Gezag

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Gezag of autoriteit is de aanvaarde macht van een persoon of een organisatie over een andere persoon of een groep te leiden. Gezag vormt de basis van de maatschappij, opdat er geen anarchie is. Het verschil tussen gezag en macht is dat gezag gelegitimeerd is. Het heeft het recht om deze macht uit te oefenen door bijvoorbeeld het opleggen van sancties.

Verschillende soorten autoriteit[bewerken]

Drie types autoriteiten van Max Weber[bewerken]

Volgens Max Weber zijn er drie types politieke heerschappijen:

Hoewel met een autoriteit meestal gezag beoefend door een of meer mensen bedoeld wordt, kan het woord ook verwijzen naar andere soorten autoriteiten. Er zijn goddelijke en traditionele autoriteiten. Gelovigen zoals christenen die volgens de Bijbel leven, zien God als de hoogste autoriteit die zij moeten gehoorzamen.

Traditionele autoriteiten zijn vormen van leiderschap die volgens bepaalde tradities of voorgeschreven regels verkregen of overgenomen worden. In de feodale standenmaatschappij had de adel het voor het zeggen. Het adeldom wordt verkregen door geboorte en huwelijk.

Het legaal-rationeel leiderschap is verbonden aan voorgeschreven wetten en bureaucratie.

Autoriteit en soevereiniteit[bewerken]

Soevereiniteit en autoriteit lijken synoniemen van elkaar. Het verschil zit in het feit dat een autoriteit de hoogste macht heeft bij een bepaald vlak, zoals bij de rechterlijke macht waar de rechter autoriteit geniet. Bij een autoriteit kan de macht bij één of meerdere personen liggen. Bij soevereiniteit heeft de macht betrekking op een staat dan wel de gehele samenleving. De soevereine macht staat boven de autoriteiten.

Bij staten die de soevereiniteit behouden over een afgebakend grond, ontbreekt echter vaak wel tussen de staten onderling een autoriteit. Daarvoor is er tussen staten sprake van anarchie, niemand heeft het hoogste gezag. Staten mogen daarom onderling niet bemoeien met het politiek beleid van een ander. Er is ook geen wereldmacht die over andere staten heerst.

Gehoorzaamheid[bewerken]

Er zullen tegenstanders zijn die een bepaalde autoriteit niet zullen accepteren. Ze verwerpen hiermee de legitimatie van deze macht of de macht in kwestie. In een staat mag het autoritaire gezag optreden tegen ongehoorzame burgers middels gecoördineerd geweld. Het uitoefenen van dit soort gezag is gelegitimeerd.

Anti-autoritaire stromingen[bewerken]