vilette, Parijs, en Yvry

1876 Bruggen in de Girona spoorlijn, Spanje

1876 Pier van Chala, Peru

1877 Pont de les Peixateries Velles (Oude Visverkopersbrug) in Girona, Spanje. Deze voetgangersbrug over de Onyar is ontworpen door de gemeentearchitect van Girona, Manuel Almeda

1877 Brug over de Clain in Cenon-sur-Vienne

1877 Voetbrug van Port Saïd, Egypte

1877 Toegangshal van de Wereldtentoonstelling van 1878 in Parijs

1876-1878 Gecombineerde spoor- en verkeersbrug in de lijn Porto - Valença over de Lima in Viana do Castelo. Tegenwoordig genaamd Ponte Eiffel.

1877-1878 Spoorbrug over de Cavado in Barcelos, Portugal. brugdelen in 1978 vervangen.

1877-1878 Spoorbrug over de Neiva in Barroselas, Portugal, vervangen in 1989.

1877-1878 Spoorbrug over de Âncora in Âncora-Praia, Portugal, vervangen in 1988 met handhaving van de brughoofden.

1877-1878 Viaduct van Vila Meã, spoorbrug over de Tâmega en Viaduct van Pala, Portugal. Vervangen door granieten viaducten.

1878 Bruggen in de Caceres spoorlijn, Spanje (Compañía de los Ferrocarriles de Madrid a Cáceres y Portugal, MCP)

1878 Stalling op het station van Port Bou, Spanje

1878 Warenhuis Vaucher et Cie, Mulhouse

1878 Stalling voor stoompomp, Gare du Nord, Parijs

1878 Gasfabriek in Clichy

1878 Spoorbrug van Empalot over de Garonne in Toulouse (vervangen)

1878 Spoorbrug van Valentine over de Garonne

1878 Spoorbrug van Niherne over de Indre Bestaat nog, maar buiten gebruik (opgeheven lijn Chateauroux - Loches)

1878 Spoorbrug van Buzançais over de Indre. Bestaat nog maar buiten gebruik (opgeheven lijn  Buzancais - Argy.

1878 Verkeersbrug van Péault over de Lay

1879 Brug van Moutiers sur le Lay

1879 Verkeersbrug van Savonnières over de Cher

1879 Verkeersbrug van Saint Laurent sur Sèvre

1879 Spoorbruggen in de lijn Ploesti (Ploiești) - Prédéal, Roemenië

1879 Verkeersbrug in Câmpina, Roemenië

1879 Uitbreiding van Le Bon Marché, Parijs

1879 Bijgebouw van de Grands Magasins du Louvre

Compagnie des établissements Eiffel

Cazeres brug ocer de Adour

Brug van Cubzac over de Dordogne

Varzeas-brug in de Beira Alta spoorijn in Portugal

Spoorbrug van Ben-Luc in Vietnam

Stationsoverkapping in San Sebastian, Spanje

Spoorbrug over de Tardes

Brug in Monistrol d'Allier

Aquaduct (Pont-canal) van Briare over de Loire. Alleen het metselwerk is door de firma van Eiffel uitgevoerd.

Voetbrug + aquaduct van Avre over de Seine tussen het Bois de Boulogne in Parijs en Saint-Cloud

Vecchio spoorbrug op Corsica

1880 Verkeersbrug (nu voetbrug) Pont de Cazères sur l'Adour

1880 Verkeersbrug van Cubzac over de Dordogne

1880 Bruggen in de Beira Alta spoorlijn in Portugal, waaronder de brug van Varzeas

1880 Bruggen in de Caceres spoorlijn, waaronder de brug over de Taag, Spanje (Compañía de los Ferrocarriles de Madrid a Cáceres y Portugal, MCP)

1880 Spoorbruggen van Binh-Dien, Tan-An en Ben-Luc, Vietnam

1881 Verkeersbrug in Szeged, Hongarije

1881 Metalen overkappingen van de stations van San Sebastian en Santander in Spanje. Deze overkappingen zijn gemaakt in de werkplaatsen van Eiffel, maar deze was niet betrokken bij het ontwerp en de constructie ter plaatse.

