Neef en nicht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Het woord neef wordt gebruikt voor twee verschillende familierelaties:

In die laatste betekenis wordt in de informele spreektaal in Vlaanderen ook het synoniem kozijn gebruikt. Dit laatste woord is mogelijk afkomstig uit het Frans, maar misschien nog ouder.[1][2][3] Het kwam in het Oudnederlands voor als aanduiding voor de zoon van iemands oom of tante.

Het woord nicht wordt op dezelfde manier gebruikt voor twee verschillende familierelaties:

Verwantschapsgraden[bewerken]

Familierelaties worden uitgedrukt in graden van verwantschap. Een neef of nicht is een derdegraadsverwantschap als het een kind van iemands broer of zus betreft, en een vierdegraadsverwantschap in het andere geval.

Om de graad van verwantschap aan te duiden, wordt in het Nederlandse taalgebruik een neef of nicht, als het een kind van iemands oom of tante is, een volle neef of volle nicht genoemd.[4] Het kind van een broer of zus wordt dan aangeduid met oom- of tantezegger of oom- of tantezegster.[5]

Een kind van een neef of nicht wordt een achterneef of achternicht genoemd. In Vlaanderen spreekt men van achterneef/-nicht (kleinkind van broer of zus) en kozijnskind(eren), een kleinkind van een oom of tante.

Daarnaast is een minder bekende benaming voor een zoon van een oudoom of -tante een kleinneef.

'Neef' en 'nicht' in taal en cultuur[bewerken]

Het Standaardnederlands maakt dus in aanduiding geen verschil tussen het kind van een broer of zus of het kind van een oom of tante. Andere talen hebben hier wel verschillende woorden voor:

taal zoon van broer of zus dochter van broer of zus zoon van oom en tante dochter van oom en tante
Nederlands neef 1 nicht 1 neef 2 nicht
Engels nephew niece cousin
Frans neveu nièce cousin cousine
Duits Neffe Nichte Vetter/Cousin Base/Cousine
Deens nevø niece fætter kusine
Grieks ανιψιός ανιψιά ξάδελφος ξαδέλφη
Spaans sobrino sobrina primo prima
Italiaans nipote 3 cugino cugina

Toelichting bij de tabel
1 Soms noemt men deze neef of nicht "oomzegger" of "tantezegger".
2 In Vlaanderen wel kozijn; zie boven.
3 Met nipote kan een Italiaanssprekende ook een kleinkind bedoelen.

Varia[bewerken]

  • Het woord neef wordt gebruikt in regelneef[6], iemand die goed is om dingen voor anderen te regelen.
  • Muggen worden in het noorden van Nederland "neefjes" genoemd. (Huis)vliegen heten daar overigens juist weer "muggen".
  • Het woord nepotisme komt van het Latijnse nepos (-otis) (= kleinkind, neef).
Icoontje WikiWoordenboek Zoek neef op in het WikiWoordenboek.
Icoontje WikiWoordenboek Zoek nicht op in het WikiWoordenboek.