Open data

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Linking Open Data project in september 2007
Linked Open Data Cloud in september 2011

Open data is een term die wordt gebruikt om vrij beschikbare informatie aan te duiden. De voorwaarden waaronder deze informatie beschikbaar is wordt beschreven in licenties en gebruiksvoorwaarden. Bij open data wordt er wel naar gestreefd om de beperkingen in hergebruik tot een minimum te beperken.

In dit artikel worden open data specifiek in relatie tot de overheid beschreven. De overheid hanteert de volgende definitie voor open data:[1]

  • Compleet: alle openbare data en informatie
  • Primair: brongegevens, niet geaggregeerd
  • Tijdig: zo snel als kan, om nu te behouden
  • Toegankelijk: voor iedereen, voor elk legaal gebruik, zonder (fin.) drempels
  • Machine-leesbaar: voor geautomatiseerde verwerking
  • Non-discriminatoir: zonder opgaaf v. reden, zonder registratie
  • Open standaarden: zodat het format geen drempel is
  • Open licentie: geen beperking o.b.v. auteurswet, databankenwet, of geheimhouding

Verschillende overheden hebben al een register opgestart met verwijzingen naar open data.

Linked Open Data: vijfsterrenmodel[bewerken | brontekst bewerken]

Om partijen die open data publiceren te stimuleren om hun data in een zo herbruikbaar mogelijk formaat beschikbaar te stellen, heeft Tim Berners-Lee een vijfsterrenmodel voorgesteld. Hierbij worden de volgende sterren toegekend:

  • * De informatie is beschikbaar op het internet, in welk formaat dan ook (b.v. PDF).
  • ** De informatie is online beschikbaar in een gestructureerd formaat, dat geschikt is voor geautomatiseerd hergebruik (zoals Excel in plaats van een plaatje van een tabel).
  • *** De informatie is online beschikbaar in een open bestandsformaat (zoals CSV in plaats van Excel).
  • **** Al het bovenstaande, en bovendien wordt gebruikgemaakt van de open standaarden Resource Description Framework (RDF) en SPARQL, zodat anderen makkelijk naar de dataobjecten kunnen verwijzen.
  • ***** Al het bovenstaande, en bovendien wordt er naar data van anderen verwezen voor meer context van de data (metadata).

Linked Open Data (LOD) is ook een community project dat onder toezicht staat van de W3C-organisatie. Linked Open Data (vijf sterren) is het essentiële onderdeel van het semantisch web. Tegenwoordig spreekt men vaak ook over linked data als het gaat over vrij beschikbare informatie op internet.

Licenties[bewerken | brontekst bewerken]

Om bruikbaar te zijn moeten linked data ter beschikking worden gesteld onder de public domein licentie.

Toepassingen[bewerken | brontekst bewerken]

Door het combineren van opengestelde data en publiceren via bijvoorbeeld een mobiele of web toepassing, kunnen deze gebruikt worden door burgers, instellingen en organisaties. Op deze manier geven open data waarde terug aan de samenleving. Er zijn vele voorbeelden van het hergebruik van Open Data, bijvoorbeeld buienradar die gebruik maakt van data van het KNMI. Ook op het gebied van veiligheid zijn er data beschikbaar, denk hierbij aan P2000 meldingen en aantallen aangiften. Deze data kunnen worden gebruikt om inzicht te bieden in de veiligheid van een bepaald gebied.

Voorbeelden in België[bewerken | brontekst bewerken]

  • Het beschikbaar maken van de federale verkiezingsresultaten van mei 2019
  • De uurtabellen van de treinen

Voorbeeld in Nederland[bewerken | brontekst bewerken]

  • Nationale Dataportaal, een portaal dat onderhouden wordt door het Nederlandse Kennis- en Exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Europese Unie[bewerken | brontekst bewerken]

Het eerdere recht op inzage van documenten door burgers volgens het principe van de openbaarheid van bestuur is aangevuld met regelgeving rond het zogenoemde “hergebruik van overheidsinformatie”, oorspronkelijk geregeld met de Richtlijnen 2003/98/EG en 2013/37/EU, en herzien met de Richtlijn 2019/1024/EU.[2] Met deze zogenoemde ‘PSI-richtlijn’[3] worden de lidstaten aangezet tot het openbaar maken van informatiemateriaal dat berust bij overheidsorganen in de lidstaten, zoals ministeries, agentschappen en gemeenten, evenals instellingen die door de overheid worden gefinancierd of gecontroleerd, bijvoorbeeld meteorologische instituten. De lidstaten moeten de richtlijn tegen juli 2021 omzetten in nationale wetgeving.[4] Toch was informatie in milieuzaken eerder al publiek toegankelijk gemaakt met Richtlijn 2003/4/EG.[5]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]