Albert Eduard Stoové

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Albert Eduard Stoové
AEStoove.png
Bijnaam Ed
Geboren 26 december 1920
Yogyakarta
Overleden 23 september 2010
Delft
Land/partij Nederlands-Indië
Onderdeel Militaire Luchtvaart
Dienstjaren 1939-1946
1954-1976
Rang Sergeant
Eenheid 2-VLG-V
334 Squadron
Slagen/oorlogen Verdediging van Singapore
Slag om Malaya
Slag om Balikpapan
Slag om Java
Onderscheidingen Vliegerkruis
Ander werk Autoverkoper, Garagemonteur, Verzekeringsagent
Portaal  Portaalicoon   KNIL

Albert Eduard Stoové (Yogyakarta (Nederlands-Indië), 26 december 1920 - Delft, 23 september 2010) was sergeant-kortverband-vlieger der Militaire Luchtvaart van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (ML-KNIL) tijdens het begin van de Tweede Wereldoorlog. Voor zijn bewezen diensten bij de 2-VLG-V onder leiding van Kapt. Jacob Pieter van Helsdingen ontving hij op 24 februari 1942 het vliegerkruis.

Voor de oorlog[bewerken]

Jeugd[bewerken]

Albert Eduard (Ed) Stoové werd op 26 december 1920 geboren te Yogyakarta in Nederlands-Indië als het derde van de in totaal acht kinderen van Jozeph Leophinus Gaillard Stoové en Louise Caroline Françoise Manz. Zijn vader was van Nederlandse en Duitse afkomst, en zijn moeder was van Zwitserse afkomst. Zijn vader was eigenaar van een melkerij genaamd "Louise" te Djetis. Tevens had hij renpaarden en jockies en leverde renpaarden aan Sultan Hamengkoeboewono VIII van Djokjakarta. Mede hierdoor had Ed een redelijk makkelijke en fijne jeugd.[1]

Het embleem van 2-VLG-V. De groep waartoe Stoové behoorde tijdens de oorlog.

Opleiding tot vlieger[bewerken]

Omdat Stoové eind december 1938 zijn 18e verjaardag gevierd had moest hij zich in januari 1939 melden voor zijn dienstplicht. Na zijn algemene basisopleiding werd hij ingedeeld bij de marine. Hij zag het echter niet zitten om langere periodes op een schip te moeten zitten en vroeg om overplaatsing naar de luchtmacht, wat hem werd toegekend. Al snel mocht hij beginnen met opleiding tot vlieger op vliegbasis Kalidjati, Bandoeng-Java. Hier trainde hij in een Koolhoven FK 51. In december 1939 behaalde Stoové zijn vliegers opleiding. Na zijn opleiding vloog Stoové in de Glenn Martin 139, echter maakte hij al binnen een half jaar de overstap naar jachtvliegtuigen. Op 1 juli 1941 werd Stoové na een re-organisatie toegevoegd aan het nieuwe opgerichte tweede afdeling van vliegtuiggroep vijf, kortweg 2-VLG-V, alwaar hij voor het eerst zijn eigen persoonlijke jachtvliegtuig kreeg: De B-3117.[2]

Tweede Wereldoorlog[bewerken]

Slag om Malaya[bewerken]

De Nederlandse hulp aan Singapore was al voor aanvang van de vijandigheden overeengekomen. Al vanaf oktober 1940 wisselden de Britten en Nederlanders militaire informatie aan elkaar uit. In november van dat jaar hadden de eerste besprekingen plaatsgevonden tussen de Britten, Australiërs en de Nederlanders, over een gezamenlijke verdediging van het gehele gebied. Op 9 december 1941 vertrokken meerdere vliegtuiggroepen, inclusief 2-VLG-V, de groep waarbij Sgt. Stoové was ingedeeld, naar Singapore. In totaal werden er 27 Glenn Martin 139 bommenwerpers en 12 Brewster 339 jagers naar Singapore gestuurd die werden gestationeerd op Kallang Airfield.

Vanaf deze vliegveld vloog Stoové meerdere missies ter verdediging van Singapore, tijdens één van deze missies werd onder andere een Japanse torpedobootjager tot zinken gebracht door zijn groep, en werden er 4 Japanse vliegtuigen neergehaald. Bij deze actie verloor 1 Nederlandse piloot (Sgt. Groot) zijn leven. De groep keerde op 18 januari 1942 terug naar Java. Samen met 7 andere Brewster Buffalo piloten vloog hij naar Semplak, terwijl 23 andere piloten uitweken naar Andir en Tjilitian. Doordat ze de 18e terugvlogen ter verdediging van Java, misten de vliegers op een haar na het einde van de Slag om Singapore.

Slag om Balikpapan[bewerken]

Op 23 januari was Stoové één van de betrokken vliegers die bombardementen uitvoerde op Japanse schepen in de Straat Makassar. In totaal vlogen er 20 Brewster 339's, van 1-VLG-V en 2-VLG-V, met elk 2 bommen van 50 kg. In totaal werden er 8 'hits' (waaronder één hit door Stoové)[3] geregistreerd op 4 schepen. Tijdens deze actie kwam de koppelgenoot van Stoové, Vdg. Robert Adolf Rothkrans om het leven. Deze werd door vijandelijk vuur neergeschoten. Voor deze aanval werd Stoové onderscheiden met het Vliegerkruis.

