Johann Friedrich Blumenbach
| Johann Friedrich Blumenbach | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Johann Friedrich Blumenbach illustratie voor 1900 | ||||
| Persoonlijke gegevens | ||||
| Geboortedatum | 11 mei 1752 | |||
| Geboorteplaats | Gotha | |||
| Overlijdensdatum | 22 januari 1840 | |||
| Overlijdensplaats | Göttingen | |||
| Nationaliteit | Duits | |||
| Academische achtergrond | ||||
| Alma mater | Georg-August-Universität Göttingen,[1] Friedrich-Schiller-Universität Jena,[1] Ernestinum Gotha | |||
| Opleiding/studierichting | Georg-August-Universität Göttingen, Friedrich-Schiller-Universität Jena | |||
| Promotor(s) | Christian Wilhelm Büttner | |||
| Archieflocatie(s) | Staats- en Universiteitsbibliotheek Göttingen,[2] Herzog August Bibliothek[3] | |||
| Wetenschappelijk werk | ||||
| Vakgebied(en) | antropologie, anatomie | |||
| Instituten | Georg-August-Universität Göttingen | |||
| Onderzoek | indeling in menselijk ras | |||
| Bekende werken | Handbuch der vergleichenden Anatomie und Physiologie | |||
| Erkenning en lidmaatschap | ||||
| Ambt | professor | |||
| Lid van | Royal Society (11 april 1793), Turijnse Academie van Wetenschappen (18 november 1803), Russische Academie van Wetenschappen (1826), Duitse Academie der Wetenschappen Leopoldina, Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen, American Academy of Arts and Sciences, Beierse Academie van Wetenschappen en Geesteswetenschappen, Pruisische Academie van Wetenschappen, Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, Göttinger Academie van Wetenschappen | |||
| Werken in collectie | Nationaal Museum van Wereldculturen[4] | |||
| Afbeeldingen | ||||
 | ||||
| ||||
Johann Friedrich Blumenbach (Gotha, 11 mei 1752 – Göttingen, 22 januari 1840) was een Duitse antropoloog en anatoom.
Hij voltooide zijn standaardwerk Handbuch der vergleichenden Anatomie und Physiologie in 1804.
Blumenbach was onder andere bevriend met de bekende Duitse schrijver-dichter Johann Wolfgang von Goethe.
Rassenleer
[bewerken | brontekst bewerken]Blumenbach heeft onderzoek gedaan naar de mensheid en heeft een indeling gemaakt van de verschillende rassen. In het begin van zijn loopbaan was hij een aanhanger van de theorie dat alles voorgevormd was en zich slechts hoefde te ontwikkelen. Hij dacht dat alle organismen zelf een soort kracht in zich hadden om zich te ontwikkelen, wat hij bildungstrieb noemde.
Gebaseerd op het essay Von den verschiedenen Rassen der Menschen (1775) van Immanuel Kant,[5] maakte Blumenbach in De generis humane varietate nativa (1775) een indeling in vijf menselijke rassen, die hij vanaf de derde editie de volgende benamingen gaf: Kaukasisch (wit), Mongools (geel), Amerikaans (rood), Ethiopisch (zwart) en Maleis (bruin). Hij koos voor de term Kaukasisch omdat hij aannam dat de mens in de Kaukasus was ontstaan en omdat hij de mensen van daar het mooiste vond. Hij baseerde zijn indeling op metingen aan menselijke schedels.
Niettemin was Blumenbach geen racist. Hij veroordeelde de slavernij en achtte – anders dan Kant en Hume – zwarten in staat tot grote prestaties op allerlei gebied.[6] Als voorbeelden van eminente zwarten noemde hij onder andere Phillis Wheatley, Abram Petrovitsj Gannibal en Wilhelm Amo.
Receptie
[bewerken | brontekst bewerken]De leer van Blumenbach gaf racisten in de 19e en 20e eeuw ruimte om te beweren dat het blanke ras origineel was en superieur, terwijl andere rassen gedegenereerd zouden zijn.[7] Onder het nazisme werden de "superieure" Kaukasiërs onderverdeeld in onder andere Ariërs en Semieten. In de Verenigde Staten wordt de term Caucasian gebruikt om te verwijzen naar witte Amerikanen, maar soms ook om de zuiver witte bevolkingsgroep aan te duiden in bepaalde gemengde bevolkingsgroepen.[8]
- 1 2 Biodiversity Heritage Library; geraadpleegd op: 5 december 2023; BHL-identificatiecode voor pagina: 33265426.
- ↑ https://kalliope-verbund.info/DE-611-BF-61688.
- ↑ https://kalliope-verbund.info/DE-611-BF-10541.
- ↑ NMVW-collectiewebsite; geraadpleegd op: 16 januari 2020; genoemd als: Prof. J.F. (Johann Friedrich) Blumenbach; NMVW-identificatiecode: 44862.
- ↑ Robert Bernasconi, "Who Invented the Concept of Race? Kant's Role in the Enlightenment Construction of Race" in: id. (ed.), Race, 2001, p. 11-36
- ↑ Ritchie Robertson, The Enlightenment. The Pursuit of Happiness 1680-1790, 2020, p. 266-267
- ↑ Ritchie Robertson, The Enlightenment. The Pursuit of Happiness 1680-1790, 2020, p. 265
- ↑ Is een Kaukasiër blank of komt hij uit de Kaukasus?, Thalia Verkade, 4 juli 2010