Herenleed

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Herenleed in het landschap
Cherry Duyns als Man 2
Genre Treurscherts
Speelduur 30 tot 35 minuten
Hoofdrollen Armando, Cherry Duyns en Johnny van Doorn
Regie Krijn ter Braak
Scenario Armando (als 'Frank Palmer') en Cherry Duyns
Camera Frans Bromet, Jochgem van Dijk of Mat van Hensbergen
Geluid René van den Berg, Pjotr van Dijk of Hugo de Vries
Montage Wim Louwrier
Visagie Peter Nijhuis
Taal Nederlands
Locatie De Hoge Veluwe
Productie
Producent Ria Platvoet of Joes Roelofs
Uitzendingen
Start 18 december 1975
Einde 6 mei 1979
Afleveringen 12 (van de 25)
Seizoenen 2
Netwerk of omroep VPRO
Portaal  Portaalicoon   Televisie

Herenleed was een serie gedenkwaardige televisie- en theaterprogramma's geschreven door Armando en Cherry Duyns, gespeeld door Armando, Cherry Duyns en Johnny van Doorn.

Inhoud[bewerken | brontekst bewerken]

De serie, met als ondertitel 'een programma van weemoed en verlangen', liep van 1971 tot 1997. De afleveringen bestonden uit absurdistische samenspraken van twee heren, in het script simpelweg aangeduid als Man 1 (Armando als 'het bescheiden heertje met bril, middenscheiding, hoge schoenen en te krappe jasje') en Man 2 (Cherry Duyns als 'de verwaten heer met bolhoed, sik, opstaande snor, pandjesjas en horlogeketting').[1] Het duo werd op onnavolgbare wijze aangevuld door Johnny van Doorn, naar wiens personages dertien delen van de serie genoemd zijn.

Herenleed verbeeldde de onderlinge afhankelijkheid van een snoevende dwingeland en zijn bedeesde, welwillende metgezel. 'Twee verwarde heren verwikkeld in een diep gebeuren, zo nu en dan jammerlijk gehinderd door nog een medemens'.[2] Een drama, vermomd als komedie, met de dimensies van een droom, waarin geleden wordt voor ons genoegen, afwisselend kinderlijk en fantastisch, panisch en macaber.


Man 1: Meneer, alles wat mooi is vind ik zo mooi.
Man 2: Alles wat mooi is kán ook heel lelijk zijn.
(De bediende)

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Aanvankelijk werden de heren gespeeld door Ton Lensink en Eric van Ingen. De AVRO zond drie afleveringen uit, geregisseerd door Hank Onrust, waarna het programma stopte. Berend Boudewijn, die in 1974 een proefaflevering voor de KRO mocht regisseren, kon de schrijvers ervan overtuigen, het duo zelf gestalte te geven. De opname is echter nooit uitgezonden; de KRO wist er niet goed raad mee, en pas dertig jaar later verscheen De koning op dvd.[3] Onder voorwaarde dat Herenleed zou worden voortgezet, trad Cherry Duyns in 1976 in dienst van de VPRO. Die omroep bracht dan ook alle volgende, door Krijn ter Braak geregisseerde, afleveringen op het scherm.

Over een periode van vijf jaar diende het stuifzandgebied Otterlosche Zand op de Hoge Veluwe als monumentaal openluchtpodium. Meeslepende, romantische muziek benadrukte de vervreemdende werking van de teksten en de barre leegte van de beelden. Omdat in het landschap de opnamen herhaaldelijk werden verstoord, vonden de registraties vanaf 1983 plaats in de Amsterdamse Kleine Komedie. Twee jaar later, in het kader van het Holland Festival, ging het gezelschap op theatertournee. Herfst 1988 stond Herrenleid op de planken in de Schaubühne te Berlijn.

Op 26 januari 1991 overleed Johnny van Doorn. Het verlies werd diep gevoeld. Duyns en Armando hadden in eerste instantie zelfs de overtuiging dat doorgaan zonder Johnny niet mogelijk was. Toch is dat wel gebeurd, er kwamen nog twee voorstellingen. In 1995 Een ongerieflijk tweetal en in 1997 Een reusachtige wesp van hout. De teksten die zich, als vanzelf, toch weer aandienden, verdienden het om tot uitvoering te komen. Johnny zou het de heren niet kwalijk hebben genomen. Zoals Van Doorn het zelf eens in zijn rol als Toneelman had vertolkt: "De Uitvoering Moet!"


Man 1: Alles wat geweest is, kwam dat?
Man 2: Dat kwam.
Man 1: En als het kwam, komt het dan niet meer?
Man 2: Nee, het komt niet meer...
(De dameskapper)

Afleveringen en uitzenddata[bewerken | brontekst bewerken]

episode aflevering uitzenddatum opmerkingen
Herenleed in de studio en daarbuiten

Gespeeld door Ton Lensink en Eric van Ingen

Herenleed 1 wo 17 nov 1971 met Ronnie Bierman, Onno Molenkamp, Allard van der Scheer en Dick Swidde.
Herenleed 2 vr 7 apr 1972
Herenleed 3 za 2 sep 1972
Herenleed in het landschap

Gespeeld door Armando, Cherry Duyns en Johnny van Doorn

De koning niet uitgezonden met Truus Dekker en Dick Swidde.

motief: Robert Schumann 1838. Kreisleriana, 'Schnell und spielend'.

