Vlado Perlemuter

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Vlado Perlemuter (Kaunas, toen Kovno geheten, 26 mei 1904 - Genève, 4 september 2002) was een Franse pianist.

Jeugd en opleiding[bewerken]

Perlemuter werd geboren in het huidige Litouwen en op driejarige leeftijd kon hij zijn linkeroog niet meer gebruiken door een ongeluk. Hij was de derde van vier zoons en het gezin was ontwikkeld en muziekaal. Toen Perlemuter nog jong was, verhuisde gezin naar Frankrijk waar hij opgroeide en naar school ging. Hij studeerde aan het Conservatorium van Parijs piano en had les van Moritz Moszkowski en later ook van Alfred Cortot. Reeds op vijftienjarige leeftijd behaalde hij zijn conservatoriumdiploma. Zijn eindexamenspel was het muziekstuk Thema en variaties van de Franse componist Gabriel Fauré die hoewel toen al praktisch doof aanwezig was bij de uitvoering. Korte tijd later won hij de prix d'honneur waarbij hij het stuk "Variations, interlude et finale sur un thème de Rameau" van Paul Dukas speelde, Dukas was eveneens aanwezig bij de uitvoering. In de periode rond 1921 woonde hij vlakbij Fauré en de ouders van een bevriende medestudent waren goed bevriend met Fauré. Zodoende leerde Perlemuter hem goed kennen en had hij de mogelijkheid meerdere pianowerken voor hem te spelen.

Ravel[bewerken]

Het eerste stuk dat Perlemuter van Ravel speelde was Jeux d'eau, dat maakte zo'n diepe indruk op hem dat hij in de periode 1925-1927 alle pianowerken van Ravel ging instuderen. Op advies van een vriend, schreef hij Ravel (die in die tijd al zeer populair was) een brief waarin hij zei dat hij geïnteresseerd was in zijn muziek en vroeg of hij voor hem kon spelen. Ravel was geïnteresseerd in Perlemuter omdat deze jonge pianist al zijn vrije tijd investeerde om álle muziek te bestuderen, dit in tegenstelling tot veel pianisten die slechts enkele werken van Ravel speelden. Gedurende zes maanden in 1927 kreeg Perlemuter de unieke kans om bij Ravel thuis in Montfort l'Amury zijn muziek te bestuderen. Twee jaar later voerde Perlemuter in twee concerten (in het bijzijn van de componist) het complete piano-oeuvre van Ravel uit, hij was de eerste pianist die dit deed. In 1953 gaf Perlemuter een boek uit getiteld "Ravel d'après Ravel" (Lausanne 1953), waarin hij details beschrijft over de ervaringen en 'tips' van Ravel.

Oorlogsjaren[bewerken]

De oorlog was een moeilijke tijd voor hem, hij ontdekte dat hij (omdat hij Joods was) op de Gestapo-lijst stond. In 1942 deed hij wanhopig pogingen om samen met zijn vrouw naar Zwitserland te vluchten. Alfred Cortot deed niets om hem te helpen (wat hij wel zou hebben kunnen doen, vanwege zijn functies bij de Vichy-Frankrijk). Perlemuter (evenals andere pianisten als Yvonne Lefébure) hem nooit kunnen vergeven. Uiteindelijk lukte het om naar Zwitserland te vluchten. Toen hij eenmaal op Zwitsers grondgebied was, werd hij door de Duitsers beschoten. Na de oorlog kreeg hij een zenuwinzinking waardoor hij drie jaar in een sanatorium moest verblijven.

Stijl en oeuvre[bewerken]

Zijn pianospel werd gekenmerkt door een omfloerste toonkleur en een zingend legato gecombineerd met een moeiteloos lijkend gemak van interpretatie. Zijn carrière als uitvoerend musicus en docent was wereldwijd. Perlemuter maakte plaatopnamen van alle piano sonates van Wolfgang Amadeus Mozart, de complete pianowerken van Maurice Ravel en verder nog diverse werken van Frédéric Chopin, Ludwig van Beethoven, Felix Mendelssohn, Robert Schumann, Franz Liszt en Fauré. Perlemuter heeft nooit eigentijdse muziek gespeeld, de enige uitzondering daarop is het derde pianoconcert van Prokofiev.

Pedagoog en carrière[bewerken]

Zijn faam als begenadigd muziekpedagoog was groot. Studenten van over de gehele wereld kwamen bij hem studeren. Zijn carrière als uitvoerend musicus duurde meer dan zeventig jaar. Zijn laatste openbare uitvoeringen vonden plaats 1993 in de Halle Victoria in Genève toen hij al 89 jaar oud was. Heel passend bij zijn grote voorliefde vor het werk van Ravel speelde hij een recital dat compleet bestond uit werken van deze componist. In 1977 stopte hij met lesgeven aan het conservatorium, maar bleef nog wel privéles geven toen hij al 96 was. Perlemuter overleed in 2002 op de leeftijd van 98 jaar.

Trivia[bewerken]

In zijn jonge jaren werd hij kampioen Croquet na een paar wedstrijden in Bois de Boulogne

Zie ook[bewerken]