Overleg:Norbert Wallez

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Klare lijn[bewerken]

In het lemma staat dat Wallez de tekenstijl bepaalde van Hergé, de 'klare lijn'. Bron is een artikel in de Belgische krant De Standaard met een recensie over een biografie over Wallez van Marcel Wilmet. Ik ben dat van die invloed op de tekenstijl niet eerder tegengekomen. Heb zojuist nog het boek Levenslijnen bekeken, geschreven door Philippe Goddin en dat door Wilmet, de schrijver van de biografie over Wallez, gescreend is op inhoudelijke oneffenheden. Ook bestudeerde ik nogmaals het boek Essay Hergé van Van Opstal. De laatste is graficus en geeft in zijn boek uitgebreide toelichting op de eerste tekenjaren van Hergé. In beide boeken ontbreekt de info over de invloed van Wallez op de tekenstijl. Ik ben het evenmin tegengekomen bij Assouline, die in de jaren negentig een uitgebreide biografie over Hergé schreef. Ik kan mij verder niet herinneren het elders gelezen te hebben. Wel lees ik over invloeden op Hergés tekenstijl door anderen. Ook lees ik dat Hergé zijn tekenstijl van rond 1930 (de tijd dat Wallez bij de krant de scepter zwaaide) als heel slecht kwalificeerde (Hergé wordt geciteerd). De bron in het lemma, een recensie, vind ik te dun. Minimaal zou bij een dergelijk belangrijke uitspraak de biografie zelf als bron moeten dienen. Elders vind ik een andere recensie over de biografie over Wallez en daarin staan citaten uit het boek. Maar geen woord over enige invloed van Wallez op de tekenstijl. Zie de recensie hier. Ik zal het boek binnenkort eens aanschaffen. In elk geval tot dan zou ik de info over de invloed op de tekenstijl schrappen. mvg. HT (overleg) 11 feb 2019 15:09 (CET)

