Blauwe hardsteen
Blauwe hardsteen, hardsteen, arduin, kolenkalksteen of petit granit is een kalksteen met een min of meer uitgesproken blauwgrijze kleur die wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van zeer veel resten crinoïden. Crinoïden zijn kleine skeletjes van zeelelies. Zeelelies zijn diertjes die op de bodem van ondiepe zeeën leven. Bij het afsterven bleef hun kalkskelet op de bodem achter en samen met de calcietafzetting die het geheel aan elkaar smeedde, vormde zich in de loop van honderden jaren de blauwe hardsteenlaag. De steen is dus een aaneenkitting van crinoïden door microkristallijn calciet. De kleur wordt bepaald door zeer fijn verspreid koolstof.
Blauwe hardsteen bevat +/- 96% calciet (CaCO3), het dominerende mineraal in de meeste kalkstenen. Het gesteente bevat een hoog aandeel aan versteende fauna. Deze zijn soms aan het oppervlak zichtbaar.
Als de fossielen gevuld zijn en volledig met de massa van de steen verbonden vormen zij geen gevaar. Meestal verhogen zij door hun uitzicht de waarde van het materiaal. De meest voorkomende fossielen naast de zeelelies zijn:
- schelpen van brachiopoden of ‘schelpdieren’.
- Kolonies van poliepen of ‘bijennesten’.
- Kolonies van syringopora.
- Sponzen van Asteractinella-soort of ‘Wolfpoot’.
Naast deze elementen bevat de steen vaak secundaire mineralen zoals dolomiet, kwarts, pyriet, marcasiet en fluoriet. Het gehalte aan dolomiet kan variëren van 1 tot 10%. Kwarts is eerder verspreid in microscopisch kleine kristallen en in een mate van minder dan 2%. De ijzersulfiden, pyriet en marcasiet, gele mineralen met een metaalachtige glans die harder zijn dan calciet, kunnen voorkomen als massieve nagels of als aders in breuken. Deze nagels worden ook doornen, kogels, kwartskogels en mierennesten genoemd. Fluoriet komt hoofdzakelijk voor in witte aders en vlekken.
Het soortelijk gewicht van blauwe hardsteen is 2,8kg/dm3.
Inhoud |
[bewerken] Voorkomen en ontstaan
[bewerken] Belgische hardsteen
De Belgische hardsteen, van Laat-Devonische tot Vroeg-Carboon-ouderdom, komt met name voor in de Ardennen. De kalksteen is daar ontstaan in een ondiep marien afzettingsmilieu waar veel leven te vinden was. Doordat het afzettingsmilieu veelal een reducerend milieu kende, zijn zwavelhoudende mineralen ontstaan en bevat de kalksteen een hoog percentage organisch materiaal. Hierom wordt het ook wel "kolenkalk" genoemd. Het H2S (waterstofsulfide) dat vrijkomt als er op het gesteente geslagen wordt, heeft de naam "stinkkalk" opgeleverd.
Omdat het gesteente zo hard en dicht is wordt het in de volksmond ook petit granit genoemd. Graniet is echter een stollingsgesteente en de blauwe hardsteen een afzettingsgesteente.
In België zijn er vier streken waar blauwe hardsteen wordt ontgonnen.
- Écaussinnes, Neufvilles, Zinnik
- Condroz: Anthisnes, Barvaux, Clavier, Comblain-au-Pont, Modave, Ouffet, Sprimont
- Vallei van de Bocq: Yvoir
- Vallei van de Molignée: Anhée.
Met tegenwoordig twee grote productieregio's:
Andere namen voor deze steensoort:
- Belgische blauwe hardsteen, Blauwe steen, Blauwsteen, Belgische hardsteen, Hardsteen, Naamse hardsteen, Arduin, Blauwe Arduin, Escosijnse steen, Crinoïdekalksteen, kolenkalk, stinkkalk, petit granit.
- Frans: Hardouin, Pierre de taille.
- Engels: Belgian Fossil.
[bewerken] Ierse hardsteen
Dezelfde bank waaruit Belgische hardsteen wordt gewonnen, komt na honderden kilometers ondergronds in Ierland weer boven. Hier wordt een andere variëteit gewonnen: de Ierse hardsteen, in groeven in o.a Kilkenny en Carlow. De steen is iets fijner van structuur en de crinoïden zijn kleiner en gelijkmatiger verdeeld.
Verder wordt ook in andere landen vergelijkbare steen gewonnen, bijvoorbeeld in Spanje en China.[1]
[bewerken] Chinees hardsteen
Chinees hardsteen is een steeds meer gebruikte natuursteen die in China wordt gewonnen. De populairste regio is Qing Dao. In dit gebied liggen vele steengroeven die kwalitatief goed Chinees hardsteen produceren. Chinees hardsteen is verkrijgbaar in meerdere kenmerken, elk met hun eigen eigenschappen.
Chinees hardsteen gezoet is een tegel met een donkere blauwgrijze kleur en heeft een licht geschuurd oppervlakte. Een kenmerk van deze afwerking is dat hij krasgevoelig is, maar deze krassen trekken naar verloop van tijd weg door de verkleuring die bij alle hardstenen ontstaat bij blootstelling aan UV licht. Andere bekende afwerkingen zijn gevibreerd (minder krasgevoelig) en gebrand (of gevlamd) en geborsteld (niet krasgevoelig en geen verkleuring door UV licht).[2]
[bewerken] Zie ook
Bronnen, noten en/of referenties:
