Mene mene tekel ufarsin

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Teken aan de wand)
Ga naar: navigatie, zoeken
Het feestmaal van Belsazar van Rembrandt uit 1635. De tekst is hier in het Hebreeuws van boven naar beneden geschreven, hoewel dat in het Hebreeuws niet gebruikelijk is.
Napoleon als Belsazar op The Hand-Writing upon the Wall uit 1803 van James Gillray

Mene mene tekel ufarsin is het raadselachtige schrift dat volgens Daniël[1] 5 tijdens het feest van koning Belsazar op de muur verscheen. De Aramese tekst luidt מנא מנא תקל ופרסין wat vertaald wordt als geteld, geteld, gewogen en verdeeld.[2][3]

Het Bijbelverhaal van Belsazar[bewerken]

De Babylonische koning Belsazar geeft een groot feest voor zijn edelen en hun vrouwen of concubines. Tijdens de maaltijd gebruiken zij op bevel van Belsazar de bekers die zijn vader[4] Nebukadnezar uit de tempel van Jeruzalem heeft geroofd.

Ineens verschijnt er een hand die een tekst in een onbekend schrift op de muur schrijft. Belsazar vraagt aan de wijzen van Babel het schrift te verklaren, maar geen van hen kan het schrift ontcijferen. Daarop wordt Daniël ontboden, een gevangene uit Judea, die de tekst ontcijfert als Mene mene tekel u farsin: Geteld, geteld, gewogen en verdeeld.

Daniël verklaart deze woorden als volgt:

  • Mene: God heeft de dagen van uw koningschap geteld en er een einde aan gemaakt.
  • Tekel: U bent gewogen en te licht bevonden.
  • Peres (enkelvoud van farsin): Uw koninkrijk is verdeeld en aan de Meden en de Perzen gegeven.

Het blijkt een waarschuwing van God vanwege Belsazars heiligschennis. Diezelfde nacht vallen de Perzen Babylon aan en wordt Belsazar vermoord.

Taalkundig is de boodschap voor meerdere interpretaties vatbaar en vormt zij aldus een meervoudige woordspeling. In het Aramees kunnen mene, tekel en peres (meervoud parsin; met u- 'en' ervoor wordt dit ufarsin) duiden op gewichtsmaten (een mina, een sikkel/sjekel respectievelijk een halve mina), maar de grondbetekenis van de wortels is tevens 'tellen', 'wegen' respectievelijk 'verdelen'. Ten slotte betekent peres naast 'verdelen' ook 'Pers'; de uitleg die Daniël geeft combineert deze beide betekenissen.[5]

Literaire verwijzingen[bewerken]

  • Het gedicht The Run Upon The Bankers van Jonathan Swift voorspelt de ondergang van een bankier met de woorden 'Tis like the writing on the wall.
  • In het boek The Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde van Robert Louis Stevenson legt Jekyll uit dat zijn ervaring als Mr. Hyde net als de Babylonische vinger op de muur, de letters van mijn oordeel leek te spellen (seemed, like the Babylonian finger on the wall, to be spelling out the letters of my judgment).
  • In Mene Tekel van Nescio leggen de idealen van een stel vrienden het uiteindelijk af tegen de werkelijkheid: ze worden brave burgers. Als levenslustige hemelbestormers zijn zij gewogen en te licht bevonden.

Teken aan de wand[bewerken]

De uitdrukking "een teken aan de wand" is stellig aan dit verhaal ontleend. Men bedoelt er een teken van naderend onheil mee.

Zie ook[bewerken]