Marktfalen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Beluister

(info)

Bij marktfalen faalt de marktwerking, dat wil zeggen dat de markt geen optimale oplossing tot stand kan brengen. In principe zou marktwerking tot een uitkomst moeten leiden die Pareto-efficiënt is. Hieraan zijn wel enige voorwaarden verbonden: de markt zou een perfecte markt moeten zijn met volledige mededinging, volledige informatie voor iedereen, geen toe- en uittredingsbarrières, geen transactiekosten en homogene producten. Aan dit complex van voorwaarden wordt zeer zelden voldaan.

Bij optreden van marktfalen is de oplossing een second-best solution: een herinrichting van de markt, gewoonlijk door ingrijpen van de overheid.

Door marktfalen wordt de optimale situatie niet bereikt. Vaak is dat omdat grote externe effecten optreden. Deze worden per definitie niet in de prijsvorming meegenomen, waardoor de markt een sub-optimale oplossing bereikt. Er is geen duidelijk breekpunt, waar marktfalen begint op te treden. De markt kan niet leiden tot een efficiënt leger, maar wel tot lijfwachten. Scholen kunnen door de markt een instrument worden waarmee de financiële elite dynastieke neigingen krijgt. Ziekenhuizen zullen met marktwerking discriminerend optreden tegen niet-verzekerden. Tolwegen leiden tot verkeershinder. Marktwerking in sectoren die grote netwerken gebruiken (treinvervoer, energiedistributie) kunnen leiden tot onnodige verdubbeling van het netwerk. Door negatieve risicoselectie kan in sommige verzekeringsbranches (ziektekosten, werkloosheid, pensioen, arbeidsongeschiktheid) een sub-optimale situatie ontstaan.

De beslissing waar marktfalen optreedt is dus grotendeels een politieke keuze. Sinds 1990 is de politiek langzaam aan het opschuiven in deze keuze. Een vaak gezien patroon is dat bedrijven die grote netwerken gebruiken worden gesplitst in een bedrijf dat het netwerk onderhoudt en een bedrijf dat het netwerk exploiteert. Het privatiseren van verzekeringen is gepaard gegaan met een fijnmazig netwerk van toezicht en regelgeving.

Milieu[bewerken]

In tegenstelling tot grondstoffen en energie bestaat er geen markt voor schone lucht en water. Bedrijven kunnen zodoende water en lucht verontreinigen zonder de nadelige gevolgen te dragen. Er is geen prijsmechanisme dat zelfcorrigerend kan optreden. Men zou dan van marktfalen kunnen spreken.

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

John Cassidy (2010) Wat als de markt faalt. De kracht van het irrationele in de economie, Ambo Anthos (vertaling van: How Markets Fail. The Economics of Rational Irrationality).