3GPP Long Term Evolution

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Mobiele telefonie
Generaties

0G

0.5G

1G

2G

2.5G

2.75G

3G

3.5G

3.75G

3.9G

  • 3GPP Long Term Evolution (LTE)

4G

LTE (Long Term Evolution) is een 'high performance'-dataoverdrachtsysteem die als 3.9G-standaard wordt beschouwd.

Download en Upload snelheid[bewerken]

We gaan uit van een 2x20 MHz frequentieruimte, voor 2x5, 2x10, 2x15Mhz kan naar verhouding gedeeld worden.

Antennes: Piek download snelheid:
1 100 Mbit/s
2X2 MIMO 64-QAM 172 Mbit/s
4X4 MIMO 64-QAM 326 Mbit/s
Protocol: Piek upload snelheid:
LTE 50 Mbit/s
LTE 16-QAM 57.8 Mbit/s
LTE 64-QAM 86.4 Mbit/s

Upload werkt via 1 antenne.

Aanbieders[bewerken]

Nederland[bewerken]

Op 15 juli 2010 had Tele2 als eerste provider in Nederland een functionerend LTE-netwerk.[1] Kort daarna hadden KPN, Vodafone en T-Mobile ook haar eerste LTE netwerken in de lucht. Dit waren weliswaar kleine gebieden met een selectie groep van gebruikers die voornamelijk zijn gebouwd vanwege de 2,6GHz vergunningsverplichtingen.

Frequentieveiling 2012[bewerken]

In 2012 vond de veiling van frequenties [2] plaats op de grootste Nederlandse telecomveiling ooit. Tijdens deze veiling konden telecomproviders onder andere bieden op de frequenties die nodig zijn om het 4G-netwerk mogelijk te maken. Vodafone, KPN, T-Mobile en Tele2 kregen de frequenties in handen. Deze providers mogen de komende 17 jaar 4G telecomdiensten aanbieden in Nederland. Andere providers zullen gebruik moeten maken van de bestaande netwerken van bijvoorbeeld KPN en T-Mobile.

KPN is als eerste gestart met het ombouwen van de locaties. Direct na de toewijzing van de frequenties is KPN begonnen met de ombouwen van de locaties in Amsterdam en omgeving naar LTE800 (2x10MHz). KPN was al enkele jaren geleden begonnen met de plannen voor de ombouw. Mede daardoor hebben ze de voorsprong van 1 tot 1,5 jaar op de andere providers. KPN heeft in februari 2013 het 4G netwerk aangezet.

Vodafone was de tweede provider die het netwerk openstelde. In augustus 2013 ging het netwerk live in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Vodafone rolt in tegenstelling tot KPN direct uit naar LTE800 (2x10MHz) en LTE1800 (2x20Mhz) Hiermee hebben ze een voordeel voor de gebruikers van de iPhone 5. Het nadeel is dat Vodafone LTE1800 niet landelijk gaat uitrollen. Dat is te kostbaar aangezien ze ook LTE800 hebben wat veel meer dekking creëert. Door LTE-CA (CA= Carrier Aggregation) toe te passen zal Vodafone de hoogste snelheid (downlink = 225Mbps peakrate) kunnen aanbieden op plekken waar zowel LTE800 + LTE1800 actief is. Carrier aggregation is onderdeel van LTE-Advanced, waarmee in de toekomst tot maximaal vijf LTE-banden van maximaal 20MHz (gezamenlijk 100MHz) kunnen worden gecombineerd.

Als derde in de rij heeft T-Mobile zijn 4G-netwerk opengesteld op 18 november 2013 voor alle klanten. Een aantal gebruikers had al eerder toegang tot het netwerk, T-Mobile heeft dat gebruikt om het netwerk te testen. Groot-Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en delen van Den Haag waren de eerste plaatsen met toegang tot het 4G-netwerk. Alle klanten van T-Mobile met de iPhone 5 krijgen direct toegang tot het LTE-netwerk. De nieuwere iPhones 5S, 5C en 6 werken op alle netwerken. De iPhone 6 heeft op 4G+-netwerken een lagere theoretische snelheid dan de Samsung Galaxy Note 4 en Samsung Galaxy Alpha.[3]

LTE1800 reikt wel veel minder ver dan LTE800. T-Mobile heeft geen 800MHz kunnen bemachtigen in de veiling, daardoor zal T-Mobile meer antennes moeten voorzien van LTE en het langer duren voordat er landelijke dekking zal zijn en zal er binnenshuis ook mindere dekking zijn.

Planning[bewerken]

KPN rondt de landelijke dekking (> 95%) in het 1e kwartaal van 2014 af.

Vodafone heeft landelijke populatie dekking (>95%) sinds september 2014.

