Aluminiumoxide
| Aluminiumoxide | ||||
|---|---|---|---|---|
| Structuurformule en molecuulmodel | ||||
 | ||||
Kristalstructuur van aluminiumoxide | ||||
 | ||||
Aluminiumoxide | ||||
| Algemeen | ||||
| Chemische formule | Al2O3 | |||
| IUPAC-naam | aluminiumoxide, dialuminiumtrioxide | |||
| Andere namen | aluinaarde, alumina, aluminiumtrioxide, alfa-aluminiumoxide | |||
| Molaire massa | 101,96 g/mol | |||
| SMILES | [O-2].[O-2].[O-2].[Al+3].[Al+3] | |||
| CAS-nummer | 1344-28-1 | |||
| EG-nummer | 215-691-6 | |||
| Wikidata | Q177342 | |||
| Vergelijkbaar met | aluminiumhydroxide | |||
| Fysische eigenschappen | ||||
| Aggregatietoestand | vast | |||
| Dichtheid | 3,980 g/cm³ | |||
| Smeltpunt | 2054 °C | |||
| Kookpunt | 2977 °C | |||
| Onoplosbaar in | water | |||
| Geometrie en kristalstructuur | ||||
| Kristalstructuur | kubisch | |||
| Thermodynamische eigenschappen | ||||
| ΔfH |
−1675,7 kJ/mol | |||
| S |
50,92 J/mol·K | |||
| Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar). | ||||
| ||||
Aluminiumoxide, ook bekend onder de naam aluinaarde of alumina, is een anorganische verbinding met als verhoudingsformule Al₂O₃. De stof komt voor als een fijn wit kristallijn poeder met een dichtheid van 3,7 tot 4,0 g/cm³. Het is nauwelijks oplosbaar in water. Aluminiumoxide is het belangrijkste bestanddeel van bauxiet en de bulkgrondstof voor de productie van aluminium. Ook heeft het vele industriële toepassingen.
Voorkomen
[bewerken | brontekst bewerken]Het erts bauxiet is in de aardkorst veruit de meest voorkomende vorm van aluminiumoxide. Het mineraal korund is een kristallijne vorm. De edelstenen robijn en saffier bestaan voornamelijk uit aluminiumoxide, waarbij de kleuren ontstaan door onzuiverheden in het kristal.
Passivering
[bewerken | brontekst bewerken]Aluminium is gewoonlijk resistent tegen verwering doordat het snel bedekt wordt met een zeer dun laagje aluminiumoxide dat het metaal hermetisch afsluit. Deze laag beschermt tegen verdere oxidatie, zodat de binnenkant van het metaal niet wordt aangetast. Dit proces wordt passivering genoemd. De laag kan doorzichtig, mat of poederachtig wit zijn.[1] De afdichting is te verbeteren door het materiaal in water te dopen, waarbij kokend water van maximaal 500 °C de beste resultaten geeft. Het oxide wordt dan gehydrateerd en er ontstaan verbindingen met de algemene formule Al₂O₃·2H₂Oₓ. In een zure of basische omgeving werkt de afscherming minder goed, hoewel aluminium bestand is tegen sommige oxiderende zuren, waaronder salpeterzuur.[2]
Als de laag onvoldoende beschermt, kan het materiaal toch verweren. Een vaak onschuldige vorm is oppervlakteoxidatie, waarbij de laag zich verdikt en meer zichtbaar wordt. Bij contact met zouten, bijvoorbeeld in strooizout of zeewater, kan putcorrosie optreden. Galvanische corrosie doet zich voor als aluminium in contact komt met een edeler metaal, vooral in vochtige omgevingen, als er water tussen komt dat als geleider fungeert. Filiforme (draadachtige) corrosie ontstaat als aluminium bedekt is, bijvoorbeeld met lak of coating. Waar de afdekking niet aansluit, kan het aluminium oxideren.
Toepassingen
[bewerken | brontekst bewerken]Aluminiumoxide wordt ingezet bij de productie van keramiek, glas, papier en kunststof en coatings. De stof is daarbij een belangrijk bestanddeel of vulstof (papier en kunststof). In de petrochemie wordt aluminiumoxide gebruikt als katalysator. Een andere toepassing van aluminiumoxide is als zeer fijn polijstmiddel.
Alumininiumoxide vindt toepassing in elektrolytische condensatoren waar het dienstdoet als diëlektricum tussen anode en kathode. De hoge doorslagspanning (ca. 100 V/μm) maakt kleine condensatoren met hoge capaciteit mogelijk.
Het materiaal wordt massaal civiel gebruikt, maar ook in de wapenindustrie. Het valt gewoonlijk niet onder beperkingen voor de wapenexport en medio 2026 ook niet onder de internationale sancties tegen Rusland. De geldende beperkingen zijn in de complexe leveringsketen legaal te omzeilen en volgens Eurostat steeg de Europese export naar Rusland in 2024 met zo’n 32 miljard euro en in 2025 met 30 miljard euro. Aughinish Alumina in Aughinish (Ierland), Europa’s grootste raffinaderij van aluminiumoxide en onderdeel van het Russische RUSAL, verdubbelde de exportwaarde naar Rusland tussen 2020 en 2024.[3]
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]
aluminiumoxide - International Chemical Safety Card- (en) Gegevens van aluminiumoxide in de GESTIS-stoffendatabank van het IFA
- ↑ Roest op Aluminium – Feit of Fabel? - Alles over Corrosie en Bescherming. rvs-products.nl. Geraadpleegd op 2 juni 2026.
- ↑ Bestrijding van corrosiepokken op aluminium.. AluRVS. Geraadpleegd op 2 juni 2026.
- ↑ Bové, Lars, "Rusland haalt aluminium voor zijn wapens uit de EU", De Tijd, 24 maart 2026. Geraadpleegd op 2 juni 2026.