De recensent is een historicus die niet bekend staat om frivoliteiten, maar het zou zeker nuttig zijn om het boek zelf te raadplegen. Nu moeten we afgaan op één zinnetje. Ik ben niet echt gelukkig met hoe dit zinnetje in het artikel wordt geparafraseerd, omdat de indruk kan ontstaan (i) dat de klare lijn specifiek geschikt was voor het overbrengen van bepaalde ideologieën eerder dan andere, en (ii) dat het anticommunisme en kolonialisme in alle albums aanwezig was (terwijl het eerder om opeenvolgende 'thema's' gaat: Kuifje in het land van de Sovjets anticommunistisch, Kuifje in Afrika koloniaal, enz.). Als dit niet beter kan worden geformuleerd, lijkt voorlopig schrappen me wel te verdedigen (voor zover er dan effectief naderhand wordt op teruggekomen). Vriendelijke groet, Karmakolle (overleg) 11 feb 2019 15:42 (CET)
Eens. In de recensie die voor het lemma gebruikt is, staat: "Zelfs de ‘klare lijn’ die Hergé tot zijn keurmerk maakte en toonaangevend werd in de ontwikkeling van het tekenverhaal, kwam er onder Wallez’ impuls. Want hij zag de strip als een middel om een jong publiek een ideologie bij te brengen; de realistische en dynamische ‘klare lijn’ maakte het mogelijk om de boodschap helder en ondubbelzinnig te verbeelden." In het lemma staat nu: "Wallez bepaalde niet alleen de onderwerpen van de eerste Tintin-verhalen, maar ook Hergés tekenstijl van de klare lijn. Door de zwarte omtreklijnen, zonder perspectiefwerking en afwezigheid van kleurnuances, kwam de onderliggende boodschap van paternalistisch kolonialisme en anticommunisme helder en ondubbelzinnig over. De vorm versterkte alzo de tendentieuze inhoud." Wat in de recensie eigenlijk alleen staat, is dat doordat Wallez Hergé verordonneerde om een strip te tekenen, dat hij daardoor (en niet meer dan dat) aan de basis stond van de tekenstijl 'de klare lijn'. Er staat dus niet dat Wallez bepaalde hoe Hergé moest tekenen. Wallez gaf slechts de "impuls" om te tekenen. Met de 'klare lijn' wordt bedoeld om met klare lijnen een helder beeld te geven, maar de tekenstijl is - volgens Hergé zelf - ondergeschikt aan scenario, kadrering, montage en compositie. Nu lijkt het in het lemma alsof de tekenstijl van Hergé allesbepalend is. Zijn tekenstijl was in de beginjaren overigens nog verre van volmaakt. Die van "Sovjets" was zo anders, dat dit de reden was waarom het in zijn leven nooit heruitgegeven is. Ik wacht nog even op eventuele andere reacties. Blijven die uit, dan kan de info over de 'klare lijn' - vooralsnog - geschrapt worden. mvg. HT (overleg) 12 feb 2019 13:15 (CET)
Ik lees dat over die "impuls" toch nog net enigszins anders (maar je bedoelt het misschien net zo en het besluit is hetzelfde). Als hij Hergé enkel had aangepord om te tekenen, zonder meer, dan had dat stukje in de recensie er niet gestaan, want dan was het te evident. De recensie/recensent zegt: "Want hij zag de strip als een middel om een jong publiek een ideologie bij te brengen; de realistische en dynamische ‘klare lijn’ maakte het mogelijk om de boodschap helder en ondubbelzinnig te verbeelden." Ik lees daarin dat hij Hergé diets maakte dat hij vooral iets moest vertellen. Dat Hergé dan zelf die klare lijn ging hanteren om de reden die je geeft, dat kan best. Er staat effectief niet in dat Wallez de klare lijn aanraadde, alleen dat hij het door z'n opdracht mee bepaalde, althans wat het doel betreft. Ik zal het boekje straks even bekijken, want ik heb het me vorige week al aangeschaft. Ping me even als ik het vergeet. :-) Maar ik ben het er dus wel mee eens dat zoals het er nu staat, de bron niet juist gebruikt wordt. MichielDMN 🐘 (overleg) 12 feb 2019 13:41 (CET)
Het eerste deel van het citaat zegt toch wel degelijk dat de klare lijn er kwam onder impuls van Wallez. Dan betreft die impuls toch niet louter het verhaal? We hebben nog gezien dat een nieuwe stijl ideologisch gemotiveerd was, bijvoorbeeld in het futurisme. Het lijkt me dus dat Wilmet iets in die zin stelt. Maar voor een echt oordeel is natuurlijk lectuur van het boek vereist. Karmakolle (overleg) 12 feb 2019 13:55 (CET)
"Impuls" kan net zo goed betekenen dat hij de krijtlijnen uitzette ("zorg vooral dat duidelijk is dat bolsjewisme niet deugt", impliciet aangevend dat het verhaal primeert en het grafische dat niet mag overheersen) en dat de grafische invulling ervan door Hergé werd gedaan. De klare lijn kan in dus het concrete antwoord van Hergé geweest zijn op de abstractere vraag van Wallez. Ik kan me voorstellen dat Wallez daar hier en daar wel wat in moeide, maar ik denk niet dat hij de tekenstijl oplegde. Merk trouwens op dat Kuifje heel hard lijkt op Totor, Hergés padvindersreeks van vóór Kuifje. De tekenstijl van Totor loopt naadloos over in die van Kuifje. Wallez zal wel invloed hebben gehad, neem ik aan, maar het is niet dat de tekenstijl uit het niets verscheen.
Maar goed, ik heb het boek even ter hand genomen. Ik heb gezocht naar passages over Hergés begintijd. Geen sprake van "klare lijn". Op pagina 25 gaat het vooral over "raadgevingen" en bepaalde aanporringen, zonder veel meer. Nergens staat daar bij dat dat op grafisch vlak was. Het boek spreekt dus niet over Wallez als medebedenker van de klare lijn. (Of althans niet op pagina 25 of in het hoofdstuk over Hergé.) MichielDMN 🐘 (overleg) 12 feb 2019 22:33 (CET)
Veel dank voor de reacties. Ik heb de info in het lemma over de 'klare lijn' naar aanleiding van bovenstaande reactie geschrapt. mvg. HT (overleg) 13 feb 2019 01:07 (CET)
Dat er geen breuk is vast te stellen met Hergé's tekenstijl pré-Wallez, is natuurlijk een sterk argument. Blijft de door HT beschreven evolutie tijdens zijn bewind (met name doorheen de eerste albums, die ook het meest ideologisch gekleurd waren). Als er in het boek werkelijk niets te vinden is over grafische beïnvloeding, vind ik de formulering van Reynebeau toch onzorgvuldig. Dank in elk geval voor het opzoeken. Karmakolle (overleg) 13 feb 2019 07:55 (CET)
Marc Reynebeau, die ik eigenlijk een zeer goed schrijver vind en die effectief wel het een en ander weet over Kuifje en kolonisatie, heeft zich hier inderdaad wat suggestief uitgedrukt, lijkt me. Hij hanteerde misschien andere bronnen om die stelling te staven, maar de invloed op de klare lijn lijkt op basis van het boek dat hij recenseerde toch vooral onrechtstreeks. Niets dat het artikel hier niet duidelijk maakt, eigenlijk. :-) MichielDMN 🐘 (overleg) 13 feb 2019 08:41 (CET)
(Naar aanleiding van de bewerkingsoorlog.) Ter illustratie nog even deze link: https://tintinomania.com/tintin-totor. Hierin kun je hopelijk duidelijk merken dat Totor niet zo heel veel afweek qua stijl van Kuifje in het land van de Sovjets (en verder). Internet biedt nog meer voorbeelden. Het lijkt mij zeer moeilijk om op basis hiervan hard te maken Wallez te noemen als een soort co-creator van de reeks. M.v.g., MichielDMN 🐘 (overleg) 15 feb 2019 09:30 (CET)