Steen van Rosetta

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Steen van Rosetta

De Steen van Rosetta of steen van Rosette is een Oud-Egyptisch document.

De steen[bewerken]

De steen is een donkere granieten steen (van 112 bij 76 cm) die in juli 1799 in Egypte door Franse genietroepen werd ontdekt bij werkzaamheden aan het fort St. Julien (nu Quaitbay) bij de Egyptische plaats Rosetta (nu El Rashid).

De steen is een tweetalige tekst, geschreven in drie verschillende schriften. Op de steen staat één tekst, geschreven op drie verschillende manieren:

De tekst op de steen is een dankbetuiging van de priesters van Memphis aan koning Ptolemaeus V Epiphanes. De tekst is gedateerd op 27 maart van het jaar 196 v.C. Er zijn nog twee andere decreten gevonden, het decreet van Canopus (1866) en het decreet van Memphis (1902). Ook deze decreten waren tweetalig en in drie schriften en gaven daarmee verdere informatie over het demotisch en hiëroglyfisch schrift en de Egyptische taal.

De steen van Rosetta kan worden bezichtigd in het British Museum in Londen, waar hij al sinds 1802 wordt bewaard. In Figeac, de geboorteplaats van Champollion, bevindt zich een kopie van de Steen van Rosetta evenals in het fort waar de steen in 1799 is gevonden. In Nederland is een kopie te vinden in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden en in het Allard Pierson Museum in Amsterdam.

De ontcijfering[bewerken]

Ptolemaios[1]
in hiërogliefen
<
p
t
wA l
M
i i s
>

p t w l m y s
p=
p

t=
t

w=
wA

l=
l

m=
M

y=
i i

s=
s
Cleopatra[1]
in hiërogliefen
<
q
l
i wA p A d
r
A
>

k l i w p a d r a
k=
q

l=
l

i=
i

w=
wA

p=
p

a=
A

d=
d

r=
r

a=
A

De steen bleek een belangrijke sleutel te zijn voor het ontcijferen van hiërogliefen door Thomas Young en Jean-François Champollion. Deze laatste lukte dat als eerste definitief in 1822. Dit leidde tot begrip van de betekenis van hiërogliefen, die vele eeuwen onontcijferd waren gebleven, en dus tot vele andere vertalingen.

Het viel Champollion en Young op dat de naam geschreven in een ring een koningsnaam moest voorstellen. Thomas Young beschouwde de hiërogliefen als een soort van rebus en sloeg de plank volledig mis.[2] Champollion kon door middel van het vergelijken van Grieks en hiërogliefen tot de sleutel komen van ontcijfering. Hij vergeleek ook de namen Cleopatra en Ptolemaios en kwam tot ontdekking dat beide namen sommige tekens gemeen hebben, deze zouden dan hetzelfde moeten zijn. Zijn conclusie was dat de tekens in de cartouches van buitenlandse heersers beschouwd moesten worden als éénlettertekens.[3]

Trivia[bewerken]

  • Naar de steen is een computerprogramma vernoemd om mensen nieuwe talen te leren (Rosetta Stone)
  • Een ruimtesonde Rosetta

Externe link[bewerken]