Keramiek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Keramiek (zoals aardewerk, steengoed en porselein) is een materiaal dat noch een metaal noch een polymeer is. Keramiek kan worden omschreven als een materiaal dat wordt gevormd door verhitting (in bijvoorbeeld een oven) en soms ook druk, waarbij minimaal twee elementen aanwezig zijn. Eén ervan is non-metallisch en de ander mag zowel metallisch als niet-metallisch zijn.

Het woord komt van het Griekse keramos, wat drinkvat of aardewerkvat betekent. Het wordt voornamelijk gebruikt voor het aanduiden van voorwerpen die van gebakken klei zijn gemaakt. Traditioneel zijn keramieken dan ook op klei (ofwel silicaten) gebaseerd. Hiervan zijn er zeer veel en ze worden gemaakt van uiteenlopende kleisoorten, diverse toeslagstoffen en allerlei procedés (bijvoorbeeld een verschillende oventemperatuur). Voor technische keramiek worden ook andere elementen gebruikt. Ze worden voor verschillende mechanische toepassingen gebruikt.

Technisch keramiek[bewerken]

Er zijn twee verschillende types technisch keramiek:

  • ionaire keramiek: een verbinding van een metaal en een niet-metaal, bijvoorbeeld keukenzout (NaCl), mangaanoxide (MgO), zirconiumdioxide (ZrO2). De ionen stapelen zich in een zo dicht mogelijke stapeling.
  • covalente keramiek: een verbinding van twee niet-metalen, zoals siliciumdioxide (SiO2), diamant (C). De moleculen stapelen zich als kettingen, bladvormige structuren of tetraëdrisch.

Mechanisch gedrag[bewerken]

Technisch keramische materialen worden gebruikt vanwege zeer goede mechanische eigenschappen. Zo zijn het zeer harde stoffen en bezitten ze een hoge vloeigrens. Ze zijn erg slijtvast, hittebestendig, niet elektrisch en thermisch geleidend en non-magnetisch. Hier zijn uitzonderingen op, zo zijn sommige keramieken zelfs supergeleidend.

Een groot nadeel van dergelijke materialen is echter dat ze vaak niet ductiel of plastisch zijn. Door deze brosheid zal het materiaal snel bezwijken door het ontstaan van scheuren. Door het keramiek als een dunne laag aan te brengen op een taaier materiaal (zoals staal) kunnen de beste eigenschappen van beide worden gecombineerd (de slijtvastheid van het keramiek en de buigzaamheid van het metaal). Dit wordt bijvoorbeeld toegepast op boren.

Soorten[bewerken]

Traditioneel keramiek[bewerken]

  • Aardewerk wordt gebakken van klei bij een temperatuur van 800 tot ongeveer 1100°C, waarbij geen sintering of verglazing optreedt. Aardewerk wordt vrijwel altijd geglazuurd.
    • Terracotta is ongeglazuurd aardewerk van roodbakkende klei.
  • Steengoed of gres wordt gemaakt van een gresklei en kan worden gebakken bij hogere temperaturen (1200-1300°C); hierbij versintert de klei, het product is geschikt voor het bewaren van vloeistoffen.
  • Porselein, gebakken van een speciale witte kleisoort, gemengd met kwarts en veldspaat, gebakken bij 1200-1400°C, waarbij het geheel verglaast. De basisgrondstof is kaolien of pe-tuntse afkomstig uit China.

Kaolien wordt in Europa gevonden in de streek van Limoges en in Spanje.

Technisch keramiek[bewerken]

Toepassingen[bewerken]

Een keramieken vaas.

Traditioneel keramiek[bewerken]

Binnen de kunst staan vooral de vorm en kleur van keramiek centraal. Veelal wordt keramiek hierbij van een glazuurlaag voorzien.

De Schijf van Phaistos zou een keramisch artefact (= door handwerk gemaakt voorwerp) kunnen worden genoemd, aangezien het een door mensen gemaakte schijf van aardewerk is.

Technisch keramiek[bewerken]

Maar ook in de eerste versies van het Philips Senseo koffiezetapparaat (het witte gaatje in de koffiepadhouder).

Keramiekkunstenaars[bewerken]

Invloedrijke keramisten in het Nederlandse taalgebied zijn onder andere Chris Dagradi (1954), Johan van Loon (1934), Leen Quist (1942-2014), Jan Snoeck (1927), Pieter Stockmans (1940) en Jan van der Vaart (1931-2000).

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]