Pedagoog

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Inhuldigingsplakkaat van het Pedagogisch Instituut te Leuven ‘ter bevording van de opvoedkunde en van ware menselijkheid’ © Pieter Verstraete

Een pedagoog is iemand die zich op een professioneel-wetenschappelijke manier met opvoeding, onderwijs en vorming alsook de pedagogische theorie bezighoudt. We gebruiken de term ‘pedagoog’ in principe voor iemand die een van de mogelijke afstudeerrichtingen binnen de Master Pedagogische Wetenschappen succesvol heeft afgerond.

Een pedagoog is iemand die nadenkt over de manier waarop men opvoedt, onderwijst of vormt en samen met opvoeders, onderwijzers en leerkrachten de krijtlijnen uittekent waarbinnen men aan opvoeding, onderwijs en vorming vorm kan geven.

Etymologie[bewerken]

De term pedagoog is afgeleid van het oud-Griekse woord ὁ παιδαγωγός (ho paidagogos). Deze term verwees oorspronkelijk naar de slaaf die het kind van het huis waar hij/zij woonde naar de school bracht.

De term ‘pedagoog’ komt niet in alle talen voor en wanneer men de term in een andere taal gebruikt, heeft die vaak een andere betekenis. In het Frans bijvoorbeeld kent men weliswaar de term ‘pédagogue’, maar als men het over de wetenschappelijke opleiding spreekt, heeft men het over ‘sciences de l’éducation’.

Pedagogische Wetenschappen[bewerken]

Geschiedenis[bewerken]

Hoewel de wetenschappelijke interesse in opvoedkundige en onderwijskundige fenomenen natuurlijk al veel langer in de tijd teruggaat, werden de eerste universitaire leerstoelen pedagogiek pas aan het einde van de 18de eeuw ingericht. De eerste leerstoel pedagogiek werd in 1779 (Duitsland, Halle) ingericht. Deze leerstoel werd bekleed door Ernst Christian Von Trapp.

In Vlaanderen kregen de universitaire opleidingen pedagogiek vorm aan het begin van de 20ste eeuw. Zowel aan de UGent als aan de KU Leuven ontstonden in de jaren ’20 binnen de Faculteiten voor Letteren en Wijsbegeerte zogenaamde instituten voor opvoedkunde. Deze instituten groeiden uit tot afzonderlijke Faculteiten Psychologie en Pedagogische Wetenschappen (UGent: 1969/KU Leuven: 1968).

Subdisciplines[bewerken]

De pedagogische wetenschappen zijn sinds het ontstaan ervan aan het einde van de 18de eeuw uitgegroeid tot een aantal deeldisciplines die elk hun eigen accenten leggen met betrekking tot de doelgroep waar ze zich mee bezig houden alsook de methodes die ze hanteren om aan het wetenschappelijk onderzoek vorm te geven.

Traditioneel wordt een onderscheid gemaakt tussen een drietal deeldisciplines: onderwijskunde, orthopedagogiek en sociale pedagogiek.

Een aantal recente ontwikkelingen hebben ertoe bij gedragen dat de traditionele afbakening tussen deze subdisciplines op losse schroeven is komen te staan. Enerzijds doet zich een tendens voor waarbij gewezen wordt op het feit dat deze subdisciplines vaak overlap met elkaar vertonen. Anderzijds doet er zich een beweging voor die bepaalde subdisciplines – zoals bv. de orthopedagogiek – een speciaal statuut geeft.  

Opleidingen[bewerken]

De opleiding kan in België en Nederland in de volgende universiteiten worden gevolgd:

Bekende pedagogen[bewerken]

Er kan een onderscheid worden gemaakt tussen bekende Vlamingen of Nederlanders die de opleiding Master Pedagogische Wetenschappen hebben gevolgd en bekende historische figuren die een belangrijke rol hebben gespeeld in de ontwikkeling van pedagogische theorievorming.

Literatuur[bewerken]

  • Masschelein, J. et al (2019). Dat is pedagogiek. Actuele kwesties en sleutelteksten uit de Westerse pedagogische traditie van de 20ste eeuw. Leuven: Leuven University Press.
  • Kroon, T & Levering, B. (2008). Grote pedagogen in klein bestek. Amsterdam: SWP.
  • Smeyers, P., Ramaekers, S., Van Goor, R. & Vanobbergen, B. (2016). Inleiding in de pedagogiek. Deel 2: Grondslagen en stromingen. Amsterdam: Boom.
  • Smeyers, P., Ramaekers, S., Van Goor, R. & Vanobbergen, B. (2016). Inleiding in de pedagogiek. Deel 1: Thema’s en basisbegrippen. Amsterdam: Boom.