Condensspoor
.jpg)
De witte condenssporen, ook wel vliegtuigstrepen of contrails (een samenvoeging van condensation en trails) genoemd, die het licht van de zon iets kunnen temperen, zijn kunstmatige wolken die ontstaan doordat uitlaatgassen van vliegtuigmotoren de hoeveelheid waterdamp en roetdeeltjes in de lucht op de vliegroute doen toenemen. Dat gebeurt meestal rond 10 kilometer hoogte in de atmosfeer, waar de lucht zeer koud is en het meer dan 40 graden vriest.
Inhoud |
[bewerken] Verklaring
Koude lucht kan maar weinig waterdamp bevatten en de extra waterdamp die daar in de lucht wordt gebracht leidt daarom direct tot wolkenvorming (condensatie) in de vorm van strepen. De streep begint meestal een eindje achter het vliegtuig, omdat de warmte van de uitlaatgassen wolkenvorming dichtbij de motoren belemmert.
De strepen verraden veel over de atmosfeer op grote hoogte. Lossen ze snel op dan wijst dat op droge lucht en is de kans op een weersomslag klein. Lossen de vliegtuigstrepen langzaam op en groeien ze flink uit dan is er in de regel een weersverandering op til, die hooguit een paar dagen op zich laat wachten. De meer uitgestrekte wolkensluiers zijn soms moeilijk te onderscheiden van natuurlijke hoge bewolking en blijven lang intact. Uit satellietwaarnemingen blijkt dat vliegtuigstrepen in omgeving Nederland en België in veel gevallen langer dan een dag blijven bestaan en in een kwart van de gevallen zelfs langer dan twee dagen.
De wolken op die hoogte bestaan geheel uit ijskristallen. Door breking en weerkaatsing van zonlicht zijn er soms optische verschijnselen in te zien, zoals een gekleurde bijzon.
Condenssporen worden in het weerbericht meestal niet vermeld, en als er wel aandacht voor is worden deze doorgaans aangeduid met "sluierbewolking".
Op geringere hoogtes doen vliegtuigen soms ook wel het omgekeerde. In lage en middelbare bewolking veroorzaakt een vliegtuig soms een oplosspoor door de hitte van de motoren.
[bewerken] Onderzoek
In internationaal verband wordt onderzoek gedaan naar de invloed van het luchtverkeer op de atmosfeer. Het Intergouvernementele Panel op het gebied van klimaatveranderingen (IPCC) stelt vast dat vliegtuigen, die naast kooldioxide nog verschillende andere stoffen uitstoten, op een complexe manier invloed hebben op het klimaat. Het effect op het klimaat van mogelijke veranderingen in de bewolking door het vliegverkeer is belangrijk maar onzeker. Naast de vliegtuigstrepen gaat het ook om hoge bewolking die het broeikaseffect verder versterkt.
Uit onderzoek in de Verenigde Staten blijkt dat het driedaagse vliegverbod boven de Verenigde Staten na de aanslagen van 11 september 2001 nieuwe bewijzen heeft opgeleverd voor de effecten van vliegverkeer op het klimaat. Vliegtuigstrepen dempen het temperatuurverloop over een etmaal met zeker 1 graad. Overdag blijft het aan de grond koeler, terwijl het 's nachts minder afkoelt.
[bewerken] Chemtrails
Volgens een complottheorie zijn bepaalde vermeende condenssporen die lang blijven uitwaaieren, chemtrails. Met behulp van chemische toevoegingen zouden deze sporen invloed uitoefenen op het klimaat en de bevolking. Wetenschappers ontkennen deze theorieën door te verwijzen naar hun onderzoek.
[bewerken] Luchtreclame
Condenssporen worden soms gebruikt om reclame te maken. Een vliegtuig schrijft dan een merknaam in de lucht. Een dergelijke vorm van adverteren is lang niet altijd mogelijk: het moet onbewolkt zijn en het publiek moet omhoog kijken. Daarom doet men dit vooral op zonnige dagen boven het strand (waar veel mensen op hun rug liggen). Aangezien de strepen snel verwaaien, komen vooral korte namen hiervoor in aanmerking. De merken ROXY (sigaretten) en NIVEA hebben vaak van deze vorm van reclame gebruik gemaakt.
[bewerken] Externe links
Bronnen, noten en/of referenties:
- De tekst op deze pagina of een eerdere versie daarvan is afkomstig van de website van het KNMI.
 |
Zie de categorie Contrails van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
