Rammelaar

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Zie voor een mannelijk konijn: Konijn (dier)

Een rammelaar is een stuk speelgoed voor baby's vanaf ongeveer drie maanden. Het is een hol voorwerp waarin zich een of meer balletjes bevinden, en door ermee te schudden zal het geluid voortbrengen.

Rammelaars zijn ritmische muziekinstrumenten voor de Hopi-indianen.

Geschiedenis[bewerken]

Rammelaar met parasolvorm uit 18e eeuw, uit collectie Zuiderzeemuseum

Rammelaars worden wereldwijd gebruikt. De precieze oorsprong van de rammelaar is onbekend. Wel lijkt er een wijdverspreide overeenkomst te zijn in de functie van het object, namelijk het gebruik van de rammelaar als cultusinstrument in het geloof of bijgeloof.[1] De oudste exemplaren stammen zelfs uit de prehistorie. Sommigen zien de oorsprong van de huidige rammelaar in het oud-Egyptische cultusinstrument, de sistrum.[1] Anderen zien de oorsprong in de schudinstrumenten genoemd in het Oude Testament.[1]

De rammelaar is speelgoed dat al duizenden jaren oud is. Door de eeuwen heen zijn rammelaars vervaardigd van verschillende materialen. Tot de 12e eeuw meestal van aardewerk. Tussen de 12e en de 14e eeuw werden de meeste rammelbollen van keramiek gemaakt, na de 15e eeuw worden ook wel metalen rammelaars gemaakt. Sinds de 16e eeuw werden rammelaars van been en hout populair. Soms hadden deze rammelaars ook een bijtfunctie.

Jacoba Bontemantel met rammelaar uit collectie Rijksmuseum

Vanaf de zestiende eeuw werden rammelaars als een middel voor bescherming gezien voor jonge kinderen tegen ziekten en ongeluk. De belletjes en fluitjes aan een rammelaar waren daarbij middelen om de boze geesten af te schrikken. Rammelaars in de zestiende eeuw worden door hun bolle lichaam vaak vergeleken met de granaatappel.[2] De granaatappel wordt door zijn overvloed aan zaden vaak als symbool voor vruchtbaarheid gezien en wanneer de granaatappel uitdroogt vormt hij daarnaast een natuurlijke rammelaar. Aan de uiteinden van de rammelaar zat vaak een halfedelsteen als beschermend amulet. Soms zat er aan het uiteinde van de rammelaar een wolfstand waaraan tevens een beschermende waarde werd toegemeten en het zou daarnaast de kracht van de wolf op het kind overbrengen.[2] Er zijn weinig rammelaars uit de zestiende eeuw bewaard gebleven, maar ze worden met name in Hollandse schilderwerken uit die tijd veelvuldig afgebeeld.

In de zeventiende eeuw worden steeds meer rammelaars in de vorm van Joodse wetsrollen [3] gemaakt.[1] De oorsprong hiervan is terug te vinden in de Bijbel in Exodus 28 waarin de voorschriften van de kleding van priesters worden beschreven. Priesters moesten onder andere belletjes en een granaatappel aan hun kleding hangen om zich te beschermen tegen de dood. Rammelaars in de vorm van Joodse wetsrollen zijn tot in de negentiende eeuw gemaakt en gebruikt. In de zeventiende eeuw kwam in Holland tevens een andersoortige rammelaar voor. In deze tijd werden er onder de meer gegoede burgers steeds vaker speciale munten genaamd trouwpenningen uitgegeven bij het huwelijk. Wanneer er een kind uit dit huwelijk voortkwam werd deze munt soms van belletjes voorzien en zo tot rammelaar gemaakt.[2] Dit zet zich in de achttiende eeuw voort.

Vanaf het einde van de achttiende eeuw komen er steeds meer verschillende soorten rammelaars voor. Men verloor rond deze tijd hun geloof in de magische krachten van de rammelaar. Veel rammelaars kregen de vorm van het militaire muziekinstrument de schellenboom, maar ook andere militaire instrumenten zoals de trompet en vooral hoorns.[1] Met de opkomst van de chinoiserie werden er ook diverse rammelaars in de vorm van pagoden en parasols gemaakt.[2]

In de negentiende eeuw liet men het idee van de traditionele vormen van rammelaars steeds meer los. Uit deze tijd zijn bijvoorbeeld rammelaars in de vorm van een luchtballon en een karikatuur van Napoleon bekend.[2]

De rammelaar heeft zich met de komst van plastic in de twintigste eeuw ontwikkeld tot zijn huidige vorm.

Foto's[bewerken]

Externe link[bewerken]

Digitale Collectie Nederland Rammelaars

Icoontje WikiWoordenboek Zoek rammelaar op in het WikiWoordenboek.