Bladvorm

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Onder bladvorm verstaat men de globale omtrek, bladoppervlak, bladrand, bladtop, bladvoet, bladsteel, mate van insnijding, nervatuur en samengesteldheid van de bladeren van kruidachtige planten, en van struiken, loofbomen en naaldbomen. Deze hebben een grote verscheidenheid aan vormen, waarvoor een uitgebreide terminologie is ontwikkeld. De terminologie wordt gebruikt bij de determinatie van planten.

Ook zijn er bladeren die omgevormd zijn tot bloemdelen, schutbladen, steunblaadjes of bladranken. Bij sommige erwtenrassen, de zogenaamde bladloze rassen, zijn zelfs alle bladeren omgevormd tot ranken.

De voor mossen en levermossen gebruikte terminologie om de bladvorm te beschrijven wordt hier niet behandeld.

Globale omtrek[bewerken]

De volgende basisvormen (bij niet samengestelde bladeren) kunnen onderscheiden worden:

naam lengte : breedte kenmerken afbeelding
rond 1 grootste breedte in het midden
Rundblaettriger Sonnentau tse2004.jpg
ronde zonnedauw
elliptisch 1,1 tot 2,0 grootste breedte in het midden
Carob tree leaf.JPG
Johannesbroodboom
ovaal
langwerpig 2,1 tot 3,0 grootste breedte in het midden
lancetvormig 3,1 tot 5,0 grootste breedte in het midden
lijnlancetvormig 5,1 tot 10 grootste breedte in het midden
Smalle weegbree blad Plantago lanceolata.jpg
smalle weegbree
lijnvormig > 10 lang en smal
Blad van monocotyl Suikermais.jpg
suikermais
zwaardvormig > 10 op doorsnede ruitvormig
naaldvormig > 10 zeer smal, stevig (weinig buigzaam) en puntig; een naald kan rond, plat, driehoekig of vierhoekig zijn
Spar naalden.jpg
fijnspar
draadvormig > 10 lang, dun, buigzaam en op doorsnede rond
Juncus acutiflorus leaves.jpg
veldrus
eirond[1] 1,5 tot 2 grootste breedte onder het midden
Melganzenvoet eironde bladeren Chenopodium album.jpg
melganzenvoet
omgekeerd eirond[1] 1,5 tot 2 grootste breedte boven het midden
Anacardium occidentale - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-010.jpg
kasjoeboom
(cashew)
spatelvormig grootste breedte aan de top, geleidelijk versmald in de steel
Ginkgo biloba - wetland 1.jpg
Japanse notenboom
wigvormig
pijlvormig twee naar beneden wijzende spitse slippen aan de voet
SagittariaSagittifoliaLeaves.jpg
pijlkruid
spiesvormig twee horizontale slippen aan de voet
Schapenzuring blad Rumex acetosella.jpg
schapenzuring
hartvormig hartvormige insnijding aan de voet
Vaste Judaspenning hartvormig blad lunaria rediviva.jpg
vaste Judaspenning
omgekeerd hartvormig hartvormige insnijding aan de top
Oxalis pes-caprae leaf.JPG
knikkende klaverzuring
ruitvormig een punt gaat over in de bladsteel
Italiaanse populier ruitvormigblad Populus nigra 'Italica'.jpg
Italiaanse populier
driehoekig gelijkbenige driehoek; als een punt overgaat in de bladsteel wordt ook wel van wig gesproken
Italiaanse populier driehoekigblad Populus nigra 'Italica'.jpg
Italiaanse populier
niervormig boven afgerond en stompe lobben aan de voet
Mansoor Asarum europaeum.jpg
mansoor
liervormig
spatelvormig met insnijdingen aan de voet en een grote niet ingesneden lob aan de top
paardenbloem
Barbarea vulgaris feuilleB.jpg
Gewoon barbarakruid
schildvormig 1 ronde bladschijf, waarbij de bladsteel in het midden van de bladschijf zit
Gewöhnlicher Wassernabel PICT8939.JPG
Gewone waternavel
schedevormig kokervormig of met bladranden die elkaar overlappen zodat een kokervormige ruimte ontstaat waarmee het blad de stengel omsluit; soms heeft een blad een stengelomvattende schede aan de voet en een vrije bladschijf aan de top zoals bij rogge
Rogge plant Secale cereale.jpg
Rogge
ranken bladen kunnen gedeeltelijk tot volledig uit ranken bestaan, soms zijn alleen de bladoortjes nog bladvormig
Lathyrus aphaca eF.jpg
naakte lathyrus
bekervormig gecompliceerde bekervorm: trompetvormige koker met een gladde rand en met bovenklep
Sarracenia Flava JPG01.jpg
Gele trompetbekerplant
  1. a b De term "eivormig" is in dit verband foutief, want deze is van toepassing op ruimtelijk structuren. De term "eirond" wordt gebruikt voor vormen in een plat vlak.

