Sfinx (mythologie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sfinx van Gizeh
Sfinx van Gizeh
Dromos in Karnak
Dromos in Karnak
Sfinx in het Metropolitan Museum of Art, New York
Sfinx in het Metropolitan Museum of Art, New York

Een sfinx is een mythisch wezen en komt voor in verschillende culturen.

Niet in iedere cultuur wordt de sfinx op dezelfde manier afgebeeld. Zo is de Griekse sfinx half vrouw (hoofd), half adelaar (lichaam), maar komt in Egypte de combinatie half man (hoofd), half leeuw (lichaam) het meest voor (al komen er ook zogeheten criosfinxen voor, die een ramskop hebben).

Egyptische sfinx[bewerken]

Een sfinx werd in het Oude Egypte onder andere gebruikt als wachter. De afbeelding van de sfinx werd gebruikt om vijanden angst aan te jagen. Als tweede was de sfinx symbool voor 'de wachter van de zon'. Hij werd ook vereenzelvigd met Horus, de farao, en de zon zelf. De criosfinxen waren verbonden met de goden Amon en Khnum.

Griekse sfinx[bewerken]

Griekse sfinx met Oedipus
Sfinx in Lund

De Griekse mythologische sfinx komt voor in de Oedipus-mythe. Deze had bovendien vleugels en was vrouwelijk.

Nadat Oedipus haar raadsel had opgelost, stortte ze zich te pletter op de klippen en zo werd Thebe bevrijd van dat monster. Het raadsel was: "Wat heeft 's morgens vier benen, 's middags twee en 's avonds drie?"

Antwoord: "de mens".
Verklaring van het raadsel:
  • met "'s ochtends" wordt bedoeld: met de eerste levensjaren kruip je (op 4 benen);
  • met "'s middags" wordt bedoeld: de jaren dat je loopt (2 benen);
  • met "'s avonds" wordt bedoeld: de jaren dat je met een stok loopt (3 benen).

De sfinx stelde meerdere (cryptische) vragen, maar omdat zij allen die haar fout antwoordden had opgegeten was alleen deze vraag bekend.

Aziatische Sfinx[bewerken]

Purushamriga

In India wordt de sfinx purushamriga genoemd (Sanskriet= mens-dier). De traditie van de Aziatische sfinx is, in tegenstelling tot de Egyptische en Griekse sfinx, nog levend. Ook in Sri Lanka en Thailand komen ze voor.

Zie ook[bewerken]