Klassieke economie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Standbeeld van Adam Smith in High Street, Edinburgh.

De klassieke economie is een economische school die opkwam in de achttiende eeuw en gedurende een groot deel van de negentiende eeuw de dominante stroming de dominante stroming was binnen de economische wetenschap (toen nog politieke economie genoemd).

Met de opkomst van de klassieke economie werd economie voor het eerst een zelfstandig wetenschapsgebied. De ideeën van de klassieken komen grotendeels overeen met het economisch liberalisme en gaan uit van het vermogen van vrije markten om zichzelf te reguleren. Hiermee reageerden zij op eerdere mercantilisten en fysiocraten.

De precieze afbakening van de klassieke economie ligt niet vast, maar als belangrijkste vertegenwoordigers gelden doorgaans Adam Smith en David Ricardo.[1]

Definitie[bewerken]

De benaming klassieke economen werd voor het eerst gebruikt door Karl Marx, ter aanduiding van de denkers die hij als zijn belangrijkste voorlopers beschouwde. Door hen als 'klassiek' te bestempelen, drukte Marx zijn bewondering uit en onderscheidde hij hen tegelijk van de 'vulgaire' economen na hen, die hij oppervlakkigheid verweet. In deze oorspronkelijke definitie begint de klassieke economie bij William Petty en eindigt ze bij David Ricardo; ook Steuart, Smith, Sismondi en James Mill vallen onder de klassieken.[2]

In latere beschouwingen worden ook Malthus, Bentham, J. S. Mill, Say en Von Thünen tot de klassieken gerekend. Er wordt dan een grens getrokken tussen de klassieke, liberale economen en de eerdere mercantilisten. Het einde van deze klassieke economie wordt doorgaans gelegd bij de opkomst van de neoklassieke school, vanaf ca. 1870. De breuk tussen de klassieken en de neoklassieken is dan de verwerping van de arbeidswaardeleer ten gunste van de grensnutleer van waarde (marginalisme). In Duitsland en Oostenrijk werd de klassieke school afgewisseld door respectievelijk de Historische en Oostenrijkse scholen.

Marx rekende zichzelf niet tot de klassieke economen. Of dit alsnog gedaan moet worden is een interpretatiekwestie. De hoofdstroom binnen de marxistische economie leest Marx alsof hij vooral Ricardo's systeem verder uitgedacht heeft. Daartegenover staat een minderheidsvisie die de nadruk legt op de breuk met Ricardo in sommige geschriften van Marx.[3]

Een andere definitie werd gebruikt door Keynes, die ook zijn (nu als neoklassiek beschouwde) directe voorgangers als klassieken bestempelde, met name Pigou. Onderscheidend kenmerk is dan de acceptatie van de wet van Say en een bepaalde theorie van loon- en prijsvorming, die Keynes verwierp.[4] Ook Samuel Hollander heeft gewezen op de overeenkomsten, in plaats van de breukvlakken, tussen de klassieken en de neoklassieken.[5]

De neoricardiaanse school (midden twintigste eeuw) kan gezien worden als een gedeeltelijke terugkeer naar de klassieke theorie, geïnspireerd door de beperkingen van de neoklassieke economie die bij de Cambridge-Cambridgecontroverse aan het licht kwamen.

Denken[bewerken]

Klassieke economen zijn er gedeeltelijk in geslaagd om economische groei en ontwikkeling te verklaren. De klassieke economie heeft tijdgenoten een begripskader geboden waarbinnen zij de ontwikkelingen om zich heen konden begrijpen gedurende een lange periode waarin het kapitalisme geleidelijk aan tevoorschijn kwam uit een vervagende feodale samenleving, een periode waarin de industriële revolutie over een perspectief van een generatie tot grote veranderingen in de samenleving leidde. Deze veranderingen deden de vraag rijzen hoe een samenleving georganiseerd kon worden rondom een systeem waarin elk individu zijn of haar eigen (geldelijke) gewin zocht.

De klassieke economen heroriënteerden de economie weg van de analyse het persoonlijk belang van de soeverein naar een analyse op basis van klassebelangen. De fysiocraat François Quesnay en Adam Smith stelden bijvoorbeeld dat de rijkdom van een natie gelijk is aan haar jaarlijks nationaal inkomen en niet zoals eerder gedacht aan de inhoud van de schatkist van de koning. Smith zag het nationaal inkomen als geproduceerd door arbeid waarbij gebruikgemaakt van grond en kapitaal. Zodra grondbezit en kapitaalgoederen in het bezit zijn van individuen wordt het nationaal inkomen verdeeld tussen arbeiders, landheren en kapitalisten in de vorm van lonen, pachten en rentes.

Literatuur[bewerken]

  • Samuel Hollander, Classical Economics, Oxford: Blackwell, 1987
  • John Maynard Keynes, The General Theory of Employment, Interest, and Money, 1936, heruitgave University of Adelaide
  • John Milios, Dimitri Dimoulis en George Economakis, Karl Marx and the Classics, Hampshire: Ashgate, 2002
  • Michael Perelman, The Invention of Capitalism, Duke University Press, 2000

Noten[bewerken]

  1. Perelman 2000, pp. 7-8.
  2. Perelman 2000, p. 1.
  3. Milios et al. 2002, p. 206 e.v.
  4. Keynes 1936, hoofdstukken 1 en 2. In een voetnoot bij hoofdstuk 1 geeft Keynes toe dat zijn definitie misschien niet de algemeen aanvaarde is.
  5. Hollander 1987.

Zie ook[bewerken]