Bladoppervlak[bewerken]

naam afbeelding
gegolfd bladoppervlak
Gesloten lotusbloem.jpg
lotusbloem
gebobbeld bladoppervlak
Savooiekool Vroege Groene spitskool Brassica oleracea.jpg
savooiekool
gekroesd bladoppervlak
Boerenkool.jpg
boerenkool
behaard
Bladbeharing geranium.jpg
Pelargonium

Bladinsnijding[bewerken]

De volgende basisvormen kunnen onderscheiden worden:

naam percentage
insnijding
kenmerken afbeelding
ongedeeld 0 geen insnijdingen
Amandelwolfsmelk blad Euphorbia amygdaloides.jpg
amandelwolfsmelk
veerlobbig - 25% insnijdingen tot een kwart van de zijnerf
Quercus cerris leaf BG.jpg
moseik
veerspletig 25% - 50% insnijdingen vanaf een kwart tot de helft van de zijnerf
Zomereik blad Quercus robur.jpg
zomereik
veerdelig > 50% insnijdingen vanaf de helft van de zijnerf tot bijna aan de hoofdnerf toe
Kleine varkenskers stukje plant Coronopus didymus.jpg
kleine varkenskers
handlobbig - 25% insnijdingen tot een kwart van de zijnerf
Ivy 77uf be.JPG
klimop
handspletig 25% - 50% insnijdingen vanaf een kwart tot de helft van de zijnerf
Fatsia Japonica Leaf.JPG
Fatsia japonica
handdelig > 50% insnijdingen vanaf de helft van de zijnerf tot bijna aan de bladsteel toe
Geranium macrorhiza blad.jpg
Geranium macrorrhizum

Bladrand[bewerken]

De volgende basisvormen kunnen onderscheiden worden:

naam kenmerken afbeelding
gaaf helemaal recht
Lamsoor.jpg
lamsoor
gegolfd ronde insnijdingen en ronde uitsteeksels
gekarteld scherpe insnijdingen en ronde uitsteeksels
Hondsdraf blad Glechoma hederacea.jpg
hondsdraf
gekroesd
Rumex crispus rucr 003 php.jpg
krulzuring
getand ronde insnijdingen en scherpe uitsteeksels
Hulst getand blad Ilex aquifolium.jpg
hulst
gezaagd scherpe insnijdingen en scherpe uitsteeksels
Grote brandnetel blad Urtica dioica.jpg
brandnetel
dubbelgezaagd grove tanden weer gezaagd
Goudiep blad Ulmus hollandica (x) 'Wredei'.jpg
goudiep

Bladtop[bewerken]

De volgende basisvormen kunnen onderscheiden worden:

naam kenmerken afbeelding
uitgebeten gekarteld
uitgerand met een ondiepe insnijding
Carob tree leaf.JPG
Johannesbroodboom
afgeknot aan de top plat
afgerond halfcirkelvormig
stomp begrensd door een gebogen lijn
Amandelwolfsmelk blad Euphorbia amygdaloides.jpg
amandelwolfsmelk
spits begrensd door een scherpe hoek
Kweek blad Elytrigia repens.jpg
kweek
stekelpuntig
Hulst getand blad Ilex aquifolium.jpg
hulst
toegespitst in een smaller gedeelte uitlopend
Vaste Judaspenning hartvormig blad lunaria rediviva.jpg
vaste Judaspenning
lang toegespitst in een smaller lang gedeelte uitlopend
Paardekastanje bladmineerder.jpg
paardenkastanje

Bladvoet[bewerken]

De volgende basisvormen kunnen onderscheiden worden:

naam afbeelding
aflopend in de gevleugelde steel
Smalle weegbree blad Plantago lanceolata.jpg
smalle weegbree
versmald
Amandelwolfsmelk blad Euphorbia amygdaloides.jpg
amandelwolfsmelk
wigvormig
Melganzenvoet eironde bladeren Chenopodium album.jpg
melganzenvoet
afgeknot
afgerond
Haagbeuk dubbelgezaagd blad Carpinus betulus.jpg
haagbeuk
hartvormig
Vaste Judaspenning hartvormig blad lunaria rediviva.jpg
vaste Judaspenning
geoord
Oortjes rogge Secale cereale.jpg
rogge
scheef
Goudiep blad Ulmus hollandica (x) 'Wredei'.jpg
goudiep
stengelomvattend
Tulp Greigii Tulipa.jpg
tulp
doorgroeid

Bladnervatuur[bewerken]

De volgende basisvormen kunnen onderscheiden worden:

naam afbeelding
parallelnervig
Lolium perenne Engels raaigras ligula.jpg
Engels raaigras
kromnervig
Hosta blad.jpg
Hosta
veernervig
Haagbeuk dubbelgezaagd blad Carpinus betulus.jpg
haagbeuk
handnervig
Klimopblad Hedera helix.jpg
klimop
eennervig
Kleefkruid.JPG
kleefkruid
netnervig
Stachys officinalis2.jpg
betonie

Samengesteldheid[bewerken]

De volgende basisvormen kunnen onderscheiden worden:

  • enkelvoudig: niet samengesteld
  • eentallig: het blad lijkt enkelvoudig, maar uit het bestaan van zowel een breekpunt aan de voet van de bladsteel als aan de voet van de bladschijf blijkt dat het gaat om een samengesteld blad waarvan alleen het topblaadje nog aanwezig is
  • gaffelvormig vertakt
  • handvormig samengesteld
  • geveerd samengesteld, bij geveerd wordt onderscheiden:
    • dubbel veerdelig
    • drievoudig veerdelig
    • viervoudig veerdelig
    • dubbel geveerd
    • drievoudig geveerd
    • viervoudig geveerd
    • evengeveerd (zonder topblaadje)
    • onevengeveerd (met topblaadje)
    • afgebroken geveerd: als tussen de grote blaadjesparen kleine blaadjesparen liggen