T-Mobile heeft geen uitspraken gedaan, eind 2014 willen ze de meerderheid van de klanten 4G bieden. Zeer waarschijnlijk zal het tot midden/eind 2015 duren voordat er landelijke dekking is.

Tele2 moet nog beginnen met de uitrol, maar landelijke dekking zal ongeveer gelijk lopen met die T-Mobile, dus midden/eind 2015.

België[bewerken]

In België biedt vanaf 5 november 2012 enkel Proximus LTE aan in een beperkt aantal steden. Daarnaast liet ook BASE weten LTE nog te willen aanbieden in 2012 en ook Mobistar zegt interesse te hebben in LTE.[4] Telenet start met het testen van LTE in Mechelen. Het heeft daarvoor een testlicentie gekregen van het BIPT. De kabelaar verwacht downloadsnelheden tot 80 Mb/s.[5]

Frequentieveiling[bewerken]

Nederland[bewerken]

De Nederlandse frequentieveiling begon op 1 oktober 2012 en duurde langer dan verwacht. De geschatte opbrengst werd getaxeerd op minder dan € 1 miljard.[6] Naast bestaande frequenties die zijn geveild omdat de vergunningen begin 2013 afliepen, zijn er ook vergunningen geveild voor nieuwe frequentiebanden. In totaal zijn er 41 vergunningen geveild met een looptijd van 17 jaar.[7] Er ontstond een felle biedingsstrijd tussen de bestaande telecomproviders, KPN, Vodafone en T-Mobile, die alle drie het spectrum van 800 en 900MHz wilden hebben. In totaal werd € 3,8 miljard betaald voor het gebruik van de frequenties.[6] Het was een recordopbrengst, een eerdere veiling in 2000 bracht € 2,7 miljard op.[6] Marktleider KPN en Vodafone betaalden elk ruim € 1,3 miljard en T-Mobile € 911 miljoen. T-Mobile koopt net als KPN 15 vergunningen. Er is daarnaast één nieuwkomer op de telecommarkt: Tele 2, dat € 161 miljoen heeft betaald voor twee vergunningen. Twee kabelmaatschappijen, UPC en Ziggo, deden gezamenlijk mee aan de veiling, maar zij trokken zich tijdens het proces terug omdat het bedrag te ver opliep.[6]

Operator Band Spectrum Band Spectrum Band Spectrum Band TDD Spectrum Band Spectrum Band TDD Spectrum Band Spectrum
KPN 800 MHz 2x10 MHz 900 MHz 2x10 MHz 1800 MHz 2x20 MHz 1900 MHz 1x5 MHz 2100 MHz 2x19,8 MHz 2600 MHz 1x30 MHz 2600 MHz 2x10 MHz
Vodafone 800 MHz 2x10 MHz 900 MHz 2x10 MHz (eGSM) 1800 MHz 2x20 MHz 1900 MHz 1x5.4 MHz 2100 MHz 2x19.6 MHz 2600 MHz 2x10 MHz
T-Mobile 900 MHz 2x15 MHz 1800 MHz 2x30 MHz 1900 MHz 1x24.6 MHz 2100 MHz 2x20 MHz 2600 MHz 1x25 MHz 2600 MHz 2x5 MHz
Tele2 800 MHz 2x10 MHz 2600 MHz 1x5 MHz 2600 MHz 2x20 MHz
ZUM 2600 MHz 2x20 MHz

België[bewerken]

De Belgische overheid gaat ook in 2013 de 800MHz-frequenties veilen voor het gebruik van LTE.[8] Er zijn al LTE-netwerken operationeel op de 1800MHz-band van onder meer Mobistar en Proximus. De lagere frequenties maken het mogelijk dat een groter gebied met een mast bediend kan worden en lagere frequenties dringen ook beter door in gebouwen.

Uitrol[bewerken]

België[bewerken]

Op 28 juni 2011 kondigde België's grootste telecomoperator Belgacom de uitrol van 's lands eerste LTE-netwerk aan.[9] Op 28 november kondigde het bedrijf het verkrijgen van een LTE-licentie van de telecomregulator aan.[10] Op 3 juli 2012 werd de uitrol in 5 grote steden bevestigd (Antwerpen, Gent, Leuven, Luik en Namen) en de commerciële uitrol vóór het einde van 2012 aangekondigd.[11]

Het Brussels Gewest hanteert strenge stralingsnormen maar desondanks zou LTE er uitgerold (kunnen) worden.[12]

Sinds einde 2013 heeft Proximus z'n LTE netwerk uitgerold over heel België[13].

Nederland[bewerken]

Op 15 januari 2013 maakte KPN als eerste provider van Nederland de prijzen voor het LTE-netwerk bekend.[14] Vanaf 4 februari dat jaar is het netwerk geactiveerd en sinds eind maart 2014 heeft KPN met ruim 95% van de bevolking vrijwel landelijke LTE-dekking.

