Markt (economie)

Een markt is in de economie het geheel van omstandigheden, waaronder gevraagde en aangeboden hoeveelheden van een bepaald product of een bepaalde dienst worden verhandeld en waar een prijs ontstaat. Het begrip staat centraal in de economische theorie van de prijsvorming in markteconomieën.

Concrete en abstracte markt

Bij een concrete markt zijn beide partijen fysiek aanwezig, zoals een veemarkt of plaatselijke weekmarkt. Hiertegenover staat het in de economie meer gangbare begrip abstracte markt waar geen concrete, zichtbare, ontmoetingsplaats is waar iedereen elkaar ontmoet, zoals de graanmarkt en de huizenmarkt.

Op sommige abstracte markten heeft de prijs die daarop tot stand komt een eigen naam:

vermogensmarkt, bestaande uit de geld- en kapitaalmarkt: vraag naar en aanbod van geld of van kredieten op de korte termijn van minder dan een jaar en de lange termijn vanaf twee jaar. De prijs hiervan is rente, of interest.
wisselmarkt of valutamarkt: aanbod van de ene valuta om die om te wisselen in een andere munteenheid. De prijs hiervan is de wisselkoers of koers.
arbeidsmarkt: vraag naar en aanbod van arbeidskrachten, de prijs die hier tot stand komt is loon.
Het eerste voorbeeld, de veemarkt, is een goederenmarkt. De prijs in deze markt is de prijs.

Volkomen mededinging

In de economische theorie wordt vaak gewerkt met het model van een markt met volkomen mededinging, een perfecte markt. Dit is een abstractie, waarbij sprake is van:

Een groot aantal vragers en een groot aantal aanbieders. De aantallen zijn zo groot dat geen enkele individuele vrager of aanbieder ook maar de minste invloed kan uitoefenen op het prijsvormingsproces.
Er wordt een homogeen product verhandeld. Alle producten die gekocht of verkocht worden zijn in de ogen van kopers en verkopers volkomen identiek en uitwisselbaar.
De markt is doorzichtig ofwel transparant. Vragers en aanbieders hebben alle informatie.
Er is vrije toetreding en uittreding mogelijk. Iedereen kan zonder enige belemmering als vrager of als aanbieder gaan optreden.

Op een dergelijke markt komt het evenwicht tussen vraag en aanbod tot stand door prijsvorming: de evenwichtsprijs is die prijs waarbij gevraagde en aangeboden hoeveelheden precies aan elkaar gelijk zijn. De marktwerking zorgt ervoor dat op zo'n markt optimaal tegemoetgekomen wordt aan de behoeften van de consument, terwijl de efficiënt werkende producent voldoende inkomsten genereert om zijn kosten te dekken. Er ontstaan ook tegenkrachten om de macht van sommigen, zowel vraag als aanbod, te neutraliseren, zoals beschreven in Galbraiths boek over countervailing power.

Er zijn in de praktijk nooit de omstandigheden van volkomen mededinging. Wanneer er in belangrijke mate aan bovenstaande eigenschappen niet is voldaan, spreekt men van marktfalen.

Voorbeelden van concrete markten

Voorbeelden van markten zijn een winkel, de effectenbeurs of een veiling. Deze verschillen in de manier waarop prijsvorming tot stand komt. In een winkel, bijvoorbeeld, is er in principe één aanbieder aanwezig, die per handelsdag de prijzen vaststelt, maar de winkels in een sector kunnen onderling concurreren. Iedere individuele consument heeft de vrije keuze een aangeboden goed te kopen. Bij de diverse typen veilingen bepalen de consumenten, binnen vastgestelde grenzen, de prijs. Op een marktplaats kunnen per goed meer aanbieders zijn, die op elkaars prijzen kunnen reageren.

Door de opkomst van de electronic commerce neemt het belang van de elektronische marktplaatsen in belang toe.

Regelgeving

De regels van handel op een markt kunnen worden beheerd door een markt- of veilingmeester. Daarnaast kunnen markten onderworpen zijn aan overheidsregulering. Bij een dergelijke gereguleerde markt kan een vergunning nodig zijn om een markt te betreden als aanbieder of er kunnen grenzen gesteld worden aan prijzen. Bij een vrije markt zijn die beperkingen er niet.