Voetgangersgebied

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Voetgangersgebied, Duits verkeersbord

Een voetgangersgebied is een gebied waarin in principe alleen voetgangers zich mogen bewegen, en voorrang hebben op eventuele andere weggebruikers. In de Belgische wegcode is de officiële term voetgangerszone.

Deze gebieden bestaan soms al van oudsher, en in winkelgebieden in grotere stadscentra zijn zij vaak geschapen na 1965. De opkomst van de auto en de toename van de bevolking maakte dit soort gebieden, vooral in centra van steden bij winkels, nodig. De Amsterdamse Leidsestraat bijvoorbeeld, werd medio jaren 80 voetgangersgebied (met dien verstande dat er ook trams rijden), en won daardoor aan aantrekkingskracht voor het winkelend publiek, hoewel hiervoor ook een zekere mate van makkelijke toegankelijkheid moest worden opgeofferd, evenals een hoeveelheid parkeerplaatsen. De meeste gemeenten gingen er echter toe over, parkeergarages te (laten) bouwen.

Autovrij gebied[bewerken | brontekst bewerken]

Verwante termen zijn autovrij gebied of autovrije zone. Er zijn culturele verschillen in welke benamingen in verschillende landen gebruikt worden: in heel wat landen wordt het woord "voetgangersgebied" (of een vertaling) gebruikt voor een autovrije zone waar je wel mag fietsen (eventueel stapvoets), terwijl in fietsland Nederland het woord "voetgangersgebied" eerder gebruikt wordt voor een zone waar je niet mag fietsen.

Varianten van autovrije gebieden met een tijdsbeperking zijn de speelstraat (bijvoorbeeld tijdens bepaalde momenten in de vakanties) en de schoolstraat (tijdens het stappen en fietsen van en naar school).

Uitzonderingen[bewerken | brontekst bewerken]

In veel voetgangersgebieden is autoverkeer, fietsverkeer of bromfietsverkeer toch bij ontheffing mogelijk. Meestal in de volgende gevallen

  • Ter bevoorrading van winkels
  • Auto-, brommer- of fietsgebruik door invalide bewoners in een voetgangersgebied
  • specifieke groepen die uitgezonderd zijn tbv doorstroming (bv fietsers, snorfietsers en/of bromfietsers of alleen fietsers en geen snorfietsers)

Fietsers[bewerken | brontekst bewerken]

Fietsers worden In sommige steden standaard toegelaten, zoals in Brussel en Gent in het overgrote deel van het 50 hectare groot voetgangersgebied. Daar zijn ook openbaar vervoer, taxi's... (met regels) toegelaten. In Gent was dit grote gebied tot 2017 officieel een voetgangerszone waar fietsen mocht (stapvoets en met voorrang voor voetgangers). Het grote circulatieplan van Gent (2017) veranderde heel wat aan de (auto)circulatie, maar tegelijk werden de verkeersborden "voetgangerszone" vervangen door verkeerborden "erf" plus verbodsborden voor gemotoriseerd verkeer. (met ontheffingen). Het wordt nog altijd "voetgangersgebied" genoemd[1], maar in de officiële communicatie "autovrije gebieden". In Gent zijn er daarnaast vijf "verkeersvrije straten" waar overdag fietsen en laden en lossen niet mag.

Internationaal[bewerken | brontekst bewerken]

In de meeste westelijke landen zijn voetgangersgebieden geschapen in de drukste winkelcentra. Een uitzondering vormt bijvoorbeeld Oxford Street in Londen, dat nog steeds tweerichtingsverkeer kent; deze straat maakt officieel deel uit van de A40, al is dat ter plaatse niet aangegeven, maar is tevens de grootste winkelstraat ter wereld, met rond 400 winkels. De Rue de Rivoli in Parijs is eveneens geen voetgangersgebied, maar is sinds mei 2020 wel autovrij en voorbehouden aan fietsers, voetgangers en bussen.[2] Brussel, Keulen en Berlijn hebben weer wel voetgangersgebieden pal in het centrum. De Kalverstraat in Amsterdam, geheel voetgangersgebied, heeft ongeveer 150 winkels en is eveneens sinds medio 1970 voetgangersgebied.

Oudste[bewerken | brontekst bewerken]

Het oudste geschapen voetgangersgebied is waarschijnlijk de Strøget in Kopenhagen. Ook in kleinere plaatsen zijn inmiddels in heel Europa en Noord-Amerika voetgangersgebieden ingesteld. In Noord-Afrika en het Midden-Oosten zijn de soeks meestal autovrij.

Traditioneel autovrij[bewerken | brontekst bewerken]

Er zijn ook steden (en landen) waar nooit auto's toegelaten zijn (behalve bij uitzondering of rampen):

  • Venetië, waar het transport via het water verloopt; er is een groot parkeerterrein voor auto's aan de rand van de stad
  • Cinque Terre, Italië
  • Rodos, Griekenland, de oude stad
  • Marken, waar vanwege de nauwe straten geen auto's worden toegelaten.
  • Zermatt, waar het vervoer grotendeels plaatsvindt met elektrische voertuigen; automobilisten laten hun auto achter in Täsch en reizen per trein verder of gebruiken de autotrein .
  • Vaticaanstad waar alleen diplomaten en mensen die in het Vaticaan werken met hun auto mogen komen, ook mensen die bij de Paus op bezoek komen mogen met de auto inrijden. Je hebt echter wel een zogenoemde "permesso x" nodig om binnen te komen.

Voetgangersgebieden in Nederland[bewerken | brontekst bewerken]

Indien boven een verkeersbord het woord "zone" is aangebracht geldt het tot het verkeersbord waarmee het einde van de zone wordt aangeduid. Vaak worden verkeersborden gebruikt waarin de afbeelding van het eerstgenoemde verkeersbord en het woord "zone" zijn geïntegreerd. Bij bord G07 (voetpad) zijn er bijvoorbeeld de borden G07-ZB en G07-ZE (zone begin en zone eind).[3]

Voetgangersgebieden in België[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Pedestrian zones van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.