Noersoeltan Nazarbajev

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Noersoeltan Nazarbajev
Nursultan Nazarbayev 27092007.jpg
Geboren 6 juli 1940
Geboorteplaats Chemolgan
Partij CPK (1962-1991)
Onafhankelijk (1991-1999)
Noer Otan (1999-heden)
President van Kazachstan
Ambtstermijn 16 december 1991 - 20 maart 2019
Opvolger Kassym-Jomart Tokajev (a.i.)
Partner Sara Nazarbajeva
Handtekening Handtekening
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Noersoeltan Abisjevitsj Nazarbajev (Kazachs: Nursultan Ábishuly Nazarbaev, Russisch: Нурсултан Абишевич Назарбаев; Noersoeltan Abisjevitsj Nazarbajev) (Chemolgan, 6 juli 1940) was tussen 1991 en 2019 president van Kazachstan.

Levensloop[bewerken]

Vroege jaren[bewerken]

Nazarbajev werd geboren in de buurt van Alma-Ata. Zijn vader werkte voor een welvarende boerenfamilie tot hun land werd geconfisceerd door Sovjet-leider Jozef Stalin. Het gezin-Nazarbajev trok vervolgens de bergen in en koos voor een nomadische levensstijl. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog ging het gezin weer in Chemolgan wonen, waar Nazarbajev Russisch leerde. Hij werd vervolgens naar een kostschool in Kaskelen gestuurd. Na het afronden van zijn studie ging Nazarbajev in een staalfabriek werken. Hij werd in 1962 lid van de Communistische Partij. Hij vervolgde zijn studie aan het Karaganda Polytechnisch Instituut.

Premier van de Kazachse Autonome Socialistische Sovjetrepubliek[bewerken]

Nazarbajev vervolgde zijn mars door de communistische instituten en werd in 1984 benoemd tot premier van de Kazachse Autonome Socialistische Sovjetrepubliek. Hij was verantwoording schuldig aan Dinmukhamed Kunaev, de eerste secretaris van de Kazachse Communistische Partij. Nazarbajev bekritiseert in januari 1986 openlijk diens broer omdat die overheidsdepartement niet voldoende had hervormd. Kunaev trok zich de kritiek op zijn broer persoonlijk aan en eiste in Moskou Nazarbajevs ontslag. Nazarbajevs supporters maakte zich echter hard voor Kunaevs ontslag. Zo gebeurde het ook, Sovjet-leider Michail Gorbatsjov Kuanev hem voor Gennady Koblin. Koblin was echter van Russische komaf en had daarom weinig gezag in Kazachstan. Nazarbajev volgde hem in juni 1989 op als regionaal partijleider.

Nazarbajev schaarde zich in augustus 1991 achter de Russische president Boris Jeltsin bij het neerslaan van de Augustusstaatsgreep in Moskou. Gorbatsjov bood Nazarbajev vervolgens het vicepresidentschap van de Sovjet-Unie aan, een aanbod waarvoor hij bedankte. Na de mislukte staatsgreep begon de Sovjet-Unie uit elkaar te vallen. Nazarbajev maakte zich er hard voor om de economische banden met Rusland goed te houden. Bij de eerste presidentsverkiezingen die op 1 december 1993 werden gehouden stond Nazarbajev als enige naam op het stembiljet. Hij haalde 91.5 procent van de stemmen. Op 21 december 1993 riep hij de Kazachse onafhankelijkheid uit.

President van Kazachstan[bewerken]

Nazarbajev staat bekend als een absoluut heerser, al zijn er oppositiepartijen aanwezig. Hij stelt persoonlijk alle akims (burgemeesters en gouverneurs) aan. Politiek probeert hij een koers te varen richting de westerse wereld, zonder daarbij tegen Rusland in te gaan. Hij heeft de olievelden in Kazachstan (waarvan de grootste Tengiz en Kashagan) voor Amerikaanse en andere westerse oliemaatschappijen geopend. In eigen land probeert hij een kapitalistisch systeem te bouwen, waarbij hij een eenpartijstelsel heeft ingeruild voor een parlement met een bevriende oppositie.

Dankzij het vele oliegeld en de bijbehorende investeringen gaat het de Kazachen economisch redelijk voor de wind en daar krijgt de president steun voor. Hij wordt ook beschuldigd van fraude en het wegsluizen van staatsgeld naar Zwitserse bankrekeningen van hem en andere personen binnen de overheid.

Hij verplaatste de hoofdstad van Kazachstan van Almaty naar Noersoeltan (toen Astana) om verschillende redenen. Zo zou de macht van het land naar een centraler punt verplaatst worden; de vroegere hoofdstad Almaty ligt vlak bij de grenzen met Kirgizië en China. In deze hoofdstad liet Nazarbajev een complex bouwen dat een gemeenschappelijk religieus oord vormt voor de twaalf belangrijkste religies van Kazachstan. Bij de presidentsverkiezingen van 3 april 2011 werd hij met een meerderheid van 95% herkozen. Oppositieleiders van naam hadden zich net als bij vorige gelegenheden niet kandidaat gesteld. Op 19 maart 2019 kondigde hij op televisie zijn aftreden aan, dat de volgende dag effectief werd.[1] Meteen na zijn aftreden keurde het Kazachse parlement een naamswijziging van de hoofdstad Astana naar Noersoeltan goed, ter ere van Nazarbajev.

Hij is getrouwd met Sara Nazarbajeva. Ze hebben drie dochters, waaronder Dariga Nazarbajeva, sedert maart 2019 voorzitter van de Kazachse senaat.

Nazarbajev op een Kazachse postzegel van 50 tenge