Zeno van Byzantium

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zeno
Tremissis (een munteenheid) van Zeno. Op de achterkant wordt een van zijn overwinningen gevierd.
Tremissis (een munteenheid) van Zeno. Op de achterkant wordt een van zijn overwinningen gevierd.
Geboortedatum  ?
Sterfdatum 491
Tijdvak Thracische dynastie
Periode 474-491
Voorganger Leo II
Opvolger Anastasius I
Staatsvorm dominaat
Medekeizer Glycerius (473-474) (WRR)
Iulius Nepos (474-480) (WRR)
Leo II (474)
tegen Basiliscus (475-476)
Romulus Augustus (475-476) (WRR)
tegen Leontius (484-488)
Persoonlijke gegevens
Naam bij geboorte Tarasicodissa
Naam als keizer Flavius Zeno
Bijnaam de Isauriër
Vader van Leo II
Zeno
Gehuwd met Ariadne
Romeinse keizers
Portaal  Portaalicoon   Romeinse Rijk

Flavius Zeno (? - 9 april 491), ook wel genoemd Zeno de Isauriër (Grieks: Ζήνων; Latijn: Flavius Zeno), geboren als Tarasicodissa, was keizer van het Oost-Romeinse rijk van 9 februari 474 tot aan zijn dood op 9 april 491 (met onderbrekingen).

Zeno was een generaal van Isaurische afkomst, die door sommige Romeinen werd beschouwd als een barbaar. Onder Leo I was aan de Isauriër de belangrijke positie van magister militum gegeven als tegenwicht tegen de generaal Aspar, die veel macht naar zich toe had getrokken. Omwille van zijn afkomst zou Zeno altijd aanzien worden als een outsider en in de bronnen komt hij dan ook naar voor als een van de meest onpopulaire keizers ooit. Zijn gezag werd ook meermaals ondermijnd door onder andere staatsgrepen.

Zeno trouwde met Ariadne, de dochter van Leo I en samen kregen ze twee zoons: Leo en Zeno. Hun vader zou hen beiden overleven. Leo II, de zevenjarige opvolger van Leo I, stond natuurlijk onder bestuur van zijn vader, die medekeizer werd in februari 474. In november 474 stierf Leo II en zo kreeg Zeno de keizerstitel (niet voor lang).

Verina, de weduwe van Leo I, kreeg van Zeno niet de toelating om met haar geliefde Patricius te trouwen. Dit is het begin van een jarenlange wraakneming (474-488). Eerst met haar broer Basiliscus, dan via haar dochter Leontia en later met Leontius en altijd in samenwerking met Illus, een landgenoot van Zeno. Basiliscus zou de keizerstroon zelfs usurperen, waardoor Zeno gedwongen was hoofdstad Constantinopel te ontvluchten (475-476). Hij zou uiteindelijk terug kunnen keren naar de stad, met steun van Theodorik de Ostrogoot.

De val van het West-Romeinse Rijk en Theodorik de Ostrogoot[bewerken]

Door al deze intriges werd Zeno's positie als keizer ondermijnd, alhoewel hij in theorie wel degelijk heerser was over het Romeinse Rijk. Dat Rijk was in het Westen uiteengevallen en Zeno zond Theodorik de Grote naar Italië om Odoaker te bestrijden. Zeno erkende uiteindelijk Julius Nepos, een neef van Leo I als keizer van het West-Romeinse Rijk tot diens dood in 480. Op termijn zou de macht in Italië toch vooral bij Theodorik liggen en hij stichtte het Ostrogotische Rijk in Italië, met hoofdstad Ravenna. Theodorik was opgevoed in Constantinopel en kende de Romeinse ideeën en idealen, waardoor hij goede contacten met de Romeinen (zowel in Oost als in het verslagen West) kon onderhouden.

Religie[bewerken]

Keizer Zeno had ook te kampen met religieuze problemen in zijn rijk. Binnen het christendom ontstonden geleidelijk aan verschillende visies op de leer. Zo was er het monofysitisme, dat benadrukte dat Christus slechts één natuur kende, namelijk een goddelijke natuur (en geen menselijke). Tegen de monofysieten kwamen al gauw verschillende clerici in opstand en het rijk werd verdeeld tussen monofysieten en aanhangers van het Concilie van Chalcedon. Zeno wou de strijdbijl tussen beide stromingen begraven en vaardigde het Henotikon uit: een keizerlijk edict dat religieuze eenheid in het hele rijk voorschreef.

Bronnen[bewerken]

Gregory, Timothy E. A History of Byzantium (Second Edition). Wiley-Blackwell, 2010.

Religieuze spanning[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]