Sublimatie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Zie artikel Voor het begrip uit de psychologie, zie Sublimering (psychologie).
Een blokje droogijs dat langzaam aan het sublimeren is.
Eenvoudige sublimatie-opstelling: een zogenaamde koelvinger. Het koelwater wordt rondgepompt in het systeem, zodat de verlangde stof aan het koelwater kan neerslaan.
1 Ingang koelwater
2 Uitgang koelwater
3 Gas-/vacuümleiding
4 Sublimatiekamer
5 Gesublimeerde stof
6 Te sublimeren stof
7 Uitwendige verhitting

Sublimatie is de directe faseovergang van een stof uit de vaste fase naar een gasvormige fase. Zo kan bijvoorbeeld ijs in strenge winters, bij erg droog weer, direct sublimeren naar de gasvormige fase. Daarbij wordt de vloeibare fase dus overgeslagen. Dit verschijnsel wordt ook wel vervluchtigen genoemd.

Bij de directe overgang van gas naar vaste stof spreekt men van desublimeren of (ver)rijpen.

Voorbeelden[bewerken]

Di-jood (I2) is onder standaardomstandigheden een vaste stof die bij verhoogde temperaturen sublimeert. Een stof die bij normale druk sublimeert is vaste koolstofdioxide (CO2), als vaste stof vaak aangeduid met koolzuursneeuw of droogijs.

Andere stoffen die sublimeren - al of niet bij hoge temperatuur en onder vacuüm - zijn naftaleen, antraceen, kamfer, 1,4-benzochinon, nikkeloceen, ferroceen, chromoceen, kalium-tert-butoxide, arseen, hexachloorethaan, hexamine, fumaarzuur, tereftaalzuur, trimethyloxoniumtetrafluorboraat, decaboraan, joodheptafluoride, neptunium(VI)fluoride en distikstofpentaoxide. Sublimatie is voor een aantal van deze stoffen ook een belangrijke manier om ze op te zuiveren, bijvoorbeeld met behulp van een koelvinger.

Ammoniumbromide sublimeert bij verhoogde temperatuur, maar ontleedt ook snel tot ammoniak en waterstofbromide. Seleenhexafluoride sublimeert reeds bij -46°C.

Technologische toepassingen[bewerken]

Het vriesdroogproces berust op sublimatie. Tevens wordt sublimatie gebruikt in de textielindustrie voor het bedrukken van textiel, maar ook van gebruiksvoorwerpen, zoals een snowboard. Onder druk en bij hoge temperatuur wordt een verflaag op het voorwerp aangebracht, waardoor het een verbinding aangaat met de acrylaat of polyester ondergrond. Voorwerpen die op deze manier zijn bedrukt, zijn goed was- en krasbestendig, omdat het niet op het oppervlak is bevestigd, maar in het oppervlak is geïntegreerd.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]