Gilles (carnaval)
.JPG)
Gilles zijn anonieme folkloristische personages die naar buiten komen tijdens carnaval, meer bepaald op vastenavond, de dag voor Aswoensdag. Men komt ze enkel in het Belgische carnaval tegen, voornamelijk in centraal Henegouwen, maar ook daarbuiten op enkele plaatsen.
Inhoud |
[bewerken] Algemeen
Elke plaats waar men gilles kent, heeft kleine afwijkingen op wat hieronder volgt. Deze eigenheden per plaats worden vermeld in de lokale overzichten.
[bewerken] Klederdracht
- Een masker.
- Een hoed met struisvogelveren.
- Een riem met bellen.
- Een bundel van wilgentwijgen.
- Een bolvormig kostuum.
- Klompen.
- Korf met sinaasappels, appelsienen of bloedappelsienen.
[bewerken] Gebruiken
- Enkel mannen mogen het kostuum van gille dragen. Een 'vrouwelijke gille' is een paysanne, haar kostuum is anders. het is niet opgestopt met stro, is blauw en heeft een kleiner hoofddeksel.
- Soumonces: op 6, 4 & 2 weken voor het carnavalsweekend kondigen de gilles het carnaval aan. De eerste soumonce is enkel met trommels, de tweede wordt vergezeld door koperblazers en de derde is met het volledige orkest.
- Verbranding: de gilles staan in voor de verbranding van het carnaval.
- Muziek: gilles mogen enkel bewegen op de ritmes van de typische muziek. Deze wordt geleverd door een band die hen overal volgt, deze bestaat uit trommels, koperblazers en houtblazers. Gillesmuziek heeft traditioneel een valse noot.
- Rondedans: gilles dansen rond om boze geesten te verjagen.
[bewerken] Wallonië
In Wallonië zijn er verschillende steden waar Gilles bestaan, onder andere in Binche, La Louvière en Jemappes. Ook in Waals-Brabant, in Nijvel en Rebecq kent men het fenomeen van de gilles.
[bewerken] Binche
De Gilles van Binche zijn het bekendst. Er zijn verschillende verenigingen die elk hun eigen leden hebben, maar sowieso mogen enkel mannelijke inwoners Gille worden. Ook vele kinderen zijn Gille.
Een Gille kan men eenvoudig herkennen aan zijn kostuum: een linnen pak met kleurrijke leeuwen en kronen, dat wordt opgevuld met stro, zodat vooraan en op de rug een bult ontstaat. Ze dragen klompen en een witte kraag. Op hun gezicht dragen ze een masker (zo is iedereen anoniem), en op hun hoofd een witte muts; daarop soms een grote hoed met struisvogelpluimen. Rond hun middel dragen ze de 'apertintaille', een gordel met zes tot negen bellen.
Gilles kondigen de lente aan; ze stampen met hun klompen op de aarde om deze vruchtbaar te maken; ze worden begeleid door tamboers die een karakteristieke bezwerende cadans aangeven. Ook de bellen moeten de boze geesten verjagen. Een Gille mag alleen bewegen op muziek. De Gilles dragen een mand met sinaasappels; deze worden in de menigte gegooid.
[bewerken] Status en naambekendheid
- Het 600 jaar oude carnaval van Binche werd in 2003 door de UNESCO toegevoegd aan de Lijst van Meesterwerken van het Orale en Immateriële Erfgoed van de Mensheid.
- Het Suske en Wiske album ‘De joviale Gille’ gaat over de Gilles van Binche.
- De Swingende Extravaganten uit Kuifje en de Picaro's zijn qua klederdracht gebaseerd op de Gilles van Binche.
[bewerken] Vlaanderen
[bewerken] Aalst
De Gilles werden in Aalst opgericht in 1926 onder de naam "De Ware Gilles". In Aalst mogen zowel mannen als vrouwen en kinderen deelnemen; ze hebben ook een karakteristieke bezemdans. Tijdens de bezemworp worden bezempjes in het publiek gegooid.
[bewerken] Halle
Net zoals in Binche kunnen enkel mannen Gille worden. Anders dan in Binche mogen deze Gilles zich wel in kostuum buiten de stadsgrenzen begeven en zijn ze niet gemaskerd (dit heeft te maken met het politiereglement). Met carnaval smijten deze Gilles bloedappelsienen en staan zij in voor de verbranding van de heerschappij en het carnaval. Er zijn twee verenigingen in Halle: de Gilles en Pierrots van Groot-Halle (sinds 1977) & de Gilles en Paysannes van Sint-Rochus (sinds 1988). Elk jaar offeren ze elk een kaars respectievelijk in de basiliek van Halle en de Sint-Rochus kerk op een goede afloop. De Gilles zijn enkel te zien in volledige outfit tijdens carnavalszondag en Krottenmaandag, gedurende deze twee dagen mogen zij zich niet zetten.