De kabouter do 18 dec 1975 Giuseppe Verdi 1847. Macbeth, 'Atto quarto: gran scena del sonnambulismo'.
De vrouw do 22 jan 1976 Richard Strauss 1948. Vier letzte Lieder, 'Im Abendrot'.
Het lijk do 4 mrt 1976 Felix Mendelssohn 1840. Lieder ohne Worte Op. 53, 'Presto agitato'.
De bediende do 1 apr 1976 Jimmie Lunceford and his Orchestra 1934. Jealous (Decca 788).
De kermisklant do 15 apr 1976 Will Glahé und sein Musette-Orchester 1939. Verliebte Melodie (Electrola E.G. 7163).
De heraut do 22 apr 1976 Anton Bruckner 1883. 7. Symphonie E-dur, 'Adagio'.
De dameskapper zo 23 apr 1978 Arnold Schönberg 1903. Pelléas und Mélisande.
De buitenstaander zo 7 mei 1978 Richard Strauss 1896. Also sprach Zarathustra.
De praalhans zo 28 mei 1978 Georges Boulanger mit seinem Orchester 1941. Winke, Winke! (Odeon O‑31 686).
De engel zo 4 feb 1979 Gustav Mahler 1909. 9. Symphonie D-dur, 'Adagio'.
De vader zo 4 mrt 1979 Sergei Rachmaninoff 1907. 2. Symphonie e-moll, 'Largo'
De damesgestalte zo 6 mei 1979 César Franck 1887. Psyché.
Herenleed op toneel

Gespeeld door Armando, Cherry Duyns en Johnny van Doorn

Ten tonele wo 26 okt 1983
Het bloemenveld wo 23 nov 1983
De zwanenkwekers wo 14 dec 1983
O, waaiend lover zo 21 okt 1984
De ijzergieterij zo 25 nov 1984
Door en door rein zo 16 dec 1984
Herenleed in de Stadsschouwburg

Gespeeld door Armando, Cherry Duyns en Johnny van Doorn

Groot Herenleed zo 30 dec 1990
Herenleed zonder Johnny van Doorn

Gespeeld door Armando en Cherry Duyns

Een ongerieflijk tweetal zo 31 dec 1995
Een reusachtige wesp van hout zo 1 jun 1997

Uitgaven[bewerken | brontekst bewerken]

  • Armando en Cherry Duyns 1977. Herenleed. De Bezige Bij, Amsterdam.
  • Armando en Cherry Duyns 1985. Wat zegt? Wat doet? Verzameld Herenleed. De Bezige Bij, Amsterdam.
  • Armando en Cherry Duyns 1996. Herenleed. Een ongerieflijk tweetal. De Bezige Bij, Amsterdam.
  • Armando en Cherry Duyns 1997. Herenleed. Het boek. Vijfentwintig jaar weemoed en verlangen. De Bezige Bij, Amsterdam.
  • CD: Cherry Duyns, Armando en Johnny van Doorn. Groot Herenleed. Stedelijk Museum Amsterdam, 5 september 1990. VPRO Festival, Hilversum (Ardinel 09002).
  • 5 DVD set: Compleet Herenleed. Programma's van Weemoed en Verlangen. 2004, Basta Music, Aalsmeer (BASTA 30-9138-2).

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

  • Niezink, H. 1977. 'Herenleed'. In Bzzlletin, jrg. 6, nr. 51, pp. 15-16. Te raadplegen op dbnl.org
  • Overduin, C. en F. Verhagen 1989. 'Drang naar eenvoud'. In Vooys, jrg. 8, nr. 1, pp. 42-48. Te raadplegen op dbnl.org
  • Heymans, J. 1998. 'Een treurspel van hupsakee'. In Bzzlletin, jrg. 28, nr. 259, pp. 3-10 en 68-74. Te raadplegen op dbnl.org (eerste en tweede bedrijf)
  • Armando en Cherry Duyns. 'Herenleed'. In De Nieuwe Toneelbibliotheek, nr. 170 (2013). Bevat: De heraut, De buitenstaander en De damesgestalte. Te downloaden op dntb.nl
  • Herenleed in het landschap. Twaalf afleveringen beschikbaar bij de VPRO (Geraadpleegd 5 januari 2023)

Verwijzingen[bewerken | brontekst bewerken]

  1. Armando en Cherry Duyns 1977, p. 6.
  2. Aldus de aankondiging destijds in de VPRO Gids.
  3. Compleet Herenleed 2004, disc 5: bonusmateriaal.