In Nederland zijn drie aanbieders aanwezig die in staat zijn een goede landelijke dekking en goede verbindingen in gebouwen kunnen te leveren op basis van de uitkomst van de frequentieveiling. Dat zijn KPN, Vodafone en Tele2, welke 800 MHz-frequenties hebben verworven. T-Mobile, die in november 2013 is begonnen met het aanbieden van LTE [15], is alleen in staat om LTE op 1800 MHz in te zetten en zal dit vermoedelijk aanvullen met UMTS900 om een voldoende breedbandige verbinding te kunnen leveren. Aangezien er nog geen LTE-toestellen zijn voor 900 MHz, zal T-Mobile deze frequentie nog niet kunnen gebruiken voor LTE.

KPN is al begonnen met de UMTS900 en loopt daarmee voor op de andere providers. T-Mobile gaat in 2014 beginnen met de UMTS900 uitrol en Vodafone heeft nog niet bekend gemaakt of ze hier ook gebruik van gaan maken, de verwachting is dat het wel gebeurt.

In januari 2014 zijn de volgende LTE-netwerken actief in Nederland:

  • KPN, voornamelijk 800 MHz, er wordt getest op de 1800 MHz-band, bereikt nu 95% van de Nederlanders en 91% van het oppervlak [16] .
  • Vodafone, deels 1800 MHz, deels 800 MHz, heeft een dekking van ca. 69% van de bevolking en 51% van het oppervlak [17].
  • T-Mobile, 1800 MHz netwerk, heeft een bevolkingsdekking van 29% en een oppervlaktedekking van 10% [18].
  • Tele2, 800 MHz, gaat begin 2014 live. Rolt samen met T-Mobile het netwerk uit [19]

Toekomst[bewerken]

LTE-Advanced (opvolger van 3GPP) kan als een verbeterde versie van 3GPP in 4G gebruikt gaan worden. In vergelijking met andere draadloze communicatienormen gaat LTE-Advanced een belangrijke stap verder. Het stelt zeker hoge technische indicatoren in. Er is geen twijfel dat LTE-Advanced (4G) in de komende jaren een van de belangrijkste vormen van mobiele communicatie zal worden, het zal verdere ontwikkeling voor de volgende generatie van mobiele communicatie zeker bevorderen. In Azië wordt al flink geïnvesteerd in de uitrol van 5G, dat rond 2020 uitgerold zou moet worden in het continent. Wanneer in Nederland gebruik gemaakt kan worden van 5G is onbekend. Wel is er door de Europese commissie alvast 700 miljoen euro vrijgemaakt voor het opzetten van een 5G netwerk in Europa.[20]


Bronnen, noten en/of referenties
  1. Tele2 bouwt eerste 4G-netwerk van Nederland. Colin van Hoek (2010-07-15) Geraadpleegd op 17 augustus 2010
  2. Frequentieveiling Nederland
  3. 'IPhone 6 heeft bij Nederlandse providers trager 4g dan recente Samsungs'. Tweakers (11 september 2014)
  4. Nicolas De Poorter. Mobistar heeft ook interesse in LTE (4G) (2010-03-24) Geraadpleegd op 24 maart 2010
  5. Nicolas De Poorter. Telenet test LTE (4G) in Mechelen (2010-03-03) Geraadpleegd op 24 maart 2010
  6. a b c d NRC Handelsblad, Veiling mobiele frequenties brengt € 3,8 miljard op, 14 december 2012 klik hier voor artikel, geraadpleegd op 12 februari 2013
  7. Agentschap telecom: Multiband frequentieveiling afgerond, 14 december 2012 klik hier voor artikel, geraadpleegd op 12 februari 2013
  8. Tweakers.net: Belgische overheid veilt beste 4g-frequenties nog dit jaar, 1 februari 2013, geraadpleegd op 12 februari 2013
  9. Uitrol eerste 4G netwerk in België en strategisch partnerschap met Fon
  10. Belgacom investeert in 4G-licentie
  11. Belgacom breidt 4G-netwerk in 5 nieuwe steden uit
  12. 4G-netwerk in Brussel kan toch, ondanks strenge normen, 19 februari 2013, deredactie.be
  13. heel België
  14. KPN maakt prijzen 4G-internet bekend
  15. [1] Telegraaf, T-Mobile begint uitrol 4G in november, 16 september 2013, geraadpleegd op 29 oktober 2013
  16. [2] netwerk KPN, geraadpleegd op 05-04-2014
  17. [3] netwerk Vodafone, geraadpleegd op 05-04-2014
  18. [4] netwerk T-Mobile, geraadpleegd op 05-04-2014
  19. [5] info site, geraadpleegd op 05-04-2014
  20. 4G platform, 4G? Wat dacht je van 5G!?, geraadpleegd op 10 augustus 2014