1881 Hoofdkantoor Crédit Lyonnais, Parijs

1881 Draagconstructie van het Vrijheidsbeeld in New York

1881 Spoorbrug van Evaux-les-Bains over de Tardes in de in 2008 opgeheven lijn Montluçon - Eygurande

1882 Viaduc de Garabit, spoorbrug over de Truyère

Viaduc de Garabit over de Truyère

1882 Marché des Capucins, Bordeaux

1882 Koepel van het Observatorium van Parijs

1882 Hallen voor werkplaatsen in Villaverde, Spanje

1882 6 Bruggen voor de Asturies, Galicie en Leon spoorwegmaatschappij, Spanje (Compañía de Caminos de Hierro de Asturias, Galicia y León (AGL))

1882 Verkeersbrug Messageries maritimes, Saigon (Ho Chi Minhstad) in Vietnam

1882 Verkeersbruggen van Ong Nui, Rach Lang en Dong Nhyen, Vietnam

1883 Demontabele spoorbruggen voor Senegal

1883 Spoorbrug van Charenton

1883 Verkeersbrug van Sainte Claire in Oloron-Sainte-Marie

1883 Gasfabriek in Rennes

1884 Brug van Chateauroux

1884 Stuwdam in de Seine bij Port Mort

1884 Museum Galliéra, Parijs

1884 Koekfabriek op het Île Saint Germain

1884 Werkplaatsen van de staalfabriek in Pagny-sur-Meuse

1884 Verkeersbrug van Cholon, Vietnam

1884 Demontabele bruggen voor Italië en Rusland

1884 3 Bruggen voor de Caceres spoorlijn tussen Caceres en Alcántara, Spanje (Compañía de los Ferrocarriles de Madrid a Cáceres y Portugal, MCP)

1885 15 spoorbruggen in de lijnen van Lissabon naar Torres Vedras (Linha do Oeste) en Sintra en metaal constructies voor de stations van deze lijnen, Portugal

1885 Demontabele spoorbruggen voor de (inmiddels opgeheven) lijn Questembert - Ploermel

1885 Spoorbrug van La Fère

1885 Verkeersbrug van Morannes-sur-Sarthe

1885 Koepel van de Mont Gros sterrenwacht in Nice

1885 Sluis van Port-Villez

1885 Gasfabriek in Vannes

1886 Warenhuis in de Rue de Lorraine et d'Alsace, Parijs

1886 Spoorbrug van Collonges-au-Mont-d'Or (is inmiddels vervangen)

1886 Verkeersbrug in Montélimar

1886 Brug in Saint Pierre, Martinique

1886 Markt van Constantine, Algerije

1886 Markt van Long Chau, Vietnam

1887 Markt van Coalanh, Vietnam

1887 Voetbrug van Castel-Sarrasin

1887 Verkeersbruggen van Lang-Son en Binh Tay, Vietnam,

1887 Voetbruggen over de kanalen van Bonnard, Chalon en Logonna, Vietnam

1887-1889 Eiffeltoren

1887-1889 Sluizen voor het Panamakanaal (niet voltooid)

1888 Markten van Omon en Trahuse, Vietnam

1888 Verkeersbrug in Monistrol d'Allier

1888-1892 Spoorbruggen in de lijn van Lissabon naar Porto tussen Lissabon en Entroncamento wegens het dubbelsporig maken van dit deel van de lijn.

1889 Opslagloods in Duinkerke

1889 Markten van Tanan en Tan Qui Dong, Vietnam

1889 Voetbrug van Quoi Duo, Vietnam

1889-1890 Hefbruggen in Tan-An en My Tho, Vietnam

1889-1890 Werkplaats station Santa Apolónia in Lissabon. Portugal

1889-1890 Locomotiefloods station Vila Nova de Gaia, Portugal

1890 Aquaduct van Briare over de Loire. Het ontwerp is van de ingenieurs Léonce-Abel Mazoyer, Charles Sigault en Pierre Moreau. Alleen het metselwerk (pijlers en landhoofden) is verricht door Eiffel. Het metalen bassin is gemaakt door bedrijf Daydé & Pillé uit Creil.

