Melkbus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Melkbussen zijn geleegd
Melkbus
Melkbus met teems

Een melkbus is een bus van 20, 30 of 40 liter die oorspronkelijk diende om verse melk in te bewaren en te vervoeren. Het was tot in de zeventiger jaren van de twintigste eeuw een alledaags voorwerp op de boerderij. De meest voorkomende maat was 40 liter. Later, rond 1970 werden ijzeren melkbussen vervangen door aluminium bussen van 30 liter. Deze bussen hadden verschillende voordelen ten opzichte van hun voorgangers. Zo waren de bussen stiller tijdens het vervoer op de platte wagens, hoefden er geen roestige bussen meer opgeschuurd te worden en was een volle bus lichter.

Een melkbus heeft altijd afgeronde naden conform wettelijk voorschrift. De melkbussen werden tweemaal daags opgehaald in verband met de hygiëne van de verse melk, met uitzondering van de zondag. Het koelen van de bussen om verzuring te voorkomen was een probleem. Vaak werd door de boeren een rondgebogen koperen buis met gaatjes om de bovenkant van de bus gehangen waardoor water uit de kraan stroomde. Het stromende water over de melkbus zorgde voor enige verkoeling. Op warme dagen was de melk soms al verzuurd bij aankomst in de fabriek.

Tegenwoordig wordt de melk in een gekoelde opslagtank bewaard, ook wel melkkoeltank genaamd. Een RMO-chauffeur haalt de melk met een vrachtwagen op.

Wanneer de koeien gemolken werden, werd de melk via een teems (zeef) in de melkbus gegoten en daarin bewaard. De melkbussen werden aan de kant van de weg gezet. Daar stonden ze totdat ze door de melkrijder werden opgehaald om naar de zuivelfabriek te worden vervoerd.

In de melkfabriek werden de meest uiteenlopende ongerechtigheden in de volle bussen aangetroffen. Zo verdronk er wel eens een 'snoepende' kat in de melk of werd een in de lege melkbus afgeleverd vakblad niet verwijderd.[bron?]

Melkbussen zijn alleen nog maar als sierobject te zien en worden gebruikt bij het carbidschieten.

Monument[bewerken]

In de gemeente Staphorst is in 2001 een melkbusmonument opgericht. Dit melkbusmonument staat in het dorp Rouveen, waar ook de zuivelfabriek 'Rouveen Kaasspecialiteiten' staat. Deze zuivelfabriek is de laatste geweest, die nog melk verwerkte die met een melkbus werd getransporteerd van veehouderij naar zuivelfabriek. In de oudejaarsnacht van het jaar 1998 op het jaar 1999 werd door de vriendengroep 'Met Man en Macht' als oudjaarsstunt een hoge melkbus op het dak van de fabriek gezet. Daarmee werd de aandacht gevestigd op dit historische feit dat in 1999 de laatste melkbusrit zou worden gestaakt. Twee mensen uit die vriendengroep hebben zich er daarna namens de vriendengroep voor ingespannen om daadwerkelijk een melkbusmonument op te richten. Die actie is uiteindelijk volledig gesponsord door Rouveen Kaasspecialiteiten.