Tomado

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Voormalige Tomadofabriek Etten-Leur, nu Fri-Jado

Tomado was een Nederlands bedrijf voor huishoudelijke producten, met name van geplastificeerd draadstaal.

Geschiedenis[bewerken]

Het bedrijf werd in 1923 te Dordrecht opgericht door de gebroeders Van der Togt. Tomado staat voor Van der Togt Massa Artikelen Dordrecht. Oorspronkelijk was het een klein bedrijf dat simpele behangselhaakjes uit koperdraad vervaardigde, waarmee foto's aan het behang konden worden opgehangen. Nadat de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen aan het bedrijfje de opdracht had gegeven om een metalen afdruiprek te ontwikkelen begon het te groeien en al spoedig werd een fabriek te Zwijndrecht geopend. Na de Tweede Wereldoorlog begon de wederopbouwperiode waarin Tomadoproducten symbool stonden voor het moderne huishouden. Zij werden zeer populair en vrijwel ieder huishouden bezat wel een of meer Tomadoproducten. Door de populariteit van het merk groeide het bedrijf in de jaren 50 van de 20e eeuw zeer snel.

Begin jaren 70 van de 20e eeuw zijn de Tomadofabrieken failliet gegaan toen er een stroom van goedkope artikelen uit lage-lonenlanden op gang kwam. De merkrechten werden eind jaren 70 verkocht en werden gebruikt door BRITA, een Duitse fabrikant van waterfilters, waterkokers en dergelijke. Daarna is Tomado nog in handen geweest van de Belgische firma Bekaert en sinds 1986 een merk van Metaltex Nederland, onderdeel van de Zwitserse firma Metaltex.

Producten[bewerken]

Tomado boekenrek
Barbertje een hangrekje van draadstaal
Flessenschraper

Populaire producten betroffen met name Tomadorekjes van ijzerdraad die in de kleuren wit, zwart, rood, geel en blauw aan de scheppingen van Gerrit Rietveld en Piet Mondriaan deden denken. Heel bekend waren ook de boekenrekjes met steunen van draadstaal en metalen planken in verschillende pastelkleuren. Dit zijn thans collector's items.

Ook allerlei keukengerei werd door Tomado op de markt gebracht. Bijzonder was de flessenlikker en de flesuitdruiper, een standaard waarin een fles kon worden geplaatst zodat men de laatste druppels vla of yoghurt in een kom kon opvangen[1].

Mechanische keukenapparaten, zoals mixers en koffiemolens, werden betrokken van Moulinex, een nu nog bestaand Frans bedrijf, en onder de naam Moulinex Tomado verkocht.

Tomado werd uiteindelijk een merk van de Zwitserse firma Metaltex, die sinds 1976 een vestiging heeft in België en sinds 1986 verkoopkantoor in Oosterhout, Nederland. Het productengamma dat onder dit merk wordt verkocht omvat onder meer droogrekken, strijkplanken en keukenartikelen. Het originele boekenrek uit 1958, is in 2012 is in opnieuw in productie genomen en wordt gezien als designproduct.

Fabrieken[bewerken]

Omstreeks 1955 werd een productievestiging te Etten-Leur geopend. Deze schepping van architect Huig Maaskant, omringd door tuinen van tuinarchitect Mien Ruys, werd al even flexibel en kleurig als de Tomadoproducten waren. Boven de entreeluifel bevindt zich een sculptuur van Ossip Zadkine. De fabriek kwam later in gebruik bij Fri-Jado, een fabrikant van onder meer koelvitrines.

Maaskant ontwierp later ook een andere fabriek voor Tomado, namelijk de Tozindofabriek (1959-1961) en een nieuw hoofdkantoor, het Tomadohuis (1958-1962), beide in Dordrecht. Aan de gevel van hoofdkantoor werd een glaskunstwerk van glazenier Joop van den Broek geplaatst. Maaskant heeft meerdere malen met hem samengewerkt. Het kunstwerk is echter in 1982 gesloopt en een jaar later vervangen door een kunstwerk van Sies Bleeker.

Trivia[bewerken]

  • Naar verluidt stond Tomado in de beginjaren van het bedrijf schertsend voor: tob maar door
  • Schertsend werd de afkorting Tomado veel later verklaard met: to make dollars
  • Stichter Jan van der Togt heeft in Amstelveen het Museum Jan van der Togt gesticht.
  • Annie M.G. Schmidt werd omstreeks 1960 gevraagd om een verhaal te schrijven ter ondersteuning van de verkoop. Het resultaat was de creatie van Sloddervrouwtje en Sloddermannetje, dat in 1961 verscheen.

Externe links[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Marlies Hummelen, Chris Reinewald, Paul Mertz, Tomado - Van der Togt’s Massa-Artikelen Dordrecht 1923-1982, Uitgeverij Boekschap, ISBN 9789490357085