Samengesteld blad

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search

Een samengesteld blad is een bladvorm waarbij er meer bladschijven zijn, die men blaadjes noemt (soms "deelblaadjes"). De onderdelen van het samengestelde blad zijn: de algemene bladsteel (petiolus communis), de rachis of hoofdnerf, de bladsteeltjes (petiolulus), de blaadjes (foliolum) en de stipellae (de zelden voorkomende steunblaadjes aan de voet van de bladsteeltjes van de blaadjes).[1]

Typen samengesteld blad[bewerken]

Het samengestelde blad kan zijn: tweetallig (bifoliatum), drietallig (trifoliatum, ternatum), dubbeldrietallig (biternatum), handvormig (palmatum), geveerd of gevind (pinnatum), voetvormig (pedatum), of gemengd samengesteld (digitatopinnatum).

Bij het handvormig samengestelde blad is het aantal bladschijven van belang: vijftallig (quinquefoliatum), zeventallig (septemfoliatum), negentallig (novemfoliatum) of veeltallig (multifoliatum). Bij bladen met twee of drie blaadjes (zoals bij klaver of rupsklaver) is vaak niet uit te maken of het blad handvormig, dan wel geveerd is.

Bij het geveerde (gevinde) blad is ook het aantal bladschijven van belang: eentallig (unifoliatum), oneven geveerd (imparipinnatum), even geveerd (paripinnatum), afgebroken geveerd (interrupte pinnatum), dubbel geveerd (bipinnatum), anadroom of katadroom dubbel geveerd. De blaadjes kunnen afwisselend staan of tegenoverstaand.

Bij gesteelde blaadjes is de aanhechting aan de bladnerf soms voorzien van een meer of minder duidelijk scharnier. Bij Mimosa pudica zijn de bladen gevoelig voor aanraking en scharnieren de blaadjes in dat geval naar beneden.

De noordse streepvaren is gaffelvormig vertakt, met een herhaald in twee gelijke slippen verdeeld blad

De gecompliceerde bouw van de bladen van varens is soms maar moeilijk in dit schema te vangen. Dit geldt onder andere voor de gaffelvormig vertakte bladeren als voor de tot meervoudig veervormig vertakte bladeren. Vaak is niet goed te zien waar het om een blad gaat en waar om blaadjes. Om de bladvormen bij varens te kunnen duiden is de teloomtheorie beter geschikt.

Samengesteld blad
samengesteld blad type omschrijving afbeelding
Algemeen eentallig,
unifoliatum
op een algemene bladsteel zitten slecht één al of niet gesteeld blaadje
Leaf morphology type unifoliolate.png
tweetallig,
bifoliatum
op een algemene bladsteel zitten twee al of niet gesteelde blaadjes
Leaf morphology type geminate.png
drietallig,
trifoliatum, ternatum
op een algemene bladsteel zitten drie al of niet gesteelde blaadjes
Leaf morphology type ternately-compound palmate-ternate 3 petiolules.png
dubbeldrietallig,
biternatum
op een algemene bladsteel zitten drie al of niet gesteelde, drietallige blaadjes
Leaf morphology type ternately-compound biternate.png
handvormig,
palmatum
blaadjes ontspringen vanuit een punt
Leaf morphology digitate.png
geveerd of gevind,
pinnatum
de blaadjes staan langs een hoofdnerf
Leaf morphology odd pinnate.png
voetvormig,
pedatum
als handvormig met de zijlobben aan de basis samenkomend
Leaf morphology pedate.png
gemengd,
digitatopinnatum
Handvormig vijftallig,
quinquefoliatum
op een algemene bladsteel zitten vijf al of niet gesteelde blaadjes
zeventallig,
septemfoliatum
op een algemene bladsteel zitten zeven al of niet gesteelde blaadjes
Leaf morphology digitate.png
negentallig,
novemfoliatum
op een algemene bladsteel zitten negen al of niet gesteelde blaadjes
veeltallig,
multifoliatum
op een algemene bladsteel zitten een groot aantal al of niet gesteelde blaadjes
Leaf morphology type palmately-compound.png
Geveerd
ook:
gevind
oneven geveerd,
imparipinnatum
de blaadjes staan langs een hoofdnerf, met eindblaadje (die tegenoverstaand of afwisselend zijn)
Leaf morphology odd pinnate.png
Leaf morphology alternipinnada.png
even geveerd,
paripinnatum
de blaadjes staan langs een hoofdnerf, zonder eindblaadje
Leaf morphology even pinnate.png
afgebroken geveerd,
interrupte pinnatum
tegenoverstaande grotere blaadjesparen wisselen af met ertussen liggende kleine blaadjesparen
dubbel geveerd,
bipinnatum
op een algemene, geveerde bladsteel zitten meerdere nog eens geveerde blaadjes
Leaf morphology bipinnate.png
dubbel geveerd, anadroom
dubbel geveerd, katadroom