Stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Stichting FOM
Logo
Oprichting 1946
Sleutelfiguren Niek Lopes Cardozo (bestuursvoorzitter)
Christa Hooijer (directeur a.i.)
Hoofdkantoor Utrecht
Website https://www.nwo-i.nl/
Portaal  Portaalicoon   Economie

De Stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie (FOM) was een Nederlandse stichting die tot doel had het fundamenteel onderzoek in de natuurkunde in Nederland te bevorderen. Zij deed dat onder andere door natuurkundig onderzoek te financieren aan universiteiten (de zogenoemde tweede geldstroom), via eigen onderzoeksinstituten, -programma's en -projecten[1] en via samenwerking met de industrie. FOM werd in 1946 opgericht en per 1950 met gedeeltelijk behoud van zelfstandigheid[2] ondergebracht bij de Nederlandse Organisatie voor Zuiver-Wetenschappelijk Onderzoek (ZWO), dat in 1988 opging in de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Per 1 januari 2017 werd FOM opgeheven en werden de taken overgenomen door NWO.

Onderzoek[bewerken | brontekst bewerken]

De onderzoeksgebieden van FOM waren:[3]

FOM leverde daarnaast een relevante bijdrage aan de Nederlandse kenniseconomie, aan het oplossen van wetenschappelijke vraagstukken bij bedrijven en op maatschappelijke terreinen als energie en gezondheid.

FOM-instituten[bewerken | brontekst bewerken]

FOM-medewerkers schreven jaarlijks rond de 70 proefschriften en 1500 wetenschappelijke publicaties. Het onderzoek vond plaats in de drie eigen onderzoeksinstituten en ruim tweehonderd universitaire werkgroepen, verspreid over de Nederlandse universiteiten.

FOM beheerde zelf drie onderzoeksinstituten:

Netwerkbijeenkomsten[bewerken | brontekst bewerken]

FOM organiseerde jaarlijks een aantal netwerkbijeenkomsten.

  • Jaarlijks vond in januari het grote congres Physics@FOM plaats in Veldhoven. Bij dit congres stond het brede spectrum van de Nederlandse natuurkunde centraal, waaronder de nanotechnologie, gecondenseerde materie, statistische fysica, atoom- en molecuulfysica, optica, vloeistoffysica, deeltjesfysica en fusie- en plasmafysica. Zowel jonge onderzoekers als bekende namen in de fysica kregen de kans hun werk te presenteren.
  • In de herfst vond jaarlijks de 'Dutch Meeting on Molecular and Cellular Biophysics' plaats, een samenwerking tussen FOM, NWO, de Nederlandse Vereniging voor Microscopie en de Vereniging voor Biofysica & Biomedische Technologie. De doelgroep van deze meeting was alle onderzoekers en geïnteresseerden die zich richten op moleculaire en cellulaire biofysica.
  • Samen met Technologiestichting STW en het Lorentz Center organiseerde FOM ook jaarlijks de workshop Physics with Industry. Het doel van deze workshop was (jonge) fysici actief te laten meedenken over problemen uit de industrie en hen kennis te laten maken met het bedrijfsleven.

Organisatie[bewerken | brontekst bewerken]

Het jaarbudget van FOM bedroeg ruim negentig miljoen euro. Dit geld was voornamelijk afkomstig van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Ruim elfhonderd mensen waren in dienst van FOM, waarvan (eind 2012) 79 vaste wetenschappelijke stafleden, 186 postdocs, 512 onderzoekers in opleiding (promovendi) en ruim 340 technici en overige personeelsleden.

Het hoofdkantoor van FOM was gevestigd in Utrecht.

Opheffing[bewerken | brontekst bewerken]

In 2015 is besloten dat FOM op termijn zou verdwijnen als min of meer zelfstandige organisatie voor zowel onderzoek als financiering, in verband met een grootschalige herstructurering van NWO. FOM werd opgedeeld: het deel dat verantwoordelijk was voor financiering werd geïntegreerd in bètadomein van NWO, en de FOM-instituten gingen verder als NWO-instituten. Wim van Saarloos, die van 2009 tot 2015 directeur van FOM was, werd benoemd tot 'programmadirecteur transitie NWO' en is om die reden teruggetreden als directeur van FOM.[5][6] Per 1 januari 2017 werd de Stichting FOM opgeheven.[7]

Noten[bewerken | brontekst bewerken]

  1. Van Delft, Dirk, Stichting FOM houdt managersrol in nieuwe structuur NWO. NRC (28 maart 1998). Geraadpleegd op 12 juli 2023.
  2. Koolwijk, Quirien van, "Veertig jaar Tweede Geldstroom van ZWO en NWO wordt gepastgevierd; Een beurs beheerd door bureaucraten", NRC, 2 oktober 1990. Geraadpleegd op 12 juli 2023.
  3. Algemene informatie over onderzoeksgebieden, website Stichting FOM
  4. DIFFER is verhuisd naar Eindhoven. (11-5-2015). Geraadpleegd op 27-6-2017.
  5. Niek Lopes Cardozo, “Veranderingen bij NWO en FOM”, Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde, juli 2015, p. 268
  6. “Wim van Saarloos benoemd tot programmadirecteur transitie NWO”, persbericht NWO, 19 mei 2015
  7. Stichting voor Fundamenteel Onderzoek der Materie (FOM) te Utrecht: 1946 - 2016. Actorenregister Nationaal Archief. Geraadpleegd op 12 juli 2023.

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]