Kartini

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Kartini
Portret van Raden Ajeng Kartini
Portret van Raden Ajeng Kartini
Algemene informatie
Volledige naam Raden Adjeng Kartini
Geboren Jepara, 21 april 1879
Overleden Rembang, 17 september 1904
Nationaliteit Vlag van Indonesië Indonesië
Beroep feministe
Portaal  Portaalicoon   Indonesië

Raden Adjeng Kartini, en na haar huwelijk Raden Ajoe Kartini, (Jepara, 21 april 1879 - Rembang, 17 september 1904), was een Javaanse aristocrate en voorvechtster van de rechten van de vrouw. Zij is in 1964 benoemd tot Held van Indonesië.

Kartini werd geboren in een aristocratische Javaanse familie. Haar vader, Raden Mas Sosroningrat was regent van Jepara. Haar moeder was een van zijn vrouwen; polygamie was polygamie gebruikelijk onder de Javaanse aristocratie. Kartini ervoer bij haar opvoeding de problemen van polygamie het gevolg kunnen zijn.

Kartini werd geboren in een tijd dat vrouwen weinig of geen regulier onderwijs ontvingen. Ze mocht de Europese lagere school bezoeken tot zij 12 jaar oud was. Ze leerde daar onder andere goed Nederlands spreken, iets wat voor Javaanse vrouwen in die tijd zeer ongebruikelijk was. Na haar 12e jaar werd zij thuis afgezonderd, een normale praktijk om jonge meisjes op hun huwelijk voor te bereiden. Het was een vorm van opsluiting: het was meisjes niet toegestaan zonder begeleiding buitenshuis te gaan. Bij hun huwelijk werd dit gezag overgedragen aan hun echtgenoten. De vader van Kartini stond haar enige privileges toe, zo mocht ze borduurlessen volgen en speciale gebeurtenissen bezoeken.

Doordat ze goed Nederlands kende, had Kartini thuis de gelegenheid Nederlandse boeken te bestuderen. Nederlands was toen voor geletterde Indonesiërs de enige toegangspoort tot de Westerse cultuur. Ook correspondeerde ze met Nederlandse penvriendinnen. Een van hen, een meisje met de naam Rosa Abendanon, werd een fel verdedigster van Kartini. Haar brieven, die haar mening bevatten over de oneerlijke behandeling van vrouwen, werden gepubliceerd in Nederland.

De ouders van Kartini huwden haar uit aan de burgemeester van de stad Rembang die al drie vrouwen had. Dit was tegen de wil van Kartini maar zij stemde uiteindelijk toe om haar ziekelijke vader te kalmeren. Haar echtgenoot bleek vrij liberaal voor die tijd.

Op 13 september 1904 beviel Kartini van een zoon, ze overleed enige dagen daarna op de leeftijd van 25 jaar.

Brief van Kartini aan Rosa Abendanon (fragment)

De correspondentie van Kartini met Rosa Abendanon en enkele andere Nederlandse vriendinnen werd in 1912 gepubliceerd in een boek getiteld 'Door Duisternis tot Licht' (Habis gelap terbitlah terang). Het werkte inspirerend op de Indonesische intelligentsia en vrouwenbeweging. Ze stelde in haar brieven dat geestelijke ontwikkeling een fundamenteel recht is, ook voor vrouwen. Haar waardering voor de positieve kanten van de Europese cultuur ging gepaard met kritiek op het eigenzuchtige materialisme waardoor een groot deel van de koloniale heersersklasse werd gekenmerkt. De brieven bevinden zich op het KITLV te Leiden.

Sinds 2007 reikt de gemeente Den Haag jaarlijks rond 8 maart (Internationale Vrouwendag) de Kartiniprijs, een gemeentelijke vrouwen-emancipatieprijs uit.


Bibliografie[bewerken]

  • 1912, Raden Adj. Kartini, Door duisternis tot licht, met voorwoord van J.H. Abendanon, 's-Gravenhage
  • 1920, Raden Adjeng Kartini, Letters of a Javanese princess, translated by Agnes Louise Symmers with a foreword by Louis Couperus, New York: Alfred A. Knopf, ISBN 0819147583 (editie 1986), ISBN 1417951052 (editie 2005)
  • 1922, Raden Adjeng Kartini, Habis gelap terbitlah terang, Balai Pustaka
  • 1942, M.Vierhout,"Raden Adjeng Kartini",Oceanus,Den Haag
  • 1954, Dr H. Bouman, Meer licht over Kartini, H.J. Paris, Amsterdam 1954
  • 1965, Vreede-de Stuers, Cora.. Kartini: Feiten en ficties. Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde / Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia. 121. 10.1163/22134379-90002963.
  • 1999, Elisabeth Keesing, Betapa besar pun sebuah sangkar; Hidup, suratan dan karya Kartini. Jakarta: Djambatan, v + 241 pp.
  • 2000, F.G.P. Jaquet (red.), Kartini; Surat-surat kepada Ny. R.M. Abendanon-Mandri dan suaminya. Derde druk. Jakarta: Djambatan, xxii + 603 pp.
  • 2004, J. Anten, Honderd(vijfentwintig) jaar Raden Adjeng Kartini; Een Indonesische nationale heldin in beeld, Nieuwsbrief Nederlands Fotogenootschap 43: 6-9.

Externe link[bewerken]