Bloemformule

Een bloemformule is een notatiemethode om de opbouw van een bloem weer te geven met behulp van letters, getallen en symbolen. Een bloemdiagram is een tekening van de projectie van een bloem op een vlak loodrecht op de as van de bloem gericht. Het vormt een soort plattegrond, met het doel een overzicht te geven van de bouw van een bloem. Een bloemformule probeert de volgende zaken weer te geven: bloemsymmetrie, de aantallen onderdelen, hun onderlinge betrekkingen (zoals hun plaatsing en vergroeiing) en de situering van de vruchtbladen. Er is een grote variatie in systemen. Een bloemformule en een bloemdiagram kunnen elkaar aanvullen. De algemene formule wordt gebruikt om de opbouw van een bloem van een plant (soort, geslacht of familie) aan te geven.

Schema samenstelling van een bloemformule

volgnr.	symbool	waarde	symbool Strasburger	symbool alternatief 2	symbool alternatief 3	uitgewerkt voorbeelden en variaties
1	bloemsymmetrie	actinomorf zygomorf assymmetrisch	* ↓	X Z %	↑ $	(het symbool voor symmetrie wordt soms achter het teken voor het onderdeel gezet, waar het specifiek betrekking op heeft; bij voorbeeld: CoZ voor een zygomorfe kroon)
extra1	geslachtsverdeling	mannelijk vrouwelijk tweeslachtig		♂  ♀ ♂+♀		(deze aanduiding kan worden weggelaten, want het blijkt ook uit de aanwezigheid van een androecium en/of een gynoecium)
2	kelk	Kalyx Calyx	Kn	Kn	Can, CAn	K(4-5): kelk met 4 of 5 vergroeide kelkbladen (sepalen) Ca(4-5): kelk met 4 of 5 vergroeide kelkbladen
3	kroon	Corolla Corolla	Cn	Cn	Con, COn	C3+3=C3+3: kroon met twee kransen van 3 kroonbladen (petalen) Co6: kroon met 6 kroonbladen
2+3	bloemdek	Perigoon met Tepalen	Pn	Tn	CaCon	P3=P3: bloemdek met 3 bloemdekbladen (tepalen) CaCo6: bloemdek met 6 bloemdekbladen
4	meeldraden	Androecium	An	An	An	A(9)+1: negen vergroeide meeldraden en 1 losse A∞=A∞: veel meeldraden (>12)
5	vruchtblad	Gynoecium	Gn	Gn	Gn	G(4): vruchtbeginsel met 4 vergroeide bovenstandige vruchtbladen (carpellen). Soms wordt de G onderstreept: G4
extra2	Vruchttype					(dit gegeven wordt soms toegevoegd)

Kruipende boterbloem

n - kleine n staat voor "een getal"

∞ - staat voor ">12"

Daarnaast worden nog verscheidene andere symbolen gebruikt. Als gelijksoortige bloemdelen met elkaar vergroeid zijn wordt dit aangegeven met (). Wanneer het niet-gelijksoortige vergroeide bloemdelen betreft, wordt dit aangegeven met [ ] of met { }.

Inplanting van de bloemdelen kan spiraalsgewijs (symbool ) , actinomorf (symbool ) of zygomorf (symbool %) zijn.

Bij steriele meeldraden of vruchtbladen wordt dit aangegeven met een punt achter het aantal. Voorbeeld: A5+5· voor een dubbele krans van meeldraden waarvan de binnenste krans onvruchtbaar is.

(G) betekent dat het vruchtbeginsel vergroeid is. Bovenstandig, tussenstandig of onderstandig vruchtbeginsel resp. G, , .

Voorbeelden bloemformules

Voorbeeld voor de Violaceae:

• ↑ K5 C5 A5 G(3)
• Ca⁵ CoZ⁵ A⁵ G⁽³⁾
• ↓, 5, 5, 5, (3). Bij deze laatste formule zijn de letters weggelaten, alle 5 posities moeten daarom ingevuld worden, met uitzondering als er een bloemdek is (bijvoorbeeld -5-, met extra streepjes, voor 5 tepalen).
  Eventueel wordt het vruchttype nog toegevoegd.

Andere voorbeelden volgens Strasburger:

• Sedum: * K5 C5 A5+5 G5
• Galanthus: * P3+3 A3+3 (3)
• Lamium: ↓ K(5) [C(5) A4] G(2)
• Ranunculus: * K5 C5 A∞ G∞ of K₅C₅A_∞G_∞

Bloemdiagram

Het bloemdiagram is een schematische voorstelling van een dwarsdoorsnede van een bloem. De dwarsdoorsnede gaat door het meest kenmerkende deel van de bloemdelen. De onderdelen van de bloem worden in hun onderlinge verband weergegeven, eventueel aangevuld met details van de vormen. De min of meer 'vaste' onderdelen van de tekening zijn:

• bloembekleedselen (kelk- en kroonbladen) worden weergegeven met sikkelvormige figuren
• meedraden worden weergegeven met een ellips of met een weergave van de dwarse doorsnede van helmknoppen
• stampers worden weergegeven met een schematische doorsnede van het vruchtbeginsel

Sterk vergroeide bloemdelen worden met een doorgetrokken boogje en zwak vergroeide met een gestippeld boogje aangegeven.

Tulp bloemformule: * K3 C3 A6 G(3) of K3C3A6G(3)

tulp

bloemdiagram van een tulp

Externe links

• (en) [1] Digital Flowers
• (en) [2] bloemformules ?

Mediabestanden

Zie de categorie Strasburgers flower diagrams van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Mediabestanden

Zie de categorie Flower diagrams van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.