Leopold Flam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Leopold Flam (Antwerpen, 16 maart 1912Vilvoorde, 29 september 1995) was een Belgische filosoof, essayist en vrijgeest. Als existentiefilosoof was hij een uitgesproken onafhankelijk denker en één van de vooraanstaande Belgische filosofen, vooral vanaf einde jaren vijftig tot midden jaren tachtig, met ook een bepaalde invloed in Nederland en Frankrijk.

Levensloop[bewerken]

Geboren als zoon van joodse migranten uit Rusland, studeerde Leopold Flam scheikunde, politiek, geschiedenis en wijsbegeerte aan de universiteit van Gent, waar hij in 1952 promoveerde tot doctor in de geschiedenis. Als verzetsstrijder en vooraanstaand lid van het Joods Verdedigingscomite (Comité de Défence des Juifs / C.D.J.) werd hij tijdens de Tweede Wereldoorlog gevangengenomen in Antwerpen en via de Dossinkazerne in Mechelen getransporteerd naar het concentratiekamp Hadmersleben (Buchenwald).

Na de oorlog werd Leopold Flam van 1947 tot 1955 docent wijsbegeerte aan het Emile Vandervelde Instituut in Antwerpen, vervolgens onderwijsinspecteur voor het leervak geschiedenis en vanaf 1961 hoogleraar aan de ULB (Université Libre de Bruxelles), en tenslotte aan de VUB (Vrije Universiteit Brussel).

Leopold Flam overleed in september 1995 op 83-jarige leeftijd in zijn woning in Vilvoorde, een voorstad van Brussel.

Werken[bewerken]

Leopold Flam was stichter van de Vlaamse vereniging voor Wijsbegeerte (1959), later van het Centrum voor de Studie van de Verlichting en de Vrije Gedachte en van de studiekring Aurora. Hij was directeur van de tijdschriften Clio, Geschiedenis in het onderwijs, Dialoog, Tijdschrift voor de Studie van de Verlichting, en Aurora. Intussen publiceerde hij filosofische studies, geestelijke autobiografieën, essays, dagboeken en honderden artikels in tijdschriften. De wijsgerige esthetiek was een van de wijsgerige onderdelen die hem met name interesseerde.

Schrijven was voor Leopold Flam een vorm van zelfbehoud en geestelijk in leven blijven. Als atheïst en vrijmetselaar streefde hij naar individuele bewustwording en een bezinning over sterfelijkheid en zingeving. Met een borende gedachte en provocerende levenshouding wist hij generaties leerlingen en studenten te boeien maar ook te confronteren.

Bibliografie[bewerken]

  • Fluisterende stemmen, Het Licht, Gent, 1954
  • Nietzsche: wijsgeer van de voornaamheid, Kroonder, Bussum, 1955
  • De crisis van de burgerlijke moraal, De Sikkel, Antwerpen, 1956
  • Profielen: van Plato tot Sartre, De Sikkel, Antwerpen, 1957
  • Het innerlijk tehuis, Het Licht, Gent, 1957
  • Plato, Descartes, Kant, Ontwikkeling, Antwerpen, 1957
  • Ontbinding en protest, Ontwikkeling, Antwerpen, 1959
  • Wie was Nietzsche? Beschouwingen bij Alzo sprak Zarathustra, De Sikkel, Antwerpen, 1960
  • La Philosophie au tournant de notre temps, Presses Universitaires, Bruxelles-Paris, 1961
  • Verleden en toekomst van de filosofie, Wereldbibliotheek, Amsterdam, 1962
  • Proeven over het tragisch bewustzijn en de geschiedenis, Ontwikkeling, Antwerpen, 1963
  • Denken en existeren, Wereldbibliotheek, Amsterdam, 1964
  • L'Homme et la conscience tragique, Problèmes du temps présent, Presses Universitaires, Bruxelles-Paris, 1964
  • Geschiedenis van het atheïsme, Universitaire Pers, Brussel, 1964
  • Gestalten van de westerse subjectiviteit, Wereldbibliotheek, Amsterdam, 1965
  • De gefundeerde orde van Thales tot Kant, Ontwikkeling, Antwerpen, 1965
  • Het Huis van de Wereld, Wereldbibliotheek, Amsterdam, 1966
  • Zelfvervreemding en zelfzijn, Wereldbibliotheek, Amsterdam, 1966
  • Le Crépuscule des dieux et l'avenir de l'homme, Presses universitaires, Brussel, 1966
  • De bewustwording: beschouwingen bij de "Fenomenologie van de geest" van Hegel, Presses universitaires, Brussel, 1966
  • Ontbinding en Protest, Herziene en vermeerderde uitgave, Wereldbibliotheek, Amsterdam, 1967
  • De Bezinning, Wereldbibliotheek, Amsterdam, 1968
  • Wording en ontbinding van de filosofie, Arbeiderspers, Amsterdam-Antwerpen, 1969
  • Démocratie et Marxisme, Presses Universitaires, Paris-Bruxelles, 1969
  • Passé et avenir de la philosophie, Presses Universitaires, Paris-Bruxelles, 1970
  • Het marxisme van 1918 tot heden (2 delen), Universitaire Uitgaven, Brussel, 1970
  • Droom en werkelijkheid, Universitaire Uitgaven, Brussel, 1972
  • Ideologie en filosofie, VUB Uitgaven, Brussel, 1972
  • Filosofie van de Eros, Ontwikkeling, Antwerpen, 1973
  • De Bron, Acco, Leuven, 1973, herziene uitgave 1978
  • De betekenis, Brussel, 1975
  • De eenzaamheid, Acco, Leuven, 1979
  • De kunstenaar, Vrije Universiteit Brussel, 1981
  • Protest tegen de catastrofale werkelijkheid, Acco, Leuven, 1981
  • Belevenissen, Aurora, Antwerpen, 1982
  • De gekwetste existentie, Aurora, Antwerpen, 1983
  • Misschien... over de waarschijnlijkheid, Aurora, Antwerpen, 1984
  • De esthetica van Kant, Acco, Leuven, 1988
  • Naar de Dageraad, Kroniek en getuigenis van de oorlogsjaren 1943-1945, VUBpress, Brussel, 1996

Literatuur[bewerken]

  • Eddy Strauven, Leopold Flam - Een grote onbekende ging heen, in Gierik & Nieuw Vlaams Tijdschrift, 1995
  • Willem Elias, Leopold Flam (1912-1995). Een filosoof van gisteren voor een wereld van morgen, VUBPRESS, 2010
  • Op www.leopoldlaarmans.be, menu Forum (40 edities, van 1998 tem. 2008) interviews met vrienden, collega's en discipelen van Leopold Flam met o.m. Annie Reniers, Hubert Dethier, Ann Van Sevenant, Herman Schurmans, Dirk Claus, Willem Elias, Norman Palma…

Externe link[bewerken]