Potentiometer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Potentiometer

Een potentiometer (ook wel potmeter genoemd) is een variabele weerstand, waarvan de weerstand wordt bepaald door de stand van een mechanisch beweegbare component. Men onderscheidt tussen de schuifpotentiometer, waarvan de weerstandswaarde varieert als men een onderdeel ervan verschuift, en de 'gewone' draaipotentiometer, waarbij dit gebeurt door aan een onderdeel ervan te draaien.

Werking[bewerken]

Bij een potentiometer verplaatst een contactpunt, de slede, zich over een vaste weerstand. Beide einden van de weerstand evenals de slede hebben een elektrisch contact. Deze drie vormen een ratio van weerstanden, een afnemende weerstand of een toenemende weerstand. Als het ware functioneert een potentiometer als variabele spanningsdeler.

Potmeters bestaan in zowel lineaire als logaritmische versies:

  • lineair - Een lineaire potmeter heeft een weerstandselement met een constante diameter, waardoor de weerstand tussen de slede en een van de uiteinden proportioneel is tot de afstand tussen beide. Een lineaire potmeter is te herkennen aan een letter B op de behuizing, volgens de "oude" standaard was dit een A.
  • logaritmisch - Een logaritmische potmeter heeft een weerstandselement dat conisch toeloopt van het ene naar het andere uiteinde, waardoor de weerstand tussen de slede en een van de uiteinden logaritmisch verloopt als functie van de afstand tussen beide. Dit type wordt vooral toegepast in audioversterkers omdat de amplitudegevoeligheid van het menselijk oor ook logaritmisch is. Hierdoor kan een volumeknop met een bereik van "0" tot "10" zorgen dat een niveau van "5" half zo luid klinkt als een niveau van "6". Een logaritmische potmeter is altijd te herkennen aan een letter A op de behuizing, volgens de "oude" standaard was dit een B.

Opbouw[bewerken]

Het weerstandselement kan bestaan uit weerstandsdraad, een laag koolstofcomposiet, cermet (een mengsel van keramiek en metaal) of een geleidend plastic. Tegenwoordig bestaan de meeste potentiometers uit cermet. Dit is behoorlijk slijtvast en de weerstandswaarde blijft lang stabiel. Voor hogere vermogens worden voornamelijk draadgewonden weerstanden gebruikt. Wanneer een heel lage wrijving en hoge precisie vereist is, worden vaak geleidend plastic potentiometers gebruikt.[1]

Toepassingen[bewerken]

Potentiometers worden veel toegepast als volumeknop voor luidsprekers, bijvoorbeeld in radio's en televisietoestellen.

Potentiometers zijn er in allerlei soorten en maten. De goedkope kunnen meestal nog geen hele omwenteling maken. Types met meerdere omwentelingen(multi-turn) hebben een spiraalvormig element. Er zijn er zelfs met een mechanisch display die het aantal omwentelingen telt.

Bronnen, noten en/of referenties