Lucas Gassel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Lucas van Gassel
Landschap met David en Bethsabe toont het hofleven zoals Gassel dat moet gekend hebben, met in de voorgrond een vroege vorm van tennis, verderop een haaglabyrint en links een fontein met Manneken Pis. Van dit schilderij bestaan zeker negen versies.

Lucas Gassel, ook Lucas van Gassel (Deurne (Noord-Brabant), ca. 1488 – Brussel, 1568/69) was een kunstschilder uit de late renaissance die gerekend wordt tot de Antwerpse School. Met Herri met de Bles en Pieter Bruegel de Oude was hij bepalend voor de ontwikkeling van de Nederlandse landschapsschilderkunst na Joachim Patinir.

Leven[bewerken | brontekst bewerken]

Gassel was de zoon van meester Jannen Thonissoon van Gasselt († 1512), die ook kunstschilder was. Als kind verhuisde Lucas naar Helmond, een stadje met een vierhonderdtal huizen waar hij het laatst is vermeld in 1514. Men neemt aan dat hij op dat ogenblik al was vertrokken naar Antwerpen, waar hij in 1512 werd ingeschreven bij de Sint-Lucasgilde. Misschien bekwaamde hij zich er bij Joos van Cleve. Een tiental jaar later dook hij op in Brussel, waar hij ook zou overlijden.

Hij schilderde vooral landschappen die voorzien waren van Bijbelse allegorieën en die een sterke mate van detaillering kennen. Hij werd populair in de Zuidelijke Nederlanden, maar hij schilderde niet veel en er zijn slechts enkele gesigneerde schilderijen van hem bewaard gebleven. In zijn Schilder-boeck uit 1604 schrijft Karel van Mander: Hy wrocht seer wel van lantschap in oly en waterverwe; doch hy wrocht niet veel. Hy was een vriendelijck goet man en een soet prater. Van Mander merkte ook op dat figuren niet de sterkste kant waren van Gassel. Het is bekend dat hij ze soms liet invullen door Marcellus Coffermans. Zoals gebruikelijk in zijn tijd schilderde Gassel op paneel. Hij maakte ook tekeningen, in het bijzonder voor de Antwerpse prentenuitgever Hieronymus Cock. Een bijbelse reeks is gegraveerd door de gebroeders Van Doetecum.

Het eerste gesigneerde en gedateerde werk van Gassel is Landschap met de genezing van de lammen uit 1538. Zijn laatste werk is de tekening Abraham en de drie engelen uit 1568. Kort nadien is hij gestorven. Zijn nicht verklaarde op 9 november 1569 rente te hebben ontvangen van een huis in Liessel dat hij had nagelaten.

Zijn vriend Dominicus Lampsonius nam Gassel in 1572 op in Pictorum aliquot celebrium. Het portret was gemaakt door Jan Wierix. Er bestaat ook een portretgravure door Jacob Brinck uit 1529.

Werken bevinden zich onder meer in het:

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]

  • A. Smeets, Het oeuvre van Lucas Gassel. Een materiaal technisch onderzoek, onuitgegeven doctoraalscriptie Rijksuniversiteit Groningen, 2000
  • Paul Huys Janssen, Panorama op de wereld. Het landschap van Bosch tot Rubens, 2001. ISBN 9040095361
  • Anna Koopstra e.a., Lucas Gassel van Helmond. Meester van het landschap, tent.cat. 2020. ISBN 9789462623071

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Lucas Gassel van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.