Billiton (eiland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Billiton
Eiland van Indonesië
Billiton (eiland)
Billiton (eiland)
Locatie
Land Indonesië
Provincie Banka-Billiton
Locatie Javazee
Coördinaten 2° 50′ ZB, 107° 55′ OL
Algemeen
Oppervlakte 4833 km²
Inwoners (2010) 262.357
Hoofdplaats Tanjung Pandan
Hoogste punt Tajam (500 m)
Portaal  Portaalicoon   Indonesië
Belitung Topography.png

Billiton (Indonesisch: Belitung) is een eiland in het westen van Indonesië, gelegen in de Straat Karimata tussen Sumatra en Borneo. In dezelfde zeestraat ligt ook het eiland Banka. Sinds begin 19e eeuw wordt op Billiton tinerts gedolven.

Het Nederlandse koningshuis Oranje-Nassau heeft als aandeelhouder aanzienlijk aan de mijnbouw op Billiton verdiend.

Geschiedenis[bewerken]

Op 13 augustus 1814 werd het eiland Banka door de Engelsen geruild tegen het "etablissement Cochin". Aangezien van het bij Banka behorende Billiton gezegd werd dat het rijk in erts was wilden de Engelsen dit eiland aanvankelijk zelf behouden, maar op 17 maart 1824 werd ook dit aan de Nederlanders overgedragen.

Drie Nederlandse industriëlen, Wolter Robert van Hoëvell, Vincent Gildemeester van Tuyll van Serooskerken en John Francis Loudon richtten in 1850 de Billiton Maatschappij op om de ertsvoorkomens op het eiland te exploiteren. De maatschappij werd gefinancierd door de uitgifte van aandelen, die voor een groot deel in handen van prins Willem Frederik Hendrik kwamen. De concessie werd in 1853 verleend.

Bij de ertswinning waren de werkomstandigheden voor de koelies slecht: velen stierven aan ziektes. De Nederlandse opzichters klaagden intussen over het gebrek aan afleiding op het eiland. De verlenging van de concessie leidde rond 1882 tot een schandaal in het Nederlandse parlement toen bleek dat koning Willem III de concessieverlenging moest bekrachtigen, terwijl hij een fors pakket aandelen had.

In 1908 werd een onderzoek uitgevoerd naar de arbeidsomstandigheden bij Billiton, die in vele opzichten niet rooskleurig waren. Zo tierde er de opiumhandel.

Na de Indonesische onafhankelijkheid verdween de Billiton Maatschappij in de jaren 1950 van het eiland. De maatschappij bleef wel in andere landen actief, en groeide uit tot een van de grootste bedrijven ter wereld, BHP Billiton.