Slag om Java[bewerken]

Op 1 maart 1942 moest Kapt. van Helsdingen een aanval op de Japanse landingen op Eretan Wetan leiden, en koos Stoové uit als zijn koppelgenoot. Om ongeveer 05.30 uur startten de zeven inzetbare jagers (5 van 1-VLG-V en 2 van 2-VLG-V). Het achtste ingedeelde toestel (van 2-VLG-V) kon niet mee, omdat tijdens het proefdraaien eerder op de ochtend de motor in brand vloog. De vliegers van 1-VLG-V die meededen aan deze aanval waren: Kapt. van Rest, 1st Lt. Tideman, 1ste Lt. Benjamins, Sgt. Adam en Sgt. van Kempen.[4] Onder hevig luchtafweervuur gooiden ze hun bommen af boven schepen, en beschoten ze de landingsvaartuigen die vol zaten met Japanse militairen in drie aparte runs. Hierna keerden ze terug naar hun vliegbasis. Van Rest zijn toestel (B-3131) was meerdere malen in de vleugel geraakt en zijn toestel moest daarna aan de grond blijven. In bijna dezelfde bezetting als tijdens de eerste aanval stegen de vliegers (behalve Kapt. van Rest en Sgt. van Kempen die werd vervangen door Sgt. Compaan) om 07:45 weer op voor een tweede aanval. Bij deze aanval werden troepenformaties gemitrailleerd door 1st Lt. Benjamins en Sgt. Stoové. Enkele vliegtuigen werden wel geraakt door het afweervuur echter konden deze kogelgaten snel worden afgeplakt na terugkomst. Op de terugweg kreeg Stoové nog wel motorproblemen, maar hij haalde het vliegveld zonder kleerscheuren.

Prisoner Of War[bewerken]

Na de capitulatie van Nederlands-Indië op 8 maart 1942 werd Stoové in de navolgende drie jaren naar verschillende jappenkampen gestuurd. Zo werd hij onder andere ter werk gesteld in een jappenkamp op het eiland Flores, waar hij met andere gevangenen onder andere landingsbanen moest aanleggen voor de Japanse luchtmacht.

Na de oorlog[bewerken]

Emigratie[bewerken]

Nadat de oorlog afgelopen was, en Stoové uit het jappenkamp bevrijd was, kreeg hij eervol ontslag en ging aan de slag bij een auto-dealer. Nadat Nederland in 1949 de onafhankelijkheid van Indonesië erkende, was het er voor bewoners met een europese afkomst zeer gevaarlijk. Velen bewoners die een europese afkomst hadden werden opgejaagd, mishandeld, en soms zelfs vermoord. Vooral (ex-)militairen en inheemse bevolkingen die samengewerkt hadden met de Nederlanders waren het slachtoffer. Nadat Stoové via een kennis te horen kreeg dat ze hem op het oog hadden besloot hij het land te ontvluchten. In 1954 emigreerde Stoové tezamen met zijn vrouw, Janet Edith van Handenhove, naar Nederland. Op 12 mei 1954 begon hun bootreis op de MS Willem Ruys vanuit Nederlands-Indië naar Rotterdam, dat drie weken duurde, waarna ze zich vestigden in Bloemendaal.

Terug in dienst[bewerken]

Via een oude kennis uit Nederlands-Indië hoorde Stoové dat de Nederlandse luchtmacht oude vliegers van de ML-Knil aan nam. Hierop besloot hij te solliciteren, waarna hij werd aangenomen en gestationeerd op vliegbasis Soesterberg bij 334 Squadron. Vanwege dit verhuisde het gezin naar Delft. Stoové vloog in Nederland geen jachtvliegtuigen meer, enkel transportvliegtuigen. Dit ging om zowel goederen en personeel van de luchtmacht, als om goederen en leden van de koninklijke familie. Eind 1975 ging Stoové, vanwege zijn 55ste verjaardag, met vervroegd pensioen, waarna hij tot zijn 70ste nog bij een autogarage in Delft aan het werk was. Stoové is één van de weinige luchtmachtpiloten die 10.000+ vlieguren op zijn naam schreef. Op 23 september 2010 overleed Stoové in verpleeghuis Bieslandhof te Delft.[5]

Onderscheidingen[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Informatie uit stamboom gegevens van een neefje van Stoové, Dhr. G.L.G. Stoové.
  2. Lijst van ML-KNIL Brewsters
  3. Boer, P.C., De luchtstrijd rond Borneo, Van Holkema & Warendorf ISBN 90-269-4253-2.
  4. Mars et Historia, 31ste jaargang, 4de uitgave.
  5. Informatie van een rouwkaart afgehaald.
  6. Onderscheidingen.nl, Stoové, A.E.