Schaak

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
8 rd nd bd qd kd Chess d40.png Chess l40.png rd
7 pd pd pd Chess l40.png Chess d40.png pd pd pd
6 Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png pd nd Chess l40.png Chess d40.png
5 Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png bl Chess l40.png
4 Chess l40.png bd pd pl pl Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
3 Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png nl Chess d40.png Chess l40.png
2 pl pl Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png pl pl pl
1 rl nl Chess d40.png ql kl bl Chess d40.png rl
a b c d e f g h
Wit staat schaak door de loper op b4.
8 Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
7 Chess d40.png Chess l40.png kd Chess l40.png nl Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
6 Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png kl Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
5 Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png nl Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
4 Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
3 Chess d40.png bd Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
2 Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
1 rd Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
a b c d e f g h
Wit heeft zojuist Pd5+ gespeeld. Nu staat zwart schaak en zwart moet het schaak pareren. Het is niet van belang dat het paard gepend is.

Schaak is een situatie die zich voordoet in een schaakpartij. Een speler staat schaak als zijn koning door een vijandelijk stuk wordt aangevallen. Wie schaak staat, moet het schaak meteen opheffen. Is dat niet mogelijk, dan staat de speler mat en heeft de tegenstander de partij gewonnen.

Tevens mag men geen zet doen waardoor de eigen koning schaak komt te staan. Een koning wordt dus nooit daadwerkelijk geslagen, en de beide koningen kunnen elkaar nooit bedreigen.

Een gepend stuk kan schaak geven. Het is niet van belang of men bij het dreigende slaan van de vijandelijke koning zijn eigen koning aan een aanval zou blootstellen.

Etiquette[bewerken]

In huiselijke kring wordt het beleefd gevonden om bij het geven van schaak de tegenstander daarop attent te maken door "schaak" te zeggen. In de wedstrijdpraktijk wordt dit echter als storend beschouwd.

Schaak opheffen[bewerken]

De verplichting om het schaak op te heffen beperkt de zetmogelijkheden doorgaans aanzienlijk.

Schaak kan worden opgeheven door:

  • de koning te verplaatsen (bij dubbelschaak de enige mogelijkheid);
  • het schaakgevende stuk te slaan;
  • een stuk tussen het schaakgevende stuk en de koning te plaatsen.

Een speler die schaak staat, mag niet rokeren.

Notatie[bewerken]

In de schaaknotatie wordt het schaak aangegeven met een plusteken, +. Vroeger werd ook wel een kruisje † gebruikt.

Oude regels[bewerken]

In het verleden zijn er allerlei plaatselijke regels geweest rond het schaak staan en het geven van schaak. Zo waren er streken waar de koning mocht rokeren of eenmalig een grote sprong mocht maken als hij aangevallen stond.

8 rd Chess d40.png bd Chess d40.png kd Chess d40.png nd rd
7 pd pd nl pd qd pd Chess d40.png pd
6 Chess l40.png Chess d40.png pd Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png pd Chess d40.png
5 Chess d40.png Chess l40.png bd Chess l40.png nd Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png
4 Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png pl Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png
3 Chess d40.png Chess l40.png Chess d40.png Chess l40.png bl nl Chess d40.png Chess l40.png
2 pl pl pl Chess d40.png Chess l40.png pl pl pl
1 rl Chess l40.png Chess d40.png ql kl bl Chess d40.png rl
a b c d e f g h
Wit heeft zojuist Pc7+ gespeeld. Dit toont een gevaar van schaak: het paard valt niet alleen de koning maar ook Ta8 aan. Zwart moet de koning in veiligheid brengen en kan niet tegelijk de toren redden.

Zie ook[bewerken]