Contrafact

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een contrafact is een lied met een nieuwe tekst op een bestaande melodie.

Contrafacten worden tegenwoordig wel geschreven voor gelegenheden als een bruiloft. Bij dit soort gelegenheden is er niet de ruimte om een nieuwe melodie te componeren en in te studeren, dus neemt men vaak een bestaand volkswijsje en schrijft daar een andere tekst op voor de gelegenheid.

Maar in de geschiedenis van het lied komen veel contrafacten voor. Zo zijn er bijvoorbeeld in het Liedboek voor de Kerken liederen te vinden met teksten van twintigste-eeuwse schrijvers op veel oudere psalmmelodieën. Ook het Wilhelmus, het Nederlandse volkslied, is een contrafact.

In zeventiende- en achttiende-eeuwse liedboekjes en liedblaadjes zijn vele contrafacten te vinden: nieuwe liedjes met een wijsaanduiding, die verwijst naar een reeds bekend liedje. De wijsaanduiding staat meestal boven het nieuwe lied en begint met een aanduiding als 'Op de wijze van (...)' of 'Op de vooys van (...)', gevolgd door de incipit van het bestaande lied.

Ook nieuwe kinderliedjes worden soms gemaakt op de wijs van bestaande kinderliedjes, bijvoorbeeld:

  • 'Olifantje in het bos' en 'Abcdefg' op de melodie van 'Altijd is Kortjakje ziek'
  • 'Op een klein stationnetje' op de melodie van 'Op een grote paddenstoel' (of andersom, of op ander/ouder lied)
  • 'Tussen Keulen en Parijs' en 'In Den Haag daar woont een graaf' hebben dezelfde melodie
  • 'O, wat zijn we heden blij' op de melodie van 'Daar was laatst een meisje loos'
  • 'We zijn er bijna' en 'Oranje boven' hebben dezelfde melodie.
  • 'Op de hoge hoge daken, rijdt de bisschop met zijn knecht' op de melodie van 'Zie de maan schijnt door de bomen'
  • 'Zwarte Piet ging eens fietsen, toen knapte zijn band' op de melodie van 'Zie ginds komt de stoomboot'

In de Nederlandse Liederenbank van het Meertens Instituut is te zoeken op contrafacten, door te zoeken op liederen met eenzelfde melodienorm.

Literatuur[bewerken]

  • L.P. Grijp, Het Nederlandse lied in de Gouden Eeuw (Amsterdam, 1991). Hierin o.a.: Definities; Algemene verklaring van de contrafactuur; De geestelijke contrafactuur; De wereldlijke contrafactuur; en De wijsaanduiding

Externe link[bewerken]