Oxide

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

In de anorganische chemie is een oxide een verbinding tussen een ander element en zuurstof waarin zuurstof als oxidator optreedt en de oxidatietoestand −2 aanneemt (O2−).

Oxidatie[bewerken | brontekst bewerken]

Omdat de elektronegativiteit van zuurstof hoog is, kan zuurstof vrijwel elke andere stof oxideren. Een uitzondering is fluor, het enige element dat zuurstof kan oxideren. Verbindingen tussen fluor en zuurstof zijn dus eerder zuurstoffluoriden dan fluoroxiden.

Met vrijwel alle andere elementen vormt zuurstof oxiden. Uitzonderingen zijn de lichtere edelgassen, ook met edelmetalen, zoals goud vormt zuurstof maar moeizaam oxiden. Zij zijn metastabiel.

Een voorbeeld van oxidevorming is de verbranding (d.i. oxidatie) van magnesium:

2Mg + O2 ⇒ 2 MgO

Men onderscheidt metaaloxide en niet-metaaloxide.

Soorten oxiden[bewerken | brontekst bewerken]

Op basis van het verschil in chemische eigenschappen onderscheidt men vier soorten oxiden:[bron?]

Tot deze oxiden horen koolmonoxide CO, stikstofmonoxide NO , MnO2 mangaan(IV)oxide.

Oxidehuid[bewerken | brontekst bewerken]

Zie Oxidehuid voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De oxiden van sommige metalen (bijvoorbeeld aluminium en koper) vormen een afsluitende laag op het metaal zodat de oxidatiereactie stopt (bij gebrek aan zuurstof) en verdere corrosie wordt voorkomen.

Elementen, oxides en zouten[bewerken | brontekst bewerken]

OxidesAndSalts.svg

In het schema hiernaast is de relatie weergegeven tussen elementen, hun oxides, de reactieproducent van de oxides met water en de zouten die gevormd kunnen worden of bij ontleding de verschillende stoffen geven. De nummers in onderstaande lijst verwijzen naar de nummers in het schema.

  • Elementen kunnen verdeeld worden in metalen (M) en niet-metalen (X).
  • In onderstaande voorbeelden zijn alle zouten als hele stof genoteerd. Veel reacties worden echter in oplossingen uitgevoerd, en dan zijn de zouten uiteraard gesplitst in ionen.
  • Van reacties tussen metalen en niet-metaaloxides zijn geen voorbeelden bekend, evenals van de omgekeerde reactie: een zout dat ontleed naar een metaal en een niet-metaaloxide.
  • Van reacties tussen niet-metalen en metaaloxides zijn geen voorbeelden bekend, evenals van de omgekeerde reactie: een zout dat ontleed naar een metaaloxide en een niet-metaal in zijn elementvorm.
1
De reactie van een metaal (M) met zuurstof levert een metaaloxide (MO). Voorbeelden van deze reactie zijn:
2
De reactie van een niet-metaal (X) met zuurstof levert een niet-metaaloxide (XO).
3
De reactie van een metaaloxide met water geeft een hydroxide.

  • De reactie van ongebluste kalk (calciumoxide) met water levert gebluste kalk.
4
De reactie van een niet-metaaloxide met water levert een zuur op.
5
De reactie van een metaal met een niet-metaal levert een zout op
6
Van de reactie tussen een metaaloxide en een niet-metaaloxide waarbij een zout ontstaat zijn geen voorbeelden bekend. Van de omgekeerde reactie, een zout dat ontleed in een metaaloxide en een niet-metaaloxide, is het belangrijkste voorbeeld de vorming van ongebluste kalk uit calciumcarbonaat:
7
Metaaloxides reageren vaak met zuren onder vorming van zouten.

  • Koper(II)oxide reageert met zwavelzuur tot een oplossing van koper(II)sulfaat.
8
Niet-metaaloxides reageren met hydroxides tot zouten:

  • Op laboratoriumschaal wordt deze reactie toegepast om koolstofdioxide met behulp van een oplossing van natriumhydroxide uit lucht te verwijderen.
9
Een hydroxide reageert met een zuur tot een zout

  • De titratiereactie.
10
Een zuur reageert met een metaal tot een zout
  • [1]
  • [2]

Overzicht van de oxide-mineralen[bewerken | brontekst bewerken]

A

aeschyniet - anataas - arsenoliet

B

betafiet - bindheimiet - bixbyiet - brookiet - bruchiet - bunseniet

C

cassiteriet - chormiet - chrysoberil - cristobaliet - coronadiet - cupriet - curiet

D

eiaspoor

E

euxeniet

F

ferberiet - ferratapioliet - ferrocolumbiet - frankliniet

G

gahniet - gibbsiet - goethiet

H

haumanniet - hematiet - hollandiet - hübneriet

I

ijzermenie - ilmeniet - ilmenorutiel

K

korund - kwarts

L

lepidorcrociet - lithioforiet - loodmenie - lopariet

M

magnetiet - manganotantaliet - melanoflogiet - mircoliet

O

opaal

P

perovskiet - plattneriet - pyrochloor - pyrolusiet

R

rutiel

S

senarmontiet - spinel - stibiconiet - stibiotantaliet - siliciumdioxide

T

telluriet - tenoriet - titanowodginiet - todorokiet - tridymiet

U

uraniniet

V

valentiniet

Z

zinkiet


Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Oxides van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.