Stroopwafel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Stroopwafels
Stroopwafelijzer

Een stroopwafel is een in Nederland veelgegeten wafel, die bestaat uit twee ronde deegwafelhelften, met ruitpatroon, waartussen zoete stroop is aangebracht. Na het bakken wordt een deegwafel in de langsrichting doormidden gesneden. Eén helft wordt met de stroop ingesmeerd, waarna de andere helft erop wordt gelegd. Een oud recept - de Kamphuysen Siroopwafel - beschrijft een siroopwafel die bestaat uit twee krokante wafels die door middel van siroop op elkaar worden gekleefd. Oorspronkelijk hadden stroopwafels een diameter van ongeveer 10 centimeter, maar inmiddels zijn ze verkrijgbaar met diameters van 5 tot 25 centimeter. De (Goudse) stroopwafels worden op straat, op markten en in diverse soorten winkels verkocht. De in het buitenland aangeboden stroopwafels zijn soms kleiner en duurder dan in Nederland. Stroopwafels kunnen ook verwerkt worden in ijs en andere lekkernijen. De kruimels van de afgesneden randen en mislukte koeken (ook wel snippers genoemd) zijn wel in zakjes te koop.

Geschiedenis[bewerken]

De stroopwafel werd voor het eerst gemaakt in de loop van de negentiende eeuw in Gouda. Het is niet bekend wanneer exact de eerste stroopwafels werden gebakken. In diverse bronnen wordt de bakkerij van Kamphuisen genoemd, die in het begin van de 19e eeuw in Gouda werd gevestigd, waar de eerste stroopwafels zouden zijn gebakken.[1] Wanneer deze bakkerij precies begonnen is met het vervaardigen van stroopwafels is niet bekend. De Korte stelt dat voor het vervaardigen van stroopwafels gasstellen nodig zijn. De komst van een stroopfabriek in 1837 en de vestiging van de eerste gasfabriek in 1853 in Gouda, geven hem aanleiding om te veronderstellen dat de eerste stroopwafels enkele jaren na 1853 werden gemaakt.[2] Scheygrond noemt ene Adriaan de Groot, die als eerste het stroopwafelijzer hanteerde in 1864. Zijn bedrijf werd later voortgezet door Wever, die ook het recept overnam. Scheygrond sluit echter niet uit dat Kamphuisen al voor 1863 stroopwafels vervaardigde.[3] Schrijvers noemt een drietal redenen waarom niet met zekerheid vastgesteld kan worden wanneer de eerste stroopwafel in Gouda werd gebakken. In de eerste plaats waren de gilden afgeschaft waardoor er geen productregistratie plaatsvond. In de tweede plaats waren bakkers individuele ondernemers en er ontstonden in die tijd geen juridische geschillen over de fabricage van de stroopwafel die beslecht en dus vastgelegd moesten worden. In de derde plaats was er juist in die periode geen plaatselijke krant waarin geadverteerd kon worden. Dat is de reden, aldus Schrijvers, waarom er - in tegenstelling tot de fabricage van pijpen - zo weinig schriftelijke bronnen zijn overgeleverd over de fabricage van de stroopwafel.[4]

Stroopwafels werden in die tijd gemaakt van oude koeksnippers, deegresten en stroop en waren daardoor erg goedkoop. Ze werden in de 19e eeuw daarom wel armenkoeken genoemd.[5] De Korte betwijfelt deze lezing. Hij is in geen enkel oud recept de toevoeging van koeksnippers tegengekomen.[6]

Vanaf 1870 werden de Goudse stroopwafels niet alleen in Gouda, maar ook elders vervaardigd. In 1960 telde Gouda nog 17 stroopwafelfabrieken, rond 2000 nog slechts vier.

Varianten[bewerken]

In Gouda werden in de loop der tijd diverse varianten van de stroopwafel ontwikkeld. Twee bekende varianten zijn de punseliewafel en de adékowafel. De punseliewafel is een kleine variant van de stroopwafel en werd genoemd naar de bedenker de Goudse bakker Bertus Punselie, die in 1945 begon met de productie ervan. De adékowafel werd bedacht in 1939 door de Goudse banketbakker Abraham de Korte.[7] De naam adéko verwijst naar zijn initialen. Deze wafel werd niet in meer in een wafelijzer gebakken, maar in een oven, waardoor de arbeidskosten konden worden teruggedrongen.

In 2008 is een Rotterdamse Marokkaan een fabriek met de naam 'Amsterdam Delights' gestart in Casablanca. Hij produceerde de stroopwafel onder de naam ‘Stroop-double v’ en streeft naar een jaarproductie van 6 miljoen stuks.[8][9]