Kniepertie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Kniepertie

Een kniepertie (knijpertje of kniepertje, soms ijzerkoek) is een zoete, dunne harde wafel die traditioneel rond de jaarwisseling wordt gebakken en gegeten, in Drenthe (knieperties, iezerkoekies), Groningen (kniepertjes, kniepkoukies), Twente, de Achterhoek (knieperkes) en Salland [1].

Knieperties worden gebakken in speciale wafelijzers. Vroeger waren dit smeedijzeren knijpijzers die boven het haardvuur werden gehouden. Nu worden elektrische wafelijzers gebruikt.

Zowel platte wafels als rolletjes worden het hele jaar door commercieel geproduceerd en ook buiten de traditionele streken gegeten; een bekende fabrikant was Jac. Vegter B.V. van o. a. de Vegters rolletjes. Dit bedrijf is in 2018 failliet gegaan, de productie van de rolletjes is overgenomen door Hollandia Matzes .

Vroeger deed men meer suiker in het beslag. De wafel wordt vooral in de wintermaanden gegeten. Men dacht dat het goed was om veel te eten om je weerstand te verhogen. Veel suiker was dan ook goed. [2]

Het meest lijken knieperties nog op oubliehoorns zoals gebruikt voor schepijs; echter het recept is anders: zoeter, en met kaneel. Direct na het bakken, als het baksel nog warm is, kan het rond een stokje opgerold worden. Na afkoelen blijft een knapperig, hol rolletje over, dat door sommige mensen volgespoten wordt met slagroom. Anderen verkiezen een platgehouden kniepertie.

Oprollen[bewerken | brontekst bewerken]

Nieuwjaarsrolletjes

Er zijn verschillende streekgebonden tradities. In sommige streken eet men alleen platte kniepertjes, in andere streken alleen opgerold. Weer andere streken eten de wafeltjes in december plat, als kniepertie gepresenteerd te worden, en vanaf nieuwjaarsdag als nieuwjaarsrolletje (of rolletje of rollechie(n)) gepresenteerd. De gedachte hierachter is dat in december het oude jaar zich volledig heeft ontvouwen; op nieuwjaarsdag symboliseert het rolletje het onbekende nieuwe jaar, een nieuwgeboren baby in zijn windselen[3]. Maar ook de tegenovergestelde traditie komt voor waarin juist het oude jaar door het rolletje en het nieuwe jaar door het platte wafeltje gesymboliseerd wordt. De platte versie wordt vooral in Drenthe en in de noordwesthoek en Salland van Overijssel gezien, de opgerolde versie meer in Groningen, Twente en de Achterhoek.

De platte koekjes kennen soms een andere receptuur dan de rolletjes. Beide worden in eenzelfde wafelijzer bereid. Het koekjesbeslag is een soort deeg. Dit wordt in kleine bolletjes gerold die vervolgens in het ijzer geplaatst worden. Na enkele minuten is het wafeltje gaar en kan het uit het ijzer verwijderd worden om af te koelen en plat gegeten te worden.
Rolletjes worden gemaakt van een vloeibaar beslag dat in het ijzer wordt geschonken. Na korte tijd wordt het uit het ijzer gehaald en vlug rond een houten stokje opgerold tot een rolletje. Eenmaal afgekoeld kan het desgewenst opgevuld worden met slagroom.

IJzerkoekenoproer[bewerken | brontekst bewerken]

  • In Coevorden werden in vroeger tijden de ijzerkoeken uitgedeeld aan minderbedeelden. In 1770 werd een poging gedaan dit gebruik te verbieden, wat leidde tot het IJzerkoekenoproer.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Wikibooks Kookboek bevat een recept voor Kniepertie.