De grote Gatsby

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Zie The Great Gatsby (doorverwijspagina) voor de films die gebaseerd zijn op dit boek.
De Grote Gatsby
Oorspronkelijke titel The Great Gatsby
Auteur(s) F. Scott Fitzgerald
Vertaler Susan Janssen
Land Verenigde Staten
Taal Engels
Onderwerp Romantiek
Genre Roman
Uitgever Charles Scribner's Sons
Nederlandse uitgaven:
Atlas
Uitgegeven 1925 (eerste editie)
Nederlandse uitgaven:
1985/1999 (huidige editie)
Medium Boek (paperback)
Pagina's 207
Grootte en
gewicht
134x18x210 mm
285 gram
ISBN-code 9789045003320
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

De grote Gatsby (Engelstalige titel: The Great Gatsby) is een roman van de Amerikaanse auteur F. Scott Fitzgerald. Fitzgerald nam veel tijd voor het schrijven en gaf vanaf het begin aan dat dit boek hem beroemd moest gaan maken. Na een lange voorbereiding begon hij in 1923 aan het boek te werken. Na lang schrijven, herzien, herschrijven en het verwijderen van grote delen verscheen het boek uiteindelijk op 10 april 1925.

Het verhaal speelt zich af op Long Island en in New York City gedurende de zomer van 1922. Dit is de periode van de roaring twenties en de drooglegging.

Voor het Nederlands taalgebied wordt het boek sinds 1985 door verschillende uitgeverijen uitgebracht. Susan Janssen verzorgde hiervoor de vertaling.

Hoewel binnen een jaar na uitgave van het boek een toneelstuk op Broadway verscheen en er een Hollywood-film van werd gemaakt, werd de roman vergeten tijdens de Grote Depressie en de Tweede Wereldoorlog. Fitzgerald stierf in 1940, pas jaren na zijn dood zou het boek een succes worden. Heruitgaven volgden in 1945 en 1953, en al snel werd het boek door een grote groep mensen gelezen. Het wordt vaak betiteld als de Great American Novel. Het boek is vertaald in verschillende talen en in landen over de hele wereld wordt De grote Gatsby opgenomen in de standaardliteratuur van middelbare scholen en universiteiten. Het boek staat op de tweede plaats in een lijst van de 100 beste Engelse romans van de twintigste eeuw. De grote Gatsby is meerdere malen verfilmd.

Samenvatting[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

Het verhaal wordt verteld door Nick Carraway, de buurman van de hoofdpersoon. De verteller liegt regelmatig tegen de lezer waardoor niet altijd duidelijk is wat er precies gebeurd is.

Jay Gatsby, de hoofdpersoon, is een rijke, mysterieuze maar eenzame veteraan uit de Eerste Wereldoorlog. Hij woont op zijn landgoed en geeft grote feesten voor de jetset. Voor de oorlog had hij een relatie met Daisy. Toen hij tijdens de oorlog in Europa vocht is Daisy getrouwd met Tom Buchanan.

Op een dag veroorzaakt Daisy met de nieuwe auto van Gatsby een ongeluk waarbij Myrtle Wilson (de minnares van Tom) omkomt. Wanneer de man van Myrtle Wilson bij Tom Buchanan verhaal komt halen, wordt Gatsby als bestuurder en eigenaar van de auto aangewezen. Dit is voor de man van Myrtle, George Wilson, een reden om Gatsby dood te schieten en vervolgens zelfmoord te plegen.

Tijdens de begrafenis van Gatsby wordt meer duidelijk over zijn achtergrond.

Titelkeuze[bewerken]

Fitzgerald twijfelde lang over de titel die hij de roman zou geven. Andere titels die hij overwoog waren: Gatsby, Among Ash-Heaps and Millionaires, Trimalchio, Trimalchio in West Egg, On the Road to West Egg, Under the Red, White, and Blue, Gold-Hatted Gatsby en The High-Bouncing Lover. Vooral de titel Trimalchio was lang zijn favoriet. Trimalchio is een karakter uit het Romeinse boek Satyricon, die er net als Gatsby als een playboy op los leeft. Op 19 maart, net voordat het boek naar de drukker ging, wilde hij de titel nog veranderen in Under the Red, White, and Blue maar de titel kon niet meer gewijzigd worden. Fitzgerald gaf later aan niet tevreden te zijn met de huidige titel.

Achtergrond[bewerken]

Het boek is onder andere kritisch over de American Dream die haaks zou staan op het oorspronkelijke Amerikaanse ideaal dat iedereen zijn eigen vrijheid en geluk zou moeten nastreven. In plaats daarvan streeft Gatsby alleen nog rijkdom en macht na, waardoor hij zijn normen en waarden verkwanseld heeft. Dit heeft weer tot gevolg dat hij zich leeg en eenzaam voelt.

Het verhaal is ook een uiting van ware liefde. Daisy is de grote liefde van Gatsby en de motivatie voor zijn financieel succes. Hij probeert met zijn geld tot de klasse van Daisy te geraken maar hij wordt nooit echt geaccepteerd. De finesses en vanzelfsprekendheden die iemand daarvoor in z'n opvoeding meekrijgt, ontbreken hem. Zij trouwt met oud geld. Gatsby huurt een huis aan de overkant van de baai waar Daisy met haar man Tom Buchanan woont. Dag en nacht geeft hij feesten in de hoop dat zij ook eens komt en zij elkaar zogenaamd toevallig kunnen ontmoeten. Zijn huis is een lichtbaken en het lukt hem haar ernaartoe te lokken en dan begint het verhaal.

Fitzgerald verhuisde in 1922, in de periode waarin hij zich voorbereidde op het boek, naar Long Island (New York). Hier werd hij geconfronteerd met de rivaliteit tussen oud geld en de nouveau riche die in aparte dorpen woonden. Dit inspireerde hem tot het bedenken van de plaatsen West Egg voor het nieuwe geld en East Egg voor het oude geld. De rivaliteit tussen beide plaatsen speelt mee in de achtergrond van het verhaal. Jay Gatsby behoort tot het nieuwe geld in West Egg terwijl Tom en Daisy tot het oude geld in East Egg behoren.

Daisy en misschien het hele plot is geïnspireerd door Ginevra King die opgroeide in een Lake Forest huis in Chicago genaamd Kingdom Come Farm, een voormalig buiten van een rijke bankier dat in 2008 nieuwe eigenaren kreeg. Ginevra was 16 toen 'Scott' haar ontmoette. Zij werd een jeugdliefde van hem, maar zij moest uiteindelijk niets hebben van zo'n relatief arm provincaaltje als Fitzgerald en trouwde oud geld uit Chicago. Er is twee jaar aan correspondentie tussen hen bewaard gebleven.

Verfilmingen[bewerken]

The Great Gatsby werd vijfmaal verfilmd:

  1. The Great Gatsby, in 1926, door Herbert Brenon
  2. The Great Gatsby, in 1949, door Elliott Nugent
  3. The Great Gatsby, in 1974, door Jack Clayton met Robert Redford
  4. The Great Gatsby, in 2000, door Robert Markowitz
  5. The Great Gatsby, in 2013, door Baz Luhrmann met Leonardo DiCaprio.

Zie ook[bewerken]