Duit

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een VOC-duit (1735)

Een duit was een Nederlandse koperen munt van geringe waarde die vooral gebruikt werd in de 17e en 18e eeuw. De duit is afgeschaft met de decimalisatie van het Nederlandse geldsysteem aan het begin van de 19e eeuw.

Acht duiten waren een stuiver waard, dus gingen er 20 maal 8 = 160 duiten in één gulden. Bij de duiten voor de VOC gingen er echter maar 4 in de stuiver, hetgeen smokkel in de hand werkte. Om smokkel door zeelui te voorkomen, werd voor de VOC een aparte duit geslagen met VOC-monogram, zodat de Nederlandse en Indische duit te onderscheiden waren.[1] In Nederlands-Indië werd de duit pas in 1854 afgeschaft als officieel betaalmiddel.[2]

De naam van het geldstuk werd nog lang bewaard in het vierduitstuk oftewel de plak, zo genoemd omdat het het grootste bronzen geldstuk van zijn tijd was en die een halve stuiver of 2½ cent waard was. Het spreekwoord 'een duit in het zakje doen' betekent ergens over meepraten, een aanklacht verzwaren of een eigen bijdrage leveren.

Verder leeft het woord voort in het Maleis en Indonesisch waar het geld betekent. Het woord duit wordt er uitgesproken als 'doe-it'. De uitspraak van de ui is er namelijk onbekend en een geschreven u wordt uitgesproken als een oe.

"Perempuan mata duitan" is een uitdrukking voor een vrouw met een oog voor geld in de betekenis van 'golddigger'.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Chijs, J.A. van der (ed.), Nederlandsch-Indisch Plakaatboek 1602-1811 (delen IV, VI, VII, VIII, X, XIV), (Batavia 1885-1900), deel IV, p. 201 .
  2. Encyclopaedie van Nederlandsch-Indië, (’s-Gravenhage/Leiden 1918) Tweede deel H-M, p. 793.