1890 Spoorbrug van Conflans-Sainte Honorine, vervangen in 1945

1890 Voetbrug van de Notre Dame de la Garde, Marseille

1890 Aanlegsteiger van Pauillac

1890 Meteorologisch Laboratorium, Sèvres

1890 Ayala-brug over de Passig-rivier, Manilla, Philippijnen

1890 Santa Cruz-brug, Laguna, Philippijnen

1891 Simala-brug, Cebu, Philippijnen

1891 Bruggen op de spoorlijn Jaffa-Jeruzalem, Palestina (nu Israel)

1891 Bruggen in Guinee en Mayotte

1891 Brug over de Bras Danon, La Réunion

1891 Brug over de Ouenghi, Nieuw-Caledonië

1891 Brug in Saint Pierre, Martinique

1891 Voetbrug + aquaduct van Avre over de Seine tussen het Bois de Boulogne in Parijs en Saint-Cloud. De brug maakt deel uit van het Avre-aquaduct, dat water van de rivier de Avre naar Parijs transporteert en het mogelijk maakt dat waterleidingen de Seine oversteken. De brug is voorzien van een voetgangerspad.

1891-1893 Verkeersbruggen van Rach Gia en Long Xuyen, Vietnam

1892 108 brugdekken voor de Lan-Ho-spoorlijn in Kien Chan, China

1892 Lai-Chouei-Hsien-brug, China

1892 3 spoorbrugen in de lijn Mezzana - Corte waaronder het viaduc de Vecchio, Corsica

1892 Verkeersbrug La porte de France, Grenoble, inmiddels vervangen

1892 Dessaux azijnfabriek, Orleans

1892-1893 Bruggen van Tanauan en Calamba, Batangas, Philippijnen

1892-1893 Brug van San Miguel de Mayuno, Belacau, Philippijnen

Vanaf 1890 bekleedde Eiffel alleen nog het voorzitterschap van zijn bedrijf, terwijl de feitelijke leiding in handen was van Koechlin en zijn schoonzoon, Adolphe Salles. In januari 1893 trok Eiffel zich terug, latere constructies van zijn bedrijf zijn in bovenstaande lijst niet opgenomen.

Misvattingen

Onterecht aan Eiffel toegeschreven

Doordat de naam Eiffel een "merk" was geworden, dat stond voor de industriële vooruitgang kregen veel vergelijkbare 19e-eeuwse metalen constructies het stempel "Eiffel", ook al waren ze door anderen gebouwd. Enkele voorbeelden zijn:

Frankrijk

Het aquaduct Barberey-Saint-Sulpice (Pont-canal de Barberey-Saint-Sulpice), nabij Troyes, werd gebouwd in 1846. Gustave Eiffel was destijds slechts 14 jaar oud en leerling aan de middelbare school in Dijon. Het aquaduct werd ontworpen door de ingenieur Pierre-Olivier Lebasteur. Het metselwerk werd uitgevoerd door het bedrijf Hippolyte Cavy uit Nevers, en de Parijse ijzerfabrikant Jean-Pierre-Victor André vervaardigde de metalen onderdelen. De spanten werden gegoten door de gieterij Rollet & Remy in Joinville.

Het Busseau-viaduct, nabij Ahun, in de regio Creuse in Frankrijk, werd ontworpen door de ingenieurs Francis Lloyd en Wilhelm Nördling van de spoorwegmaatschappij Parijs-Orléans. Het werd gebouwd tussen december 1863 en december 1864 door een consortium van bedrijven gevormd door Parent, Schaken, Caillet et Cie (ook bekend als Fives-Lille) en de Établissements Jean-François Cail. Gustave Eiffel was toen in dienst van een concurrent, de Compagnie Générale.

De kassen van het Château d'Aubiry zijn het werk van de Établissements Guillot-Pelletier fils et Jouffray. Ze zijn gebouwd in 1907. Eiffel had zich veertien jaar eerder teruggetrokken uit zijn bedrijf.

Vietnam

Het hoofdpostkantoor van Saigon (Ho Chi Minhstad) in Vietnam. Dit is ontworpen door Alfred Foulhoux.

De Long Biên brug in Hanoi gebouwd in 1898-1902 en de Trường Tiền brug in Huế gebouwd  in 1902-1905. Deze beide bruggen zijn ontworpen en gebouwd door Daydé et Pillé gevestigd in Creil (l'Oise).

Zuid-Amerika

Het busstation van La Paz in Bolivia. Dit voormalige treinstation is gebouwd in 1913-1917, twintig jaar nadat Eiffel zich had teruggetrokken uit zijn bedrijf. De metalen constructies zijn geleverd door een bedrijf in Pittsburg.

Het Estácion Central (Centraal Station) van Santiago de Chile. Dit is gebouwd door Schneider et Compagnie Creusot.

