Condensspoor

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Uitgewaaierde condenssporen in stabiele lucht zorgen voor een groot deel van de sluierbewolking
Condenssporen van een jet
Een C-141 Starlifter laat 4 condenssporen achter die van onder door de zon beschenen worden
een Boeing 747-400 van Qantas vliegt op 11 km hoogte boven Moskou

De witte condenssporen, ook wel vliegtuigstrepen of contrails (een samenvoeging van condensation en trails) genoemd, die het licht van de zon iets kunnen temperen, zijn kunstmatige wolken die ontstaan doordat uitlaatgassen van vliegtuigmotoren de hoeveelheid waterdamp en roetdeeltjes in de lucht op de vliegroute doen toenemen. Dat gebeurt meestal rond 10 kilometer hoogte in de atmosfeer, waar de lucht zeer koud is en het meer dan 40 graden vriest.

Verklaring[bewerken]

Koude lucht kan maar weinig waterdamp bevatten en de extra waterdamp die daar in de lucht wordt gebracht leidt daarom direct tot wolkenvorming (condensatie) in de vorm van strepen. De streep begint meestal een eindje achter het vliegtuig, omdat de warmte van de uitlaatgassen wolkenvorming dicht bij de motoren belemmert.

De strepen zeggen veel over de atmosfeer op grote hoogte. Lossen ze snel op dan wijst dat op droge lucht en is de kans op een weersomslag klein. Lossen de vliegtuigstrepen langzaam op en groeien ze flink uit dan is er in de regel een weersverandering op til, die hooguit een paar dagen op zich laat wachten. De meer uitgestrekte wolkensluiers zijn soms moeilijk te onderscheiden van natuurlijke hoge bewolking en blijven lang intact. Uit satellietwaarnemingen blijkt dat vliegtuigstrepen in omgeving Nederland en België in veel gevallen langer dan een dag blijven bestaan en in een kwart van de gevallen zelfs langer dan twee dagen.

De wolken op die hoogte bestaan geheel uit ijskristallen. Door breking en weerkaatsing van zonlicht zijn er soms optische verschijnselen in te zien, zoals een gekleurde bijzon.

Condenssporen worden in het weerbericht meestal niet vermeld, en als er wel aandacht voor is worden deze doorgaans aangeduid met "sluierbewolking".

Op geringere hoogtes doen vliegtuigen soms ook wel het omgekeerde. In lage en middelbare bewolking veroorzaakt een vliegtuig soms een oplosspoor door de hitte van de motoren.

Onderzoek[bewerken]

In internationaal verband wordt onderzoek gedaan naar de invloed van het luchtverkeer op de atmosfeer. Het Intergouvernementele Panel op het gebied van klimaatveranderingen (IPCC) stelt vast dat vliegtuigen, die naast koolstofdioxide nog verschillende andere stoffen uitstoten, op een complexe manier invloed zouden hebben op het klimaat. Het effect op het klimaat van mogelijke veranderingen in de bewolking door het vliegverkeer is onzeker. Naast de vliegtuigstrepen gaat het ook om hoge bewolking die het broeikaseffect mogelijk verder versterkt.[1]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • De tekst op deze pagina of een eerdere versie daarvan is afkomstig van de website van het KNMI.
  1. Stocker et al. Technical Summary p. 55. in Climate Change 2013: The Physical Science Basis. IPCC WG1