Harry Kuitert

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Harminus Martinus (Harry) Kuitert (Drachten, 11 november 1924) is een gereformeerd Nederlands theoloog en ethicus. Hij studeerde tussen 1945 en 1950 theologie aan de Vrije Universiteit. Hij was van 1950 tot 1955 predikant te Scharendijke (Schouwen-Duiveland), waar hij de watersnoodramp van 1953 meemaakte, en vervolgens studentenpredikant te Amsterdam. In 1962 promoveerde hij bij dogmaticus G.C. Berkouwer op het proefschrift 'De mensvormigheid Gods'; een titel waarmee hij vooruitgreep op het thema dat hem in zijn theologische ontwikkeling tot het einde toe zou blijven bezighouden.

Vanaf 1961 zou hij deel uitmaken van de Groep van Achttien, die hereniging van hervormden en gereformeerden nastreefde en de voorbereiding vormde van het Samen op Weg-proces. In de jaren 1967-1989 was hij hoogleraar 'Ethiek en Inleiding in de dogmatiek' aan de Amsterdamse Vrije Universiteit.

Zoals autonomie en de menselijke maat de leidraad werden in zijn ethiek, waren drie onderling samenhangende uitgangspunten dat in zijn theologie. Daar was allereerst zijn stelling dat het geloof een ‘antropologisch vloertje’ heeft. Geloven is mensenwerk, met alle beperkingen en vergissingen die het spreken erover en de overlevering daarvan aankleven. Daarom – en dat is twee – is geloven níet het voor waar aannemen van aan- en overgeleverde leerstelligheden, maar behelst het de opdracht om geloofsuitspraken als ‘zoekontwerp’ te zien en zelf te speuren naar wat geloofwaardig is en wat niet (meer). Het derde uitgangspunt ligt in het verlengde daarvan en werd Kuiterts bekendste oneliner: ‘Alle spreken over boven komt van beneden, ook het spreken dat beweert van boven te komen.’ Het leidde hem uiteindelijk tot de slotsom dat het geloof, inclusief het geloof in een god, 'van verbeelding' is, gecreëerd door de mens die aldus zin probeert te geven aan een chaotisch en ten diepste zinloos bestaan. De consequentie hiervan was dat de theologie, in casu de dogmatiek geen aanspraak kan maken op een wetenschappelijke status. Zij vormt, zoals de titel van zijn laatst verschenen boek luidde, 'Alles behalve kennis'.

Publicaties (een selectie)[bewerken]

  • De mensvormigheid Gods. Een dogmatisch-hermeneutische studie over de anthropomorphismen van de Heilige Schrift - Kampen 1962 (proefschrift), 2e druk 1967
  • De spelers en het spel - Amsterdam 1964
  • De realiteit van het geloof. Over de anti-metafysische tendens in de huidige theologische ontwikkeling - Kampen 1966
  • Verstaat gij wat gij leest ? Over de uitleg van de bijbel - Kampen 1968
  • Anders gezegd. Een verzameling theologische opstellen voor de welwillende lezer - Kampen 1974
  • Zonder geloof vaart niemand wel - Baarn 1974
  • Wat heet geloven? - Baarn 1977
  • Een gewenste dood. Euthanasie als moreel en godsdienstig probleem - Baarn 1981
  • Suicide: wat is er tegen? Zelfdoding in moreel perspectief - Baarn 1983
  • Alles is politiek maar politiek is niet alles - een theologisch perspectief op geloof en politiek. - Ten Have, Baarn 1985 (ISBN 9025942911)
  • Filosofie van de theologie - Leiden 1988
  • Het algemeen betwijfeld christelijk geloof - Baarn 1992
  • Jezus, nalatenschap van het christendom - Baarn 1998
  • Jezus: bij hoog en bij laag - De christologie van Van de Beek en Kuitert - Kok, Kampen, 1999 (ISBN 9043500976) (samen met A. van de Beek en anderen)
  • Over religie. Aan de liefhebbers onder haar beoefenaars - Baarn 2000
  • Voor een tijd een plaats van God: een karakteristiek van de mens - Baarn 2002
  • Schiften: wat er in de christelijke geloofswereld toe doet en wat niet - Baarn 2004
  • Hetzelfde anders zien. Het christelijk geloof als verbeelding. - Kampen/Baarn 2005
  • De dood de baas. Gedichten belicht voor je begrafenis. - Kampen/Baarn 2007
  • Dat moet ik van mijn geloof - Godsdienst als troublemaker in het publieke domein. - Ten Have, Kampen 2008 (ISBN 9789025959418)
  • Alles behalve kennis, 2011
  • Kerk als constructiefout. De overlevering overleeft het wel. Ten Have, Kampen 2014

Externe links[bewerken]