Foutieve claims "ontworpen door Eiffel" en "leerling van Eiffel"

Als met de frase "ontworpen door Eiffel" wordt bedoeld ontworpen door (ingenieurs of architecten van) het bedrijf van Eiffel, dan zal dit vaak juist zijn als er geen sprake is van een ten onrechte aan Eiffel toegeschreven bouwwerk. Het ontwerpen werd gedaan door mensen als Seyrig, Koechlin, Nouguier, Sauvestre en anderen die voor Eiffel's bedrijf werkten. Echter de persoon Gustave Eiffel was zelf geen ontwerper of architect. De claim "ontworpen door Eiffel", waarbij bedoeld wordt dat de persoon Gustave Eiffel het ontwerp heeft gemaakt, is altijd foutief. Aangezien Eiffel zelf geen ontwerper, noch docent was, had hij ook geen leerlingen. Een claim dat iemand het ingenieursvak (mede) van Eiffel heeft geleerd, bijvoorbeeld "leerling van Eiffel", is altijd foutief.

Varia

Voorzijde biljet van 200 Franse Frank van 1995

Esperanto

Eiffel stond ook bekend als Esperantist. Hij zei: "Esperanto... zonder zelf de moed gehad te hebben om het te leren, waarvoor mijn hoge leeftijd mij kan verontschuldigen, zal ik nooit nalaten het kinderen aan te raden, aangezien het een van de makkelijkste dingen is die zij kunnen leren."

Bankbiljet

Gustave Eiffel en het Viaduc de Garabit stonden afgebeeld op de laatste versie van het bankbiljet van 200 Franse frank.

Eiffage en de naam Eiffel

Het voormalige bedrijf van Eiffel, sinds 1937 Société des anciens établissements Eiffel, fuseerde in 1960 met Baudet, Donon et Roussel en werd Eiffel Baudet-Roussel constructions métalliques. Dit bedrijf fuseerde in 1964 met Daydé tot de Compagnie des Travaux Métalliques. De naam van Eiffel verdween dus uit de naam van het bedrijf. In 1966 werd de Compagnie Française d'Entreprises Métalliques (CFEM) gevormd door een fusie van de Compagnie des Travaux Métalliques, de Compagnie Française d'Entreprises (CFE) en de Société des Ponts et Travaux en Fer. In 1989 keerde Eiffel's naam weer terug doordat de CFEM werd omgedoopt tot Eiffel Constructions Métalliques. In 1990 trad Eiffel Constructions Métalliques toe tot de SAE, dat zelf was voortgekomen uit fusies van de bedrijven Fougerolle, Quillery, Beugnet, Ballot en de Société auxiliaire d'entreprises. In 1993 werd dit conglomeraat omgevormd en kreeg de naam Eiffage, waarvan Eiffel Constructions Métalliques een van de onderdelen was. Eiffage is een samentrekking van Eiffel, SAE en Fougerolle. In 2012 veranderde Eiffel Constructions Métalliques zijn naam in Eiffage Construction Métallique, na een rechtszaak die in 2006 was aangespannen en een uitspraak in 2011 die het bedrijf verbood de naam Eiffel te gebruiken. Sinds 2015 heet het Eiffage Métal.

Referenties

Bibliografische informatie

• Bibsys: 90267561
• Biblioteca Nacional de Chile: 000026145
• Biblioteca Nacional de España: XX1257156
• Bibliothèque nationale de France: cb12522897m (data)
• Catàleg d'autoritats de noms i títols de Catalunya: 981058509561406706
• CiNii: DA0396809X
• Gemeinsame Normdatei: 118688340
• International Standard Name Identifier: 0000 0001 1059 9000
• Library of Congress Control Number: n83210418
• Nationale Bibliotheek van Letland: 000239761
• Base Léonore: LH//892/60
• Bibliotheek van het Japanse parlement: 00620617
• Nationale Bibliotheek van Tsjechië: xx0013198
• Nationale bibliotheek van Australië: 48864430
• Nationale Bibliotheek van Israël: 987007429801505171
• Nationale Bibliotheek van Polen: a0000002691087
• Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 071733493
• RKDartists: 271612
• Istituto Centrale per il Catalogo Unico: VEAV029767
• LIBRIS: 331384
• SNAC: w6x360vq
• Système universitaire de documentation: 027348520
• Trove: 1480950
• Union List of Artist Names: 500000800
• Virtual International Authority File: 44407671
• WorldCat: E39PBJvXmtJpyB4PGJDTqxTfv3

Mediabestanden

Zie de categorie Gustave